Rozwód: od czego zacząć
Punktem wyjścia są przesłanki rozwodu. Sąd orzeka rozwód, gdy rozkład pożycia jest zupełny i trwały (art. 56 § 1 KRO). Sytuacje, w których rozwód mimo to nie jest dopuszczalny, opisujemy w poradniku Pozew o rozwód krok po kroku, a brak zgody drugiego małżonka w poradniku Rozwód, gdy druga strona nie chce.
Przed dalszymi krokami warto zapisać, czego się oczekuje od sprawy i jakie jest znane stanowisko drugiego małżonka. Różnice między rozwodem a separacją opisujemy w poradniku Separacja.
Decyzje przed pozwem o rozwód
Pozew wyznacza, o czym sąd będzie orzekał w sprawie. Dlatego decyzje dotyczące winy, dzieci, mieszkania i majątku najlepiej podjąć przed jego napisaniem, a nie w trakcie postępowania.
Z orzeczeniem o winie czy bez orzekania o winie
Na zgodne żądanie obojga małżonków sąd o winie nie orzeka, a skutki są takie, jak gdyby żaden z nich nie ponosił winy (art. 57 KRO). Rozstrzygnięcie o winie ma znaczenie m.in. dla alimentów między byłymi małżonkami (art. 60 KRO).
Wybór drogi zależy od okoliczności sprawy i od stanowiska drugiego małżonka, dlatego warto go omówić z adwokatem przed złożeniem pozwu. Skutki obu wariantów opisują poradniki Rozwód bez orzekania o winie i Rozwód z orzeczeniem o winie.
Sprawy dzieci
W wyroku rozwodowym sąd rozstrzyga o władzy rodzicielskiej nad wspólnymi małoletnimi dziećmi, o kontaktach z nimi i o tym, w jakiej wysokości każdy z rodziców ponosi koszty ich utrzymania (art. 58 § 1 KRO).
Przed pozwem warto więc ustalić własną propozycję co do miejsca pobytu dzieci, harmonogramu kontaktów i kosztów utrzymania. Treść takiego porozumienia opisujemy w poradniku Plan wychowawczy i porozumienie rodzicielskie, a sprawy dzieci w toku rozwodu w poradniku Rozwód a dzieci.
Wspólne mieszkanie i majątek
Jeżeli małżonkowie zajmują wspólne mieszkanie, sąd w wyroku orzeka o sposobie korzystania z niego, a na wniosek może też podzielić majątek wspólny (art. 58 § 2 i 3 KRO).
Decyzja, czy wnosić o podział majątku w wyroku, wymaga zestawienia tego, co wchodzi do majątku wspólnego, i oceny, czy małżonkowie są co do podziału zgodni. Więcej piszemy w poradnikach Podział majątku po rozwodzie i Rozwód a kredyt hipoteczny.
Alimenty na małżonka
Małżonek, który nie został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia i znajduje się w niedostatku, może żądać od drugiego małżonka środków utrzymania (art. 60 § 1 KRO). Jeżeli takie żądanie wchodzi w grę, warto je uwzględnić już przy decyzji o winie, bo oba zagadnienia są ze sobą powiązane. Szczegóły opisujemy w poradniku Alimenty na byłego małżonka.
Mediacja i rozmowa z drugim małżonkiem
Mediację można przeprowadzić, zanim którakolwiek ze stron wniesie sprawę do sądu (art. 183¹ KPC). Małżonkowie mogą w ten sposób spróbować uzgodnić m.in. sprawy dzieci, w tym harmonogram kontaktów i podział kosztów utrzymania. O samym rozwodzie i o winie orzeka jednak sąd, a uzgodnienia z mediacji wyroku nie zastępują.
Gdy w rodzinie dochodzi do przemocy, przygotowanie do sprawy wygląda inaczej i wymaga osobnej rozmowy z adwokatem. Opisujemy to w poradniku Przemoc domowa a rozwód. Przebieg mediacji opisuje poradnik Mediacja rodzinna i rozwodowa.
Dokumenty do rozwodu: co zebrać przed pozwem
Część dokumentów dołącza się do pozwu, a część przydaje się do oceny sprawy i przygotowania propozycji co do dzieci, mieszkania lub majątku. Przed rozmową z adwokatem warto zebrać:
- odpis aktu małżeństwa;
- odpisy aktów urodzenia wspólnych małoletnich dzieci;
- pisemne porozumienie rodziców o władzy rodzicielskiej i kontaktach, jeżeli zostało już zawarte;
- dokumenty o dochodach i wydatkach na dzieci oraz o sytuacji materialnej małżonków;
- dokumenty dotyczące wspólnego mieszkania i ewentualnego kredytu, jeżeli ma być dzielony majątek;
- korespondencję i inne dowody, na które strona zamierza się powołać;
- pisma z sądu, jeżeli jakaś sprawa między małżonkami już się toczy.
Odpis aktu wydaje urząd stanu cywilnego. Pełną listę załączników do pozwu omawiamy w poradniku Pozew o rozwód krok po kroku, a ostateczny komplet zależy od sprawy.
Fakty i daty
Sąd ustala, czy rozkład pożycia jest zupełny i trwały, dlatego w uzasadnieniu pozwu liczą się fakty i daty, a nie oceny. Przed pozwem warto spisać chronologię najważniejszych zdarzeń: od kiedy i w jaki sposób ustały więzi między małżonkami, czy nadal mieszkają razem i jak wygląda opieka nad dziećmi. Przy sporze o winę przydatna jest też informacja o osobach, które znają sytuację rodziny.
Koszty i czas trwania sprawy
Od pozwu o rozwód pobiera się opłatę sądową. Przy rozwodzie na zgodny wniosek bez orzekania o winie sąd po uprawomocnieniu się wyroku zwraca z urzędu połowę uiszczonej opłaty. Osoba, która nie jest w stanie ponieść kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, może wnosić o zwolnienie od kosztów sądowych. Kwoty i warunki opisujemy w poradniku Ile kosztuje rozwód.
Czas trwania sprawy zależy od sądu i od tego, co sąd musi ustalić, w szczególności od sporu o winę i o sprawy dzieci. Etapy postępowania opisuje poradnik Ile trwa rozwód.
Jak przygotować się do rozwodu
- Przesłanki i cel sprawyOcenia się, czy rozkład pożycia jest zupełny i trwały, oraz zapisuje własne oczekiwania i znane stanowisko drugiego małżonka.
- Decyzja o winieUstala się, czy wnosić o rozwód z orzeczeniem o winie, czy bez orzekania o winie, z uwzględnieniem skutków dla alimentów między małżonkami.
- Dzieci, mieszkanie, majątekPrzygotowuje się propozycję co do władzy rodzicielskiej, kontaktów i kosztów utrzymania dzieci, korzystania z mieszkania i ewentualnego podziału majątku w wyroku.
- Dokumenty i chronologiaZbiera się odpisy aktów stanu cywilnego, dokumenty o dochodach i wydatkach oraz spisuje fakty i daty dotyczące rozkładu pożycia.
- Rozmowa z adwokatem i pozewNa podstawie zebranych materiałów omawia się wybór drogi i przygotowuje pozew do sądu okręgowego.
Typowe błędy
- Złożenie pozwu bez decyzji o winie. Wystarczy żądanie jednego z małżonków, aby sąd orzekał o winie, dlatego stanowisko w tej sprawie warto ustalić wcześniej (art. 57 KRO).
- Brak zestawienia majątku. Bez niego trudno ocenić, czy wnosić o podział majątku w wyroku, czy przeprowadzić go po rozwodzie.
Rozmowa z adwokatem przed pozwem
Rozmowa przed złożeniem pozwu pozwala ocenić, która droga jest w danej sprawie możliwa, jakie dokumenty będą potrzebne i jakie wnioski warto zgłosić w pozwie. Warto przynieść zebrane dokumenty, chronologię zdarzeń oraz listę pytań, np. o skutki decyzji o winie, o sprawy dzieci i o majątek. Jeżeli jeden z małżonków mieszka za granicą, właściwość sądu i doręczanie pism mogą wyglądać inaczej, co również warto omówić przed przygotowaniem pozwu.
Kancelaria pomaga w sprawach rozwodowych przed polskimi sądami, również na etapie przed złożeniem pozwu. Zakres pomocy opisujemy na stronie Rozwód i separacja.