Pozew czy wniosek o alimenty?
Sprawę o alimenty zaczyna się w sądzie pozwem. Stroną powodową jest dziecko, w którego imieniu działa rodzic, a pozwanym drugi rodzic. „Wniosek o alimenty” to w większości przypadków potoczna nazwa tego samego pisma.
Wnioskiem jest natomiast wniosek o zabezpieczenie. Sąd może udzielić zabezpieczenia przed wszczęciem sprawy albo w jej toku (art. 730 § 2 KPC). Można go wpisać do pozwu. Jeśli ma zostać złożony wcześniej, jako osobne pismo, dalsze kroki warto omówić z adwokatem.
Inną sprawą jest sytuacja, gdy alimenty zostały już zasądzone, a drugi rodzic ich nie płaci. To nie jest pozew o alimenty, tylko egzekucja zasądzonych świadczeń.
Przed napisaniem pozwu
Przed napisaniem pozwu warto odpowiedzieć na kilka pytań, ponieważ od nich zależy jego treść:
- Ile miesięcznie kosztuje utrzymanie dziecka i jakimi dowodami można to wykazać?
- Co wiadomo o pracy, dochodach i majątku drugiego rodzica?
- Jakiej kwoty miesięcznie i od kiedy ma dotyczyć żądanie?
- Czy toczy się sprawa o rozwód lub separację?
- Czy rodzice próbowali porozumienia albo mediacji?
Wysokość alimentów zależy od usprawiedliwionych potrzeb dziecka oraz od zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego rodzica (art. 135 § 1 KRO). Pozew powinien więc pokazywać oba te elementy, z dowodami.
Krok 1. Gdzie złożyć pozew o alimenty
Sprawy o alimenty rozpoznaje sąd rejonowy. Przepis, który kieruje sprawy o wyższej wartości do sądu okręgowego, wyłącza alimenty (art. 16 i 17 pkt 4 KPC). Pozew można złożyć według miejsca zamieszkania dziecka jako osoby uprawnionej (art. 32 KPC).
Po ustaleniu właściwego sądu warto sprawdzić jego adres i wydział na stronie internetowej sądu. Nie podajemy tu listy sądów, ponieważ adresy i podział na wydziały się zmieniają.
Jeśli toczy się sprawa o rozwód lub separację, obowiązują szczególne reguły. Opisujemy je niżej, w części „Gdy trwa rozwód lub separacja”.
Krok 2. Jak napisać pozew o alimenty: co wpisać
Pozew zawiera m.in. dokładnie określone żądanie, wartość przedmiotu sporu, fakty, na których opiera się żądanie, i informację o próbie mediacji (art. 187 § 1 KPC). W praktyce pismo o alimenty warto ułożyć tak:
- Sąd: nazwa sądu rejonowego i wydział.
- Strony: dziecko, w którego imieniu działa rodzic, oraz drugi rodzic jako pozwany, z imionami, nazwiskami i adresami.
- Żądanie: kwota alimentów miesięcznie, termin płatności rat i data, od której mają być płacone.
- Wartość przedmiotu sporu: kwota miesięczna pomnożona przez dwanaście.
- Wniosek o zabezpieczenie: kwota na czas sprawy i krótkie uzasadnienie.
- Uzasadnienie: potrzeby dziecka, wydatki na nie i możliwości zarobkowe drugiego rodzica, opisane faktami i datami.
- Dowody: dokumenty, świadkowie, inne wnioski dowodowe.
- Mediacja: informacja, czy strony próbowały mediacji lub innego pozasądowego rozwiązania sporu, a jeśli nie, to dlaczego.
- Podpis i lista załączników.
Nie zamieszczamy tu wzoru pozwu. Każda sprawa ma inne potrzeby dziecka, inne dowody i inną sytuację drugiego rodzica, dlatego treść pisma trzeba dopasować do konkretnej sprawy.
Jak policzyć wartość przedmiotu sporu
W sprawie o alimenty wartość przedmiotu sporu to suma świadczeń za jeden rok (art. 22 KPC). Przy żądaniu określonej kwoty miesięcznie wpisuje się w pozwie dwunastokrotność tej kwoty, a nie kwotę miesięczną ani sumę za cały okres, w którym mają być płacone alimenty.
Alimenty za czas przed pozwem
Niezaspokojone potrzeby dziecka z czasu przed wniesieniem pozwu sąd uwzględnia, zasądzając odpowiednią sumę pieniężną. W uzasadnionych wypadkach może ją rozłożyć na raty (art. 137 § 2 KRO). Takie żądanie trzeba opisać w pozwie osobno i dołączyć dowody wydatków z tamtego okresu.
Roszczenia o świadczenia alimentacyjne przedawniają się z upływem trzech lat (art. 137 § 1 KRO). Czy i od kiedy przedawnienie ma znaczenie w konkretnej sprawie, zależy od okoliczności, które warto omówić z adwokatem.
Krok 3. Pozew o alimenty z wnioskiem o zabezpieczenie
Sprawa może potrwać, a zabezpieczenie dotyczy właśnie czasu jej trwania. W sprawie o alimenty zabezpieczenie może polegać na zobowiązaniu rodzica do zapłaty jednorazowo albo okresowo określonej sumy (art. 753 § 1 KPC). Co do zasady wystarczy uprawdopodobnienie istnienia roszczenia.
We wniosku warto:
- wskazać kwotę miesięcznie na czas sprawy;
- krótko wyjaśnić, dlaczego dziecko potrzebuje pieniędzy już teraz;
- powołać się na dowody kosztów utrzymania dziecka.
Wniosek można zawrzeć w samym pozwie, w osobnym punkcie obok żądania alimentów.
Krok 4. Załączniki do pozwu o alimenty
Lista orientacyjna:
- akt urodzenia dziecka;
- wcześniejsze orzeczenia lub ugody o alimentach, jeśli są;
- wykaz miesięcznych kosztów dziecka: mieszkanie, jedzenie, ubrania, szkoła, zajęcia, leczenie;
- dowody tych kosztów, np. rachunki, faktury, potwierdzenia opłat;
- informacje i dowody o pracy, dochodach i majątku drugiego rodzica, w zakresie, w jakim są znane;
- informacja o sprawie o rozwód lub separację, jeśli się toczy;
- pełnomocnictwo, jeśli w sprawie działa adwokat.
Pełną listę załączników i liczbę egzemplarzy pozwu w konkretnej sprawie warto ustalić z adwokatem.
Krok 5. Jak złożyć pozew o alimenty
Pozew składa się we właściwym sądzie rejonowym. Dopuszczalny sposób jego złożenia w konkretnej sprawie warto omówić z adwokatem.
Pozew należy podpisać, a jego kopię i potwierdzenie złożenia warto zachować.
Pozew o alimenty krok po kroku
- Wybór sądu rejonowegoSprawy o alimenty rozpoznaje sąd rejonowy niezależnie od kwoty. Pozew można złożyć według miejsca zamieszkania dziecka. Gdy trwa rozwód lub separacja, obowiązują szczególne reguły.
- Treść pozwuM.in. dokładnie określone żądanie, wartość przedmiotu sporu jako suma świadczeń za rok, fakty, dowody i informacja o próbie mediacji.
- Wniosek o zabezpieczenieW pozwie jako osobny punkt obok żądania: kwota miesięcznie na czas sprawy, krótkie uzasadnienie i dowody kosztów utrzymania dziecka.w pozwie albo przed sprawą
- Załączniki i złożenie pozwuOrientacyjnie: akt urodzenia dziecka, wykaz kosztów z dowodami, informacje o dochodach drugiego rodzica. Podpisany pozew, kopia i potwierdzenie złożenia.we właściwym sądzie rejonowym
- Sprawdzenie i doręczenieSąd sprawdza pozew, a gdy czegoś brakuje, wzywa do usunięcia braków. Pozew trafia do drugiego rodzica, który może przedstawić stanowisko.termin usunięcia braków podaje wezwanie
- RozprawaSąd ustala potrzeby dziecka i możliwości zobowiązanego rodzica na podstawie dowodów.
- WyrokWyrok zasądzający alimenty sąd z urzędu opatruje rygorem natychmiastowej wykonalności co do rat płatnych po dniu wniesienia powództwa.wcześniejsze raty: najwyżej trzy miesiące
Koszty sądowe
Strona dochodząca roszczeń alimentacyjnych nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych (art. 96 ust. 1 pkt 2 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych). Od pozwu o zasądzenie alimentów co do zasady nie wnosi się więc opłaty sądowej.
To zwolnienie dotyczy kosztów sądowych. Inne sprawy związane z alimentami, np. pozew rodzica, który chce obniżenia alimentów, mogą podlegać innym zasadom. Zakres zwolnienia w konkretnej sprawie warto omówić z adwokatem. Koszt pomocy adwokata ustala się indywidualnie, dlatego go tu nie podajemy.
Co dzieje się po złożeniu pozwu
Przebieg sprawy zależy od sądu i od stanowiska stron. W ogólnym zarysie:
- Sprawdzenie pozwu. Sąd sprawdza pozew. Jeśli czegoś brakuje, wezwie do usunięcia braków. Termin podaje wezwanie.
- Doręczenie. Sąd doręcza pozew drugiemu rodzicowi, który może przedstawić swoje stanowisko.
- Rozprawa. Sąd ustala potrzeby dziecka i możliwości zobowiązanego rodzica na podstawie dowodów.
- Wyrok. Wyrok zasądzający alimenty sąd z urzędu opatruje rygorem natychmiastowej wykonalności co do rat płatnych po dniu wniesienia powództwa, a co do rat wcześniejszych za okres nie dłuższy niż trzy miesiące (art. 333 § 1 pkt 1 KPC).
Nie podajemy średnich czasów trwania spraw. Zależą od obciążenia sądu, liczby dowodów, doręczeń i postawy stron.
Cofnięcie pozwu
Pozew o alimenty można cofnąć. Warunki i skutki cofnięcia zależą od etapu sprawy, dlatego warto omówić je z adwokatem.
Ugoda alimentacyjna
Alimenty można ustalić w ugodzie zamiast w wyroku. Mediację można przeprowadzić, zanim którakolwiek ze stron wniesie sprawę do sądu, a za zgodą stron także w toku sprawy (art. 183¹ KPC). Rodzice mogą w ten sposób spróbować ustalić m.in. podział kosztów utrzymania dziecka. Przebieg mediacji opisujemy w poradniku Mediacja rodzinna i rozwodowa.
Rodzice mogą się porozumieć także wtedy, gdy sprawa jest już w sądzie. Ugoda pozwala samodzielnie ustalić kwotę, terminy i sposób płatności. Ugoda zawarta przed mediatorem, po zatwierdzeniu przez sąd, ma moc prawną ugody zawartej przed sądem. Ustalenia ustne albo zwykła wymiana wiadomości nie mają takiego skutku.
Ugody o alimentach nie zmienia się jednostronnie. W razie zmiany stosunków można żądać zmiany orzeczenia lub umowy o alimentach (art. 138 KRO).
Nie zamieszczamy wzoru ugody. Jej formę i skutki, w tym możliwość przymusowego wykonania, warto omówić z adwokatem przed podpisaniem.
Gdy trwa rozwód lub separacja
Jeżeli toczy się sprawa o rozwód lub separację, nie można wszcząć odrębnej sprawy o alimenty między małżonkami a ich wspólnymi małoletnimi dziećmi za okres od wytoczenia powództwa o rozwód lub separację. Taki pozew albo wniosek o zabezpieczenie sąd przekazuje sądowi, w którym toczy się sprawa rozwodowa (art. 445 § 1 KPC).
W wyroku rozwodowym sąd orzeka, w jakiej wysokości każdy z małżonków ponosi koszty utrzymania i wychowania wspólnego małoletniego dziecka (art. 58 § 1 KRO). Jak przygotować taki pozew, opisujemy w poradniku Pozew o rozwód krok po kroku. Zakres pomocy kancelarii: Rozwód i separacja.
Otrzymanie pozwu o alimenty
Korespondencji z sądu nie należy ignorować. Trzeba sprawdzić, jakie pismo nadeszło, czego sąd oczekuje od adresata i w jakim terminie. Odpowiedź pozwala przedstawić własne stanowisko, swoje dochody i wydatki, w tym wydatki na dziecko, oraz zgłosić dowody.
Terminy i skutki ich przekroczenia warto omówić z adwokatem.
Typowe błędy w pozwie o alimenty
- Brak wniosku o zabezpieczenie. Bez niego dziecko może nie dostawać pieniędzy przez cały czas sprawy (art. 730 § 2 i 753 § 1 KPC).
- Zła wartość przedmiotu sporu. Liczy się sumę świadczeń za rok, a nie za miesiąc (art. 22 KPC).
- Brak informacji o mediacji. To jeden z elementów pozwu (art. 187 § 1 KPC).
- Pozew do sądu okręgowego, „bo kwota duża”. Sprawy o alimenty należą do sądu rejonowego niezależnie od kwoty (art. 16 i 17 pkt 4 KPC).
- Wykaz kosztów bez dowodów. Same kwoty bez rachunków i wyjaśnień trudniej ocenić.
- Osobny pozew o alimenty na wspólne małoletnie dziecko w trakcie rozwodu. Sprawa trafi do sądu, który prowadzi rozwód (art. 445 § 1 KPC).
Mieszkają Państwo za granicą?
Opisane zasady dotyczą sprawy przed polskim sądem. Jeśli za granicą mieszka rodzic składający pozew, dziecko albo drugi rodzic, właściwość sądu i doręczanie pism mogą wyglądać inaczej. Tę kwestię warto omówić z adwokatem przed złożeniem pozwu.