Opoka · Krawczyk
ADWOKACI

Zawezwanie do próby ugodowej: opłata, przedawnienie, skutki

Zawezwanie do próby ugodowej to wniosek do sądu o próbę zawarcia ugody z drugą stroną sporu. Wierzyciel rozważa je zwykle wtedy, gdy kontrahent nie zapłacił mimo wezwania do zapłaty, a przed pozwem chce jeszcze spróbować porozumienia z udziałem sądu.

Chodzi tu o firmę, która dochodzi zapłaty od innego przedsiębiorcy. Obok zawezwania pojawiają się zwykle pojęcia ugody sądowej i ugody zawartej przed mediatorem.

Opoka · KrawczykStan prawny:

Na czym polega zawezwanie do próby ugodowej

Zawezwanie jest wnioskiem o przeprowadzenie sądowego postępowania pojednawczego przed pozwem. Można nim objąć sprawę cywilną, której charakter pozwala na ugodę. Sąd nie dopuści ugody sprzecznej z prawem, zasadami współżycia społecznego lub zmierzającej do obejścia prawa (art. 184 KPC).

Wniosek składa się do sądu rejonowego ogólnie właściwego dla przeciwnika, niezależnie od wartości sporu. W braku podstaw ustalenia tej właściwości właściwy jest sąd rejonowy miejsca zamieszkania lub siedziby wzywającego. Trzeba zwięźle oznaczyć sprawę i przedstawić propozycje ugodowe (art. 185 KPC).

Przed zawezwaniem warto wysłać wezwanie do zapłaty i zachować dowód jego doręczenia.

Kiedy składa się zawezwanie

Zawezwanie do próby ugodowej pojawia się najczęściej na etapie, gdy termin zapłaty minął, a kontrahent nie reaguje na wezwanie. Wierzyciel ma wtedy kilka możliwych kroków: rozmowy o ugodzie lub ratach, zawezwanie do próby ugodowej albo pozew. Wybór drogi zależy od dokumentów i kwoty.

Inaczej wygląda sytuacja, gdy kontrahent nie milczy, tylko kwestionuje fakturę: zgłasza reklamację, zapowiada potrącenie albo nalicza karę umowną. Sprawa przestaje być wtedy prostym długiem. Przed wyborem dalszych kroków warto sprawdzić, co umowa mówi o odbiorze, wadach i karach umownych, i omówić to z adwokatem.

Zawezwanie do próby ugodowej a przedawnienie

Według art. 121 pkt 6 KC bieg przedawnienia roszczeń objętych wnioskiem nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu przez czas postępowania pojednawczego. Po jego zakończeniu biegnie pozostała część terminu. Samo obecnie składane zawezwanie nie uruchamia całego terminu od nowa.

Roszczenie i jego zakres trzeba we wniosku oznaczyć prawidłowo. Zawezwanie dotyczące jednej należności nie daje podstaw do pomijania przedawnienia innych należności. Uznanie roszczenia przez dłużnika może natomiast niezależnie przerwać bieg na podstawie art. 123 § 1 pkt 2 KC.

Nowe reguły obowiązują od 30 czerwca 2022 r. Art. 8 ustawy zmieniającej z 2.12.2021 nakazuje stosować dawne przepisy do postępowań pojednawczych wszczętych i niezakończonych przed wejściem zmiany. Starszej sprawy nie wolno więc automatycznie oceniać według obecnego zawieszenia. Przedawnienie faktury zależy również od rodzaju umowy i daty wymagalności.

Opłata od wniosku

W sprawie o prawa majątkowe opłata wynosi 120 zł, gdy wartość sporu nie przekracza 20 000 zł. Powyżej tej wartości wynosi 300 zł (art. 23a u.k.s.c.). W sprawach niemajątkowych pobiera się jedną piątą opłaty, nie mniej niż 100 zł (art. 19 ust. 3 pkt 3).

Nie należy stosować starej reguły jednej piątej opłaty do każdego zawezwania. Właściwy przepis zależy od rodzaju prawa objętego wnioskiem.

Gdy druga strona nie przyjdzie albo nie zgodzi się na ugodę

Samo niestawiennictwo przeciwnika nie oznacza uznania długu ani wydania wyroku zasądzającego. Jeżeli przeciwnik bez usprawiedliwienia nie stawi się na posiedzenie, koszty próby można rozliczyć w późniejszym procesie na żądanie wzywającego. Art. 186 § 2 KPC wiąże ten skutek z późniejszym wniesieniem pozwu, odpowiedzi, sprzeciwu lub zarzutów.

Jeżeli nie stawi się sam wzywający, sąd na żądanie przeciwnika obciąży go kosztami wywołanymi próbą ugodową. Brak porozumienia pozwala rozważyć pozew, z kontrolą pozostałego terminu przedawnienia.

Ugoda sądowa i ugoda przed mediatorem

Ugoda może zostać zawarta także w mediacji. Mediacja jest dobrowolna i może się odbyć przed wszczęciem postępowania, a za zgodą stron także w toku sprawy (art. 183¹ KPC). Ugoda zawarta przed mediatorem, po zatwierdzeniu przez sąd, ma moc prawną ugody zawartej przed sądem.

Jeśli dłużnik w ugodzie albo w porozumieniu o spłacie w ratach uznaje dług, takie porozumienie warto spisać. Uznanie roszczenia przerywa bieg przedawnienia (art. 123 KC). Ugodę o ratach bez pisemnego uznania długu trudniej później udowodnić. Pozasądowe porozumienie o ratach opisuje poradnik Ugoda z dłużnikiem: raty za niezapłacone faktury.

Gdy dłużnik nie wykonuje ugody, znaczenie ma egzekucja. Komornik działa na podstawie tytułu wykonawczego (art. 776 i 777 KPC). Sposób uzyskania tytułu wykonawczego na podstawie ugody, w tym kwestię klauzuli wykonalności, omówi adwokat.

Od wezwania do zapłaty do zawezwania i pozwu

  1. Wezwanie do zapłatyPismo wskazuje fakturę, kwotę i konkretny termin zapłaty. Dowód nadania i doręczenia warto zachować.po upływie terminu zapłaty
  2. Kontrola przedawnieniaSamo wezwanie co do zasady nie przerywa biegu przedawnienia, dlatego przy starszych fakturach termin sprawdza się od razu.co do zasady 3 lata, niekiedy 2 lata
  3. Wniosek o zawezwanie do próby ugodowejWniosek do sądu o próbę zawarcia ugody z kontrahentem.
  4. Ugoda albo jej brakJeśli dłużnik w porozumieniu uznaje dług, przerywa to bieg przedawnienia. Porozumienie warto spisać.
  5. Pozew i egzekucjaPostępowanie upominawcze, nakazowe lub EPU może zakończyć się nakazem zapłaty. Komornik działa na podstawie tytułu wykonawczego.gdy dłużnik nadal nie płaci

Kontrahent z siedzibą za granicą

Gdy kontrahent ma siedzibę w innym kraju UE, np. w Niemczech, zasady doręczeń i wybór sądu wyglądają inaczej. W EPU nie wydaje się nakazu zapłaty, który miałby być doręczony za granicą (art. 505²⁸ i nast. KPC). Drogę dochodzenia zapłaty warto wtedy ustalić z adwokatem przed upływem terminu przedawnienia. Sprawy z kontrahentem z Niemiec opisuje poradnik Niemiecki kontrahent nie płaci.

Co przygotować przed rozmową z adwokatem

  • umowę, zamówienie lub korespondencję, z której wynika cena i termin zapłaty;
  • fakturę oraz dowód jej doręczenia dłużnikowi;
  • dowód wykonania własnego świadczenia, np. protokół odbioru, WZ albo list przewozowy;
  • korespondencję z dłużnikiem, w tym prośby o przesunięcie terminu lub o raty;
  • wezwanie do zapłaty z dowodem nadania i doręczenia;
  • odpis z KRS lub wydruk z CEIDG dłużnika.

Lista jest pomocnicza, a komplet dokumentów zależy od sprawy.

Typowe błędy

  • Liczenie na to, że wezwanie do zapłaty przerwie przedawnienie. Co do zasady tak nie jest (art. 123 KC).
  • Ustalenia o ratach bez pisemnego uznania długu. Takie porozumienie trudniej później udowodnić.
  • Błędny dłużnik. Wezwanie albo pozew skierowane do wspólnika zamiast do spółki lub odwrotnie.
  • Odkładanie decyzji przy fakturze bliskiej przedawnienia. Kolejne wezwania nie wydłużają terminu.

Najczęstsze pytania

Czym jest zawezwanie do próby ugodowej?

Zawezwanie do próby ugodowej to wniosek do sądu o próbę zawarcia ugody z drugą stroną. Nie przesądza wyniku, bo do ugody potrzebne jest porozumienie obu stron.

Czym różni się zawezwanie do próby ugodowej od wezwania do zapłaty?

Wezwanie do zapłaty wysyła sam wierzyciel, bez udziału sądu. Zawezwanie do próby ugodowej składa się do sądu. Co do zasady samo wezwanie do zapłaty nie przerywa biegu przedawnienia (art. 123 KC).

Zawezwanie do próby ugodowej a przedawnienie: czy przerywa bieg?

Obecnie art. 121 pkt 6 KC przewiduje zawieszenie przez czas postępowania pojednawczego. Po zakończeniu biegnie pozostała część terminu. Dla postępowań wszczętych i niezakończonych przed 30 czerwca 2022 r. art. 8 ustawy zmieniającej zachowuje dawne przepisy.

Ile wynosi opłata za zawezwanie do próby ugodowej?

Przy prawach majątkowych jest to 120 zł do wartości 20 000 zł włącznie albo 300 zł powyżej tej kwoty. Przy prawach niemajątkowych obowiązuje jedna piąta opłaty, z minimum 100 zł.

Co, jeśli druga strona nie przyjdzie na posiedzenie?

Nie dochodzi przez to automatycznie do wygrania sprawy. Nieusprawiedliwione niestawiennictwo przeciwnika może uzasadniać rozliczenie kosztów próby w późniejszym procesie na zasadach art. 186 § 2 KPC. Trzeba o to wystąpić.

Czy ugoda przed mediatorem działa jak ugoda sądowa?

Ugoda zawarta przed mediatorem, po zatwierdzeniu przez sąd, ma moc prawną ugody zawartej przed sądem. Mediacja jest dobrowolna (art. 183¹ KPC).

Opis sprawy można przesłać przez formularz kontaktowy.

Powiązane poradniki

Mieszkają Państwo za granicą?

Sprawami Polaków za granicą zajmuje się serwis TwojaSprawa.

TwojaSprawa

Mają Państwo pytanie dotyczące własnej sprawy?

Prosimy krótko opisać, czego dotyczy sprawa. Odpowiemy, czy i w jaki sposób możemy pomóc.

Kontakt z kancelarią

Źródła

Stan źródeł sprawdzono 15 listopada 2026 r.

Materiał ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej w konkretnej sprawie.