Wezwanie do zapłaty dla kontrahenta zagranicznego: od czego zacząć
Pierwszym krokiem jest lektura umowy, zamówień i ogólnych warunków handlowych pod kątem dwóch odrębnych postanowień. Jedno wskazuje prawo właściwe dla umowy, drugie sąd, który ma rozstrzygać spory. Gdy strony nie wybrały prawa, wskazuje je rozporządzenie Rzym I, również wtedy, gdy będzie to prawo państwa spoza Unii Europejskiej.
Prawo właściwe dla umowy obejmuje m.in. wykonanie zobowiązań, skutki ich niewykonania i przedawnienie. Dlatego to, czy wezwanie ma znaczenie dla odsetek albo terminu na dochodzenie należności, ocenia się według tego prawa. Wybór prawa i sądu w umowach z firmami z innych państw opisujemy w poradniku Prawo właściwe i sąd w umowie międzynarodowej.
Równolegle warto zebrać dokładne dane dłużnika: pełną nazwę firmy, adres siedziby oraz dane z rejestru, w którym jest wpisany w swoim państwie. Pismo skierowane do niewłaściwego podmiotu albo na nieaktualny adres może okazać się nieskuteczne.
W jakim języku napisać wezwanie do zapłaty
Rozporządzenia Rzym I i Bruksela I bis nie określają języka umowy. W praktyce wezwanie przygotowuje się w języku, w którym strony zawarły umowę i prowadziły korespondencję. Przy współpracy prowadzonej po angielsku jest to zwykle angielski.
Wezwanie po angielsku nie zmienia prawa właściwego dla umowy ani nie przesądza o tym, przed sądem którego państwa toczyłby się spór. Jeśli umowa ma kilka wersji językowych, należy sprawdzić, która z nich rozstrzyga przy rozbieżnościach, i posługiwać się w wezwaniu jej terminologią.
Gdy sprawa może trafić do sądu polskiego, sąd może zażądać tłumaczenia przysięgłego dokumentów sporządzonych w języku obcym. Dlatego część firm przygotowuje wezwanie w dwóch wersjach, polskiej i obcojęzycznej.
Co zawiera wezwanie do zapłaty po angielsku
Nie publikujemy wzoru wezwania do zapłaty po angielsku ani w innym języku. Treść pisma zależy od umowy, prawa właściwego i dokumentów w sprawie. Przy kontrahencie zagranicznym, oprócz elementów opisanych w poradniku Przedsądowe wezwanie do zapłaty, warto zwrócić uwagę na:
- oznaczenie dłużnika zgodne z danymi z rejestru jego państwa, z adresem siedziby;
- numer i datę faktury oraz kwotę w walucie wskazanej w umowie lub na fakturze;
- dane rachunku bankowego w formie umożliwiającej przelew zagraniczny;
- konkretny termin zapłaty, wskazany datą albo liczbą dni od doręczenia pisma;
- powołanie umowy lub zamówienia, z którego wynika cena i termin płatności;
- żądanie odsetek i ewentualnej rekompensaty dopiero po ustaleniu, jakie prawo je reguluje;
- podpis osoby uprawnionej do reprezentowania wierzyciela.
Zapowiedź dalszych kroków powinna być rzeczowa. Przed wysłaniem pisma należy ustalić, przed sądem którego państwa wierzyciel mógłby w ogóle dochodzić należności, aby nie zapowiadać kroku, który w danej sprawie nie wchodzi w grę.
Jak doręczyć wezwanie do zapłaty za granicę
Najważniejszy jest dowód, że wezwanie dotarło do dłużnika, oraz data doręczenia. Przy kontrahencie zagranicznym taki dowód może być potrzebny w postępowaniu przed sądem polskim albo przed sądem innego państwa. W praktyce wezwanie wysyła się na adres siedziby z potwierdzeniem odbioru oraz na adres e-mail używany w dotychczasowej współpracy.
Warto zachować dowód nadania, potwierdzenie odbioru i całą korespondencję, także odpowiedzi dłużnika. Prośba o raty, przesunięcie terminu albo potwierdzenie salda mogą mieć znaczenie dla dalszej sprawy.
Prawo właściwe a skutki wezwania
Według prawa polskiego samo wezwanie do zapłaty co do zasady nie przerywa biegu przedawnienia. Bieg przedawnienia przerywa m.in. czynność przed sądem podjęta bezpośrednio w celu dochodzenia roszczenia albo uznanie roszczenia przez dłużnika (art. 123 KC). Zasady te stosuje się wtedy, gdy umowa podlega prawu polskiemu.
Jeśli umowa podlega prawu polskiemu, zastosowanie mogą mieć także przepisy o odsetkach w transakcjach handlowych. Według nich odsetki i rekompensata za koszty odzyskiwania należności należą się bez wezwania (art. 7 i 10 ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych). Szerzej piszemy o tym w poradnikach Odsetki w transakcjach handlowych i Przedawnienie faktury.
Gdy umowa podlega prawu obcemu, przedawnienie, odsetki i skutki wezwania ocenia się według tego prawa. Polskich terminów i zasad nie należy wtedy przyjmować za pewnik, a treść prawa obcego wymaga odrębnej analizy.
Gdy dłużnik zagraniczny nadal nie płaci
Jeśli wezwanie nie przyniesie zapłaty, kolejnym krokiem bywa ugoda z pisemnym uznaniem długu albo postępowanie sądowe. Wobec firmy z siedzibą w innym państwie Unii Europejskiej jurysdykcję określa rozporządzenie Bruksela I bis. Według zasady ogólnej spółkę pozywa się przed sądami państwa jej siedziby, a sąd polski wchodzi w grę tylko na podstawie przepisów rozporządzenia, np. przy klauzuli wskazującej sąd polski.
Elektroniczne postępowanie upominawcze nie wchodzi w grę, gdy nakaz zapłaty miałby być doręczony za granicą (art. 505²⁸ i nast. KPC). Szerzej o tym trybie piszemy w poradniku Postępowanie upominawcze w e-Sądzie. Orzeczenie wykonalne w jednym państwie członkowskim jest wykonalne także w innym państwie członkowskim, bez potrzeby stwierdzania wykonalności.
Przy dłużniku z państwa spoza Unii wybór sądu, trybu postępowania i sposób wykonania wyroku wymagają odrębnej analizy. Sprawy z kontrahentem z Niemiec opisujemy osobno w poradniku Niemiecki kontrahent nie płaci.
Wezwanie do zapłaty dla kontrahenta zagranicznego krok po kroku
- Analiza umowyUstala się prawo właściwe dla umowy i sąd wskazany dla sporów. Bez wyboru prawa wskazuje je rozporządzenie Rzym I.
- Dane dłużnikaZbiera się pełną nazwę firmy, adres siedziby i dane z rejestru państwa, w którym jest wpisana.
- Język i treść pismaWezwanie przygotowuje się zwykle w języku umowy i korespondencji. Wskazuje fakturę, kwotę z walutą, rachunek i konkretny termin zapłaty.
- DoręczeniePismo wysyła się na adres siedziby z potwierdzeniem odbioru oraz na używany e-mail i zachowuje dowody nadania i doręczenia.
- Ocena skutków i dalsza drogaPrzedawnienie i odsetki ocenia się według prawa właściwego. Przy braku zapłaty rozważa się ugodę z uznaniem długu albo postępowanie sądowe, bez EPU przy doręczeniu za granicę.
Jakie dokumenty przygotować
Faktury, dowód wykonania świadczenia i korespondencję z dłużnikiem gromadzi się tak samo jak w sprawie krajowej, co opisujemy w poradniku Przedsądowe wezwanie do zapłaty. Przy kontrahencie zagranicznym dochodzą:
- umowa albo zamówienie z potwierdzeniem, w każdej wersji językowej;
- ogólne warunki handlowe obu stron, jeśli były wymieniane;
- wezwanie do zapłaty w każdej wersji językowej, z dowodem nadania i doręczenia;
- dane dłużnika z rejestru, w którym jest wpisany.
Lista jest pomocnicza, a komplet dokumentów zależy od sprawy.
Typowe błędy
- Założenie, że do umowy z zagraniczną firmą zawsze stosuje się prawo polskie. O prawie właściwym decyduje wybór stron, a bez niego reguły rozporządzenia Rzym I.
- Utożsamianie języka pisma z prawem właściwym. Wezwanie po angielsku nie oznacza, że umowa podlega prawu angielskiemu ani innemu prawu obcemu.
- Brak dowodu doręczenia. Bez niego trudno wykazać, że dłużnik otrzymał wezwanie i kiedy upłynął wyznaczony termin.
- Liczenie na to, że kolejne wezwania wydłużą termin. Według prawa polskiego wezwanie co do zasady nie przerywa biegu przedawnienia (art. 123 KC).
- Zapowiedź pozwu w e-Sądzie. EPU nie obejmuje spraw, w których nakaz miałby być doręczony za granicą.