Etapy sprawy rozwodowej od złożenia pozwu
Etapy sprawy przedstawiamy bez liczby tygodni, ponieważ czas każdego z nich zależy od sądu i od sprawy.
- Złożenie pozwu. Pozew składa się do sądu okręgowego. Który sąd okręgowy jest właściwy, zależy od miejsca zamieszkania małżonków (art. 41 KPC). Więcej: Pozew o rozwód krok po kroku.
- Sprawdzenie pozwu. Sąd sprawdza pozew i opłatę. Jeśli czegoś brakuje, wzywa do usunięcia braków. Termin podaje wezwanie.
- Doręczenie. Sąd doręcza pozew drugiemu małżonkowi.
- Stanowisko drugiego małżonka. Drugi małżonek przedstawia swoje stanowisko. Może zgodzić się na rozwód bez orzekania o winie albo żądać ustalenia winy (art. 57 KRO).
- Rozprawa. Sąd ustala, czy rozkład pożycia jest zupełny i trwały, i rozstrzyga o sprawach dzieci, także przy zgodnym żądaniu stron (art. 56 i art. 58 § 1 KRO). Przy wielu spornych kwestiach terminów może być kilka.
- Wyrok. Sąd orzeka rozwód albo oddala powództwo.
- Uprawomocnienie. Dopiero prawomocny wyrok rozwiązuje małżeństwo.
Ile trwa rozwód: etapy od pozwu do prawomocnego wyroku
- Złożenie pozwuPozew trafia do sądu okręgowego. Właściwy sąd zależy od miejsca zamieszkania małżonków.
- Sprawdzenie pozwuSąd sprawdza pozew i opłatę. Przy brakach wzywa do ich usunięcia.Termin usunięcia braków podaje wezwanie
- Doręczenie pozwuSąd doręcza pozew drugiemu małżonkowi.
- Stanowisko drugiego małżonkaDrugi małżonek przedstawia stanowisko. Może zgodzić się na rozwód bez orzekania o winie albo żądać ustalenia winy.
- RozprawaSąd bada, czy rozkład pożycia jest zupełny i trwały, oraz rozstrzyga o sprawach dzieci, także przy zgodnym żądaniu stron. Przy wielu spornych kwestiach terminów może być kilka.
- WyrokSąd orzeka rozwód albo oddala powództwo.
- Uprawomocnienie wyrokuWyrok uprawomocnia się, gdy nie można go już zaskarżyć. Przy zaskarżeniu prawomocność zależy od sądu drugiej instancji. Dopiero prawomocny wyrok rozwiązuje małżeństwo.Gdy żadna ze stron go nie zaskarży – po upływie terminu na zaskarżenie
Od czego zależy, ile trwa rozwód
Ile trwa rozwód bez orzekania o winie i z orzekaniem o winie
Na zgodne żądanie obojga małżonków sąd nie orzeka o winie rozkładu pożycia. Skutki są wtedy takie, jak gdyby żaden z małżonków nie ponosił winy (art. 57 KRO). Sąd nie musi wtedy ustalać winy, więc zwykle przeprowadza mniej dowodów.
Wystarczy, że jeden z małżonków żąda ustalenia winy, a sąd będzie o niej orzekał. Ustala ją na podstawie dowodów, np. zeznań świadków, a każdy kolejny dowód to dodatkowy czas. Więcej: Rozwód bez orzekania o winie.
Brak sporu o winę nie zwalnia sądu z badania przesłanek rozwodu. Sąd sprawdza, czy rozkład pożycia jest zupełny i trwały. Rozwód nie jest dopuszczalny m.in. wtedy, gdy miałoby na nim ucierpieć dobro wspólnych małoletnich dzieci (art. 56 KRO).
Sprawy dzieci
W wyroku rozwodowym sąd rozstrzyga o władzy rodzicielskiej nad wspólnymi małoletnimi dziećmi, o kontaktach z nimi i o tym, w jakiej wysokości każde z rodziców ponosi koszty ich utrzymania (art. 58 § 1 KRO).
Sąd uwzględnia pisemne porozumienie małżonków o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i kontaktach po rozwodzie, jeżeli jest zgodne z dobrem dziecka (art. 58 § 1 KRO). Takie porozumienie zwykle zawęża to, o co toczy się spór. Gdy rodzice się nie zgadzają, sąd może potrzebować więcej dowodów, np. opinii biegłego, gdy ją zleci.
Sprawy dzieci nie czekają na koniec rozwodu. Gdy sprawa o rozwód już trwa, nie wszczyna się odrębnej sprawy o władzę rodzicielską nad wspólnymi małoletnimi dziećmi. Sąd orzeka o niej w postępowaniu zabezpieczającym (art. 445¹ KPC). Podobnie z alimentami: nie wszczyna się odrębnej sprawy o alimenty między małżonkami a ich wspólnymi małoletnimi dziećmi za okres od wytoczenia powództwa o rozwód (art. 445 § 1 KPC). Więcej: Miejsce pobytu dziecka i Alimenty na dziecko.
Mediacja
W sprawie małżeńskiej sąd może w każdym stanie sprawy skierować małżonków do mediacji, m.in. co do spraw dzieci i alimentów (art. 436 i 445² KPC). Mediacja jest dobrowolna. Jej wpływ na przebieg i czas konkretnej sprawy warto omówić z adwokatem.
Mieszkanie i majątek w wyroku
Jeżeli małżonkowie zajmują wspólne mieszkanie, sąd w wyroku orzeka o sposobie korzystania z niego (art. 58 § 2 KRO). Na wniosek jednego z małżonków sąd może też podzielić majątek wspólny w wyroku rozwodowym, ale tylko wtedy, gdy nie spowoduje to nadmiernej zwłoki w postępowaniu (art. 58 § 3 KRO). W innym wypadku podział następuje po rozwodzie: w odrębnym postępowaniu albo umową. Więcej: Podział majątku po rozwodzie.
Obciążenie sądu
Czas oczekiwania na termin różni się między sądami okręgowymi. Na pytanie „ile czeka się na rozwód w moim mieście” nie da się rzetelnie odpowiedzieć z góry. Terminy w konkretnej sprawie wynikają z wezwań i zawiadomień sądu, dlatego należy odbierać korespondencję sądową.
Kiedy wyrok rozwodowy jest prawomocny
Wyrok nie staje się prawomocny w dniu ogłoszenia na sali. Uprawomocnia się wtedy, gdy nie można go już zaskarżyć. Jeśli żadna ze stron nie zaskarży go w terminie, staje się prawomocny po upływie tego terminu. Jeśli wyrok zostanie zaskarżony, prawomocność zależy od sądu drugiej instancji. Ewentualne zaskarżenie wyroku, w tym kroki i terminy, warto omówić z adwokatem od razu po jego ogłoszeniu. Rezygnacja z zaskarżenia skraca drogę do prawomocności, ale zamyka możliwość zaskarżenia.
Datę uprawomocnienia wyroku można ustalić w sądzie, który go wydał. Warto zachować odpis prawomocnego wyroku.
Co zmienia prawomocny wyrok:
- można zawrzeć nowe małżeństwo, a wspólność majątkowa ustaje;
- przy rozwodzie na zgodny wniosek stron bez orzekania o winie sąd po uprawomocnieniu się wyroku zwraca z urzędu połowę uiszczonej opłaty od pozwu (art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych). Więcej: Ile kosztuje rozwód;
- od dnia uprawomocnienia biegnie termin na oświadczenie o powrocie do nazwiska sprzed ślubu. Więcej: Zmiana nazwiska po rozwodzie.
Szybki rozwód: czy można przyspieszyć sprawę
Rozwód orzeka sąd i to sąd wyznacza terminy. Nie ma procedury, która zapewnia szybki rozwód. Można jednak zadbać o to, aby sprawa nie trwała dłużej z powodów, na które strona ma wpływ:
- złożyć pozew do sądu okręgowego właściwego w danej sytuacji;
- uiścić opłatę albo złożyć wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych (art. 102 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych);
- dołączyć podstawowe dokumenty, np. odpis aktu małżeństwa i odpisy aktów urodzenia wspólnych małoletnich dzieci;
- podać aktualny adres drugiego małżonka;
- jeśli to możliwe, uzgodnić z drugim małżonkiem stanowisko co do winy i dzieci, np. w pisemnym porozumieniu rodzicielskim;
- przedstawić własne stanowisko i dowody od początku, w pozwie albo w odpowiedzi;
- rozważyć, czy wniosek o podział majątku w wyroku jest korzystniejszy niż osobne postępowanie (art. 58 § 3 KRO).
Pełną listę dokumentów w konkretnej sprawie warto omówić z adwokatem. Decyzje i dokumenty potrzebne przed złożeniem pozwu opisujemy w poradniku Jak przygotować się do rozwodu. Kiedy sprawa może zakończyć się na jednym terminie, omawiamy w poradniku Rozwód na pierwszej rozprawie.
Jak sprawdzić, czy pozew o rozwód został złożony
Sąd doręcza pozew drugiemu małżonkowi. Najpewniejszym sygnałem, że sprawa się toczy, jest więc pismo z sądu z odpisem pozwu. Dlatego należy odbierać korespondencję sądową i dbać o aktualny adres do doręczeń.
Otrzymanego pozwu nie należy ignorować. Trzeba sprawdzić, czego sąd oczekuje od pozwanego i w jakim terminie. Odpowiedź pozwala przedstawić własne stanowisko co do winy, dzieci, mieszkania i alimentów oraz zgłosić dowody. Treść odpowiedzi i możliwe stanowiska pozwanego opisujemy w poradniku Odpowiedź na pozew rozwodowy. Inne sposoby sprawdzenia, czy sprawa jest w sądzie, warto omówić z adwokatem.
Typowe błędy, które wydłużają sprawę
- Pozew do sądu rejonowego. Sprawy o rozwód rozpoznaje sąd okręgowy (art. 17 pkt 1 KPC).
- Brak opłaty i brak wniosku o zwolnienie. Sąd wezwie do usunięcia braku, a sprawa się wydłuży.
- Założenie, że zgoda „na rozwód” to zgoda „bez winy”. To dwie różne kwestie (art. 57 KRO).
- Pominięcie spraw dzieci w pozwie. Sąd i tak o nich rozstrzygnie (art. 58 § 1 KRO), ale bez propozycji strony.
- Nieaktualny adres drugiego małżonka i nieodbieranie pism. Doręczenia trwają wtedy dłużej.
- Osobna sprawa o władzę rodzicielską w trakcie rozwodu. Gdy sprawa o rozwód już trwa, odrębnej sprawy się nie wszczyna (art. 445¹ KPC).
Mieszkają Państwo za granicą?
Opisane zasady dotyczą rozwodu przed polskim sądem. Jeśli jeden lub oboje małżonkowie mieszkają za granicą, właściwość sądu i doręczanie pism mogą wyglądać inaczej, a to wpływa na czas sprawy. Warto to omówić z adwokatem przed złożeniem pozwu. Zakres pomocy kancelarii opisujemy na stronie Rozwód i separacja.
Sprawę, w której drugi małżonek mieszka poza Polską, opisuje poradnik Rozwód, gdy małżonek mieszka za granicą – sprawa w Polsce.