Opoka · Krawczyk
ADWOKACI

Nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym i nakazowym

Nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym, nakazowym albo w EPU to orzeczenie sądu wydawane na podstawie pozwu. Sąd nakazuje w nim pozwanemu zapłacić dochodzoną kwotę albo w terminie oznaczonym w nakazie wnieść sprzeciw (postępowanie upominawcze i EPU) lub zarzuty (postępowanie nakazowe) (art. 493 § 1 i art. 505 KPC). Jeśli pozwany nie zaskarży nakazu w terminie, nakaz może się uprawomocnić, a wierzyciel, który ma tytuł wykonawczy, może złożyć wniosek do komornika (art. 776 i 777 KPC). Zagadnienie omawiamy od strony wierzyciela, czyli firmy, która dochodzi zapłaty faktury.

Opoka · KrawczykStan prawny:

Nakaz zapłaty: co to jest i czy to wyrok

Nakaz zapłaty to osobny rodzaj orzeczenia. Nie jest wyrokiem wydanym po przeprowadzeniu sprawy. Sąd nakazuje w nim pozwanemu zapłatę albo wniesienie środka zaskarżenia w terminie oznaczonym w nakazie.

Dla wierzyciela najważniejsze są trzy pytania: w jakim trybie złożyć pozew, jakie dokumenty mieć w ręku i co zrobić, gdy nakaz się uprawomocni. Rodzaj środka, który przysługuje pozwanemu, zależy od trybu:

  • w postępowaniu upominawczym i w EPU pozwany wnosi sprzeciw, a nakaz traci wtedy moc w zaskarżonej części (art. 505 § 1 KPC);
  • w postępowaniu nakazowym pozwany wnosi zarzuty (art. 493 § 1 KPC).

Spory między przedsiębiorcami mają w Kodeksie postępowania cywilnego osobne przepisy o postępowaniu w sprawach gospodarczych. Dlatego dowody warto zebrać jeszcze przed złożeniem pozwu.

Przed złożeniem pozwu

Pozew o zapłatę faktury zwykle poprzedza przedsądowe wezwanie do zapłaty. Przed pozwem warto sprawdzić trzy kwestie:

  • Przedawnienie. Roszczenia związane z działalnością gospodarczą przedawniają się co do zasady po 3 latach, a koniec terminu przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego (art. 118 KC). Dla niektórych umów, m.in. sprzedaży w zakresie działalności przedsiębiorstwa sprzedawcy, termin wynosi 2 lata (art. 554 KC).
  • Próba polubownego rozwiązania sporu. W pozwie trzeba podać, czy strony próbowały rozwiązać spór poza sądem, a jeśli nie, wyjaśnić dlaczego (art. 187 § 1 pkt 3 KPC).
  • Dłużnik. Trzeba ustalić pełną nazwę dłużnika, NIP lub numer KRS i adres. Jeśli wobec kontrahenta ogłoszono upadłość albo otwarto postępowanie restrukturyzacyjne, obowiązuje inna ścieżka niż zwykły pozew o zapłatę.

Nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym

W tym trybie do pozwu dołącza się dowody: umowę lub zamówienie, faktury, dowody wykonania świadczenia i korespondencję z kontrahentem. To, czy w danej sprawie sąd wyda nakaz zapłaty, zależy od treści pozwu i dowodów. Warunki wydania nakazu w konkretnej sprawie można omówić z adwokatem.

Jeśli pozwany wniesie sprzeciw, nakaz traci moc w zaskarżonej części (art. 505 § 1 KPC), a sąd rozpoznaje sprawę dalej. Spór nie jest wtedy rozstrzygnięty i trzeba się przygotować na dalsze postępowanie.

Nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym

Pozew o zapłatę w postępowaniu nakazowym opiera się na dokumentach. Przy długach między firmami podstawą nakazu mogą być w szczególności:

  • Transakcja handlowa: umowa, dowód spełnienia świadczenia przez wierzyciela (np. protokół odbioru, potwierdzenie dostawy) oraz dowód doręczenia dłużnikowi faktury (art. 485 § 2¹ KPC).
  • Uznanie długu: wezwanie do zapłaty razem z pisemnym uznaniem długu przez dłużnika (art. 485 § 1 pkt 3 KPC). Dlatego przy rozmowach o ratach warto zadbać, by dłużnik uznał dług na piśmie.

Inne podstawy, np. weksel, można omówić z adwokatem.

Zarzuty i nakaz zapłaty jako tytuł zabezpieczenia

Pozwany broni się w tym trybie przez zarzuty (art. 493 § 1 KPC). Termin na zarzuty jest oznaczony w nakazie.

Nakaz zapłaty z postępowania nakazowego jest od chwili wydania tytułem zabezpieczenia (art. 492 § 1 KPC). Oznacza to, że wierzyciel może zabezpieczyć roszczenie, zanim sprawa się zakończy. Zakres i sposób zabezpieczenia w konkretnej sprawie można omówić z adwokatem.

Nakaz zapłaty w EPU (e-Sąd)

Elektroniczne postępowanie upominawcze prowadzi się drogą elektroniczną przez e-Sąd. Najważniejsze zasady (art. 505²⁸ i nast. KPC):

  • Co można dochodzić: roszczenia pieniężne.
  • Dowody: wskazuje się je w pozwie, ale się ich nie dołącza.
  • Zagranica: nie wydaje się nakazu, który miałby być doręczony za granicą.
  • Po sprzeciwie: sąd umarza postępowanie w części, w której nakaz utracił moc. W ciągu trzech miesięcy od postanowienia o umorzeniu można wnieść pozew o to samo roszczenie w innym trybie, a skutki wytoczenia powództwa liczą się wtedy od dnia wniesienia pozwu w EPU.

Ten ostatni punkt ma znaczenie przy starszych fakturach. Termin na wniesienie nowego pozwu wymaga szczególnej uwagi, bo od niego zależy zachowanie skutków pozwu z EPU. Szerzej o tym trybie piszemy w poradniku Postępowanie upominawcze i EPU (e-Sąd).

Nakaz zapłaty: koszty sądowe

Podajemy tylko opłaty ustawowe od pozwu (ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, u.k.s.c.):

  • Wartość przedmiotu sporu do 20 000 zł: opłata stała, zależnie od przedziału od 30 zł do 1000 zł (art. 13 ust. 1 u.k.s.c.).
  • Powyżej 20 000 zł: 5% wartości przedmiotu sporu, z górnym limitem kwotowym (art. 13 ust. 2 u.k.s.c.).
  • Postępowanie nakazowe i EPU: czwarta część opłaty, nie mniej niż 30 zł (art. 19 ust. 2 u.k.s.c.).

Odsetek i rekompensaty można dochodzić razem z należnością główną. Więcej o nich piszemy w poradniku Odsetki w transakcjach handlowych.

Kiedy nakaz zapłaty się uprawomocni i co dalej

Nakaz, którego pozwany nie zaskarży w terminie oznaczonym w nakazie, może się uprawomocnić. To samo dotyczy części nakazu, której pozwany nie objął sprzeciwem.

Komornik działa na podstawie tytułu wykonawczego (art. 776 i 777 KPC). Wierzyciel, który go ma, może złożyć wniosek o wszczęcie egzekucji. Sposób uzyskania tytułu wykonawczego na podstawie nakazu w danym trybie, w tym kwestię klauzuli wykonalności, można omówić z adwokatem.

Jeśli dłużnik po nakazie proponuje spłatę w ratach, warto spisać porozumienie. Dług uznany na piśmie łatwiej później wykazać, a uznanie roszczenia przerywa bieg przedawnienia (art. 123 KC).

Nakaz zapłaty krok po kroku

  1. Przygotowanie przed pozwemPozew zwykle poprzedza przedsądowe wezwanie do zapłaty. Przed pozwem sprawdza się przedawnienie, próbę polubownego rozwiązania sporu i dane dłużnika.
  2. Wybór trybu i dowodówW postępowaniu upominawczym dowody dołącza się do pozwu. W nakazowym podstawą są m.in. umowa, dowód spełnienia świadczenia i dowód doręczenia faktury. W EPU dowody wskazuje się w pozwie, ale się ich nie dołącza.
  3. Złożenie pozwuPozew zawiera informację, czy strony próbowały polubownie rozwiązać spór, a jeśli nie – dlaczego. W EPU pozew składa się drogą elektroniczną przez e-Sąd.
  4. Wydanie nakazu zapłatySąd nakazuje zapłatę albo wniesienie sprzeciwu lub zarzutów. Nakaz z postępowania nakazowego jest od chwili wydania tytułem zabezpieczenia.
  5. Sprzeciw lub zarzuty pozwanegoPo sprzeciwie nakaz traci moc w zaskarżonej części. W trybie upominawczym sąd rozpoznaje sprawę dalej. W EPU umarza postępowanie w tej części, a nowy pozew w innym trybie można wnieść w ciągu trzech miesięcy od postanowienia o umorzeniu.w terminie oznaczonym w nakazie
  6. Uprawomocnienie nakazuNakaz niezaskarżony w terminie może się uprawomocnić. Dotyczy to także części nakazu nieobjętej sprzeciwem.brak zaskarżenia w terminie
  7. Tytuł wykonawczy i komornikWierzyciel z tytułem wykonawczym może złożyć wniosek o wszczęcie egzekucji. Sposób uzyskania tytułu i kwestię klauzuli wykonalności omawia się z adwokatem.po uzyskaniu tytułu wykonawczego

Gdy firma otrzymała nakaz zapłaty

W nagłówku nakazu warto sprawdzić, w jakim trybie go wydano, i zapisać datę doręczenia. Od trybu zależy, czy wnosi się sprzeciw, czy zarzuty. Termin jest oznaczony w nakazie.

Co zrobić krok po kroku, opisujemy w poradniku Sprzeciw od nakazu zapłaty.

Typowe błędy wierzyciela

  1. Traktowanie nakazu jak zapłaty. Nakaz to etap sprawy. Pozwany może go zaskarżyć, a do egzekucji potrzebny jest tytuł wykonawczy.
  2. EPU wobec dłużnika z zagranicy. W EPU nie wydaje się nakazu, który miałby być doręczony za granicą (art. 505²⁸ i nast. KPC).
  3. Pozew w postępowaniu nakazowym bez dowodu doręczenia faktury. Przy transakcji handlowej to jeden z dokumentów, na których opiera się nakaz (art. 485 § 2¹ KPC).
  4. Błędne oznaczenie dłużnika. Pozew przeciwko wspólnikowi zamiast spółki albo odwrotnie, nieaktualny adres, pominięta upadłość lub restrukturyzacja.
  5. Pominięcie odsetek i rekompensaty. W transakcji handlowej co do zasady należą się bez wezwania (art. 7 i 10 ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych).
  6. Brak informacji o próbie polubownego rozwiązania sporu. Pozew musi ją zawierać (art. 187 § 1 pkt 3 KPC).

Dłużnik w Niemczech lub w innym kraju UE

Przy dłużniku z zagranicy zasady doręczeń i wybór sądu wyglądają inaczej. EPU nie wchodzi w grę, jeśli nakaz miałby być doręczony za granicą. Wobec firmy z innego państwa UE w grę wchodzą też inne procedury, m.in. europejski nakaz zapłaty, do którego stosuje się odrębne przepisy. Sprawy z kontrahentami z Niemiec opisujemy na stronie współpraca polsko-niemiecka i w poradniku Umowa z firmą z Niemiec. Etap przed pozwem omawiamy w poradniku Wezwanie do zapłaty dla kontrahenta zagranicznego, a wybór sądu i prawa w umowie w poradniku Prawo właściwe i sąd w umowie międzynarodowej.

Gdy po nakazie zapłaty toczyła się egzekucja, a komornik przesłał postanowienie o jej umorzeniu, przydatny jest poradnik Umorzenie egzekucji komorniczej: jak odczytać postanowienie.

Najczęstsze pytania

Czy nakaz zapłaty jest wyrokiem?

Nie. To osobny rodzaj orzeczenia, wydawany na podstawie pozwu. Jeśli pozwany nie zaskarży go w terminie, nakaz może się uprawomocnić i otworzyć drogę do egzekucji (art. 776 i 777 KPC).

Kiedy uprawomocnia się nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym, a kiedy w nakazowym?

W obu trybach nakaz może się uprawomocnić, gdy pozwany w terminie oznaczonym w nakazie nie wniesie sprzeciwu (postępowanie upominawcze i EPU) albo zarzutów (postępowanie nakazowe). Dokładny termin można sprawdzić w nakazie i w pouczeniu.

Czym różni się nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym od nakazu w postępowaniu upominawczym?

W postępowaniu nakazowym nakaz opiera się na dokumentach, a pozwany wnosi zarzuty (art. 493 § 1 KPC). Taki nakaz jest od chwili wydania tytułem zabezpieczenia (art. 492 § 1 KPC). W postępowaniu upominawczym pozwany wnosi sprzeciw, a nakaz traci wtedy moc w zaskarżonej części (art. 505 § 1 KPC).

Jakie dokumenty dołącza się do pozwu o zapłatę w postępowaniu nakazowym?

Przy transakcji handlowej są to m.in. umowa, dowód spełnienia świadczenia przez wierzyciela i dowód doręczenia dłużnikowi faktury (art. 485 § 2¹ KPC). Podstawą nakazu może być też wezwanie do zapłaty razem z pisemnym uznaniem długu przez dłużnika (art. 485 § 1 pkt 3 KPC).

Ile kosztuje pozew o wydanie nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym?

W postępowaniu nakazowym pobiera się czwartą część opłaty od pozwu, nie mniej niż 30 zł (art. 19 ust. 2 u.k.s.c.). Pełną opłatę oblicza się według art. 13 ust. 1 i 2 u.k.s.c. Pozostałe koszty, w tym koszty zastępstwa procesowego, zależą od przebiegu sprawy i omówi je adwokat.

Czy nakaz zapłaty jest tytułem wykonawczym?

Komornik działa na podstawie tytułu wykonawczego (art. 776 i 777 KPC). Nakaz z postępowania nakazowego jest od chwili wydania tytułem zabezpieczenia (art. 492 § 1 KPC), co nie oznacza jeszcze egzekucji. Sposób uzyskania tytułu wykonawczego w danym trybie można omówić z adwokatem.

Nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym: co dalej?

Jeśli pozwany wniesie sprzeciw, nakaz traci moc w zaskarżonej części, a sąd rozpoznaje sprawę dalej (art. 505 § 1 KPC). Jeśli nie wniesie sprzeciwu w terminie, nakaz może się uprawomocnić. Wtedy wierzyciel z tytułem wykonawczym może złożyć wniosek do komornika.

Nakaz zapłaty a komornik: kiedy można wszcząć egzekucję?

Wniosek do komornika składa wierzyciel, który ma tytuł wykonawczy (art. 776 i 777 KPC). Wcześniej, przy nakazie z postępowania nakazowego, możliwe jest zabezpieczenie roszczenia (art. 492 § 1 KPC).

Czy nakaz zapłaty można rozłożyć na raty?

Strony mogą uzgodnić spłatę w ratach. Takie porozumienie warto spisać i zadbać o pisemne uznanie długu, bo uznanie roszczenia przerywa bieg przedawnienia (art. 123 KC). Czy i kiedy sąd może sam rozłożyć zasądzoną kwotę na raty, można omówić z adwokatem.

Czy nakaz zapłaty się przedawnia?

Bieg przedawnienia przerywa m.in. czynność przed sądem podjęta bezpośrednio w celu dochodzenia roszczenia, np. wniesienie pozwu (art. 123 KC). Ile czasu wierzyciel ma na egzekucję po uprawomocnieniu nakazu, można omówić z adwokatem.

Jak złożyć pozew w EPU?

Pozew w EPU składa się drogą elektroniczną przez e-Sąd. Wzoru pozwu nie publikujemy. Przed złożeniem pozwu należy sprawdzić, czy dochodzone roszczenie jest pieniężne, czy dłużnikowi można doręczyć nakaz w Polsce i czy pozew wskazuje dowody (art. 505²⁸ i nast. KPC).

Do jakiej kwoty można dostać nakaz w postępowaniu upominawczym?

Od wartości przedmiotu sporu zależy przede wszystkim opłata od pozwu: do 20 000 zł jest stała, powyżej wynosi 5% wartości sporu z górnym limitem kwotowym (art. 13 ust. 1 i 2 u.k.s.c.). To, czy w danej sprawie od kwoty zależą też inne zasady postępowania, można omówić z adwokatem.

Powiązane usługi

Powiązane poradniki

Mieszkają Państwo za granicą?

Sprawami Polaków za granicą zajmuje się serwis TwojaSprawa.

TwojaSprawa

Mają Państwo pytanie dotyczące własnej sprawy?

Prosimy krótko opisać, czego dotyczy sprawa. Odpowiemy, czy i w jaki sposób możemy pomóc.

Kontakt z kancelarią

Źródła

  • Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz.U. 2026 poz. 468) – art. 187 § 1 pkt 3, 485 § 1 pkt 3 i § 2¹, 492 § 1, 493 § 1, 505 § 1, 505²⁸ i nast., 776, 777
  • Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (t.j. Dz.U. 2025 poz. 1228) – art. 13 ust. 1 i 2, 19 ust. 2
  • Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. 2026 poz. 795) – art. 118, 123, 554
  • Ustawa o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych (t.j. Dz.U. 2023 poz. 1790) – art. 7, 10

Materiał ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej w konkretnej sprawie.