Co zmienia upadłość kontrahenta
Przy zwykłym długu firma wysyła wezwanie do zapłaty, a gdy to nie skutkuje, wnosi pozew. Po ogłoszeniu upadłości albo otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego wobec kontrahenta ta kolejność przestaje obowiązywać. Obowiązuje wtedy inna ścieżka niż zwykłe wezwanie i zwykły pozew o zapłatę.
Dotyczy to także postępowań, które wierzyciel zwykle wybiera przy niezapłaconych fakturach. Jeśli kontrahent jest w upadłości albo w restrukturyzacji, drogę dochodzenia zapłaty, także w postępowaniu upominawczym i w EPU, trzeba ustalić osobno z adwokatem. Zwykłe kroki opisujemy w poradnikach Przedsądowe wezwanie do zapłaty i Nakaz zapłaty.
Pominięcie upadłości albo restrukturyzacji kontrahenta należy do typowych błędów przy oznaczaniu dłużnika w pozwie. Dlatego sytuację kontrahenta warto sprawdzić, zanim firma przygotuje kolejne pismo w sprawie należności.
Jak sprawdzić sytuację kontrahenta
Informacja o upadłości albo restrukturyzacji dociera do wierzyciela różnymi drogami, np. od samego kontrahenta albo z otrzymanego pisma. Każde takie pismo warto zachować razem z kopertą i datą doręczenia.
Niezależnie od źródła informacji należy ustalić pełną nazwę dłużnika, NIP lub numer KRS oraz adres do doręczeń. Dane te, w tym adres do e-Doręczeń, sprawdza się w KRS lub w CEIDG. Wydruk lub zapis danych z dnia sprawdzenia ułatwia późniejsze ustalenia.
Gdy kontrahent ma siedzibę w Niemczech, a postępowanie upadłościowe lub podobne toczy się w Niemczech, sprawę warto omówić z adwokatem osobno. O sprawach z kontrahentem z Niemiec piszemy w poradniku Firma z Niemiec nie płaci.
Kontrahent w restrukturyzacji
W restrukturyzacji nie stosuje się automatycznie zgłoszenia do syndyka z prawa upadłościowego. Spis wierzytelności sporządza nadzorca lub zarządca na podstawie ksiąg, dokumentów i właściwych rejestrów. Spis obejmuje zasadniczo osobiste wierzytelności sprzed otwarcia postępowania (art. 76 i 84 Prawa restrukturyzacyjnego).
Wierzyciel powinien sprawdzić ujęcie i wysokość swojej wierzytelności oraz tryb jej zakwestionowania właściwy dla danego postępowania. Przekazanie dokumentów nadzorcy nie jest tym samym co zgłoszenie wierzytelności syndykowi po ogłoszeniu upadłości.
Odsetki od należności w upadłości
Przy zwykłym długu między firmami wierzyciel liczy odsetki za opóźnienie w transakcjach handlowych. Jeśli wobec kontrahenta ogłoszono upadłość albo otwarto postępowanie restrukturyzacyjne, obowiązują inne zasady niż przy zwykłym długu. Sposób liczenia odsetek w takiej sytuacji należy omówić z adwokatem.
Zasady dla zwykłego długu opisujemy w poradniku Odsetki w transakcjach handlowych. Nie należy ich przenosić wprost do sprawy kontrahenta w upadłości.
Co przygotować przed rozmową z adwokatem
Przed rozmową o zgłoszeniu wierzytelności można zebrać m.in.:
- umowę, zamówienia i ogólne warunki, na których opierała się współpraca;
- faktury z terminami zapłaty oraz dowody dostawy lub odbioru, np. protokoły;
- zestawienie należności z numerami faktur, kwotami, terminami zapłaty i otrzymanymi wpłatami;
- wezwania do zapłaty wraz z dowodem nadania i doręczenia;
- nakaz zapłaty, wyrok albo pisma z egzekucji, jeśli sprawa trafiła wcześniej do sądu lub komornika;
- dokumenty zabezpieczeń, jeśli strony je ustanowiły, np. weksel;
- pisma otrzymane w związku z upadłością lub restrukturyzacją kontrahenta, z datą doręczenia;
- dane kontrahenta z KRS lub CEIDG z dnia sprawdzenia.
Lista jest pomocnicza. Co dołącza się do zgłoszenia, ustala adwokat na podstawie dokumentów konkretnej sprawy.
Zgłoszenie do syndyka i spóźnienie
Zgłoszenie kieruje się do syndyka przez system teleinformatyczny KRZ, z użyciem formularza. Wynika to z art. 51, 216a i 236 Prawa upadłościowego. Ustawa przewiduje wyjątki dla określonych kategorii wierzycieli, dlatego przy starszym albo szczególnym postępowaniu trzeba sprawdzić tryb wskazany w obwieszczeniu.
Art. 240 wymaga m.in. danych identyfikujących wierzyciela, określenia należności i świadczeń ubocznych, dowodów, kategorii zaspokojenia oraz informacji o zabezpieczeniach. Należy wskazać toczące się sprawy i numer rachunku, jeżeli wierzyciel go posiada. Przy dokumentach papierowych trzeba uwzględnić reguły elektronicznych kopii oraz termin dostarczenia oryginału lub poświadczonego odpisu z art. 216a.
Spóźnienie nie oznacza automatycznego wygaśnięcia długu. Wierzyciel zasadniczo ponosi zryczałtowane koszty w wysokości 15% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw bez nagród z zysku za trzeci kwartał poprzedniego roku. Ustawa wskazuje wyjątek dotyczący korekty deklaracji przez syndyka (art. 235).
Dokonane czynności i złożone plany podziału pozostają skuteczne wobec spóźnionego wierzyciela. Jego uznaną wierzytelność uwzględnia się tylko w późniejszych planach. Zgłoszenie po zatwierdzeniu ostatecznego planu podziału pozostawia się bez rozpoznania (art. 252). Dlatego nie warto czekać na indywidualny list z przypomnieniem.
Od informacji o upadłości kontrahenta do rozmowy z adwokatem
- Sprawdzenie danych kontrahentaPełna nazwa, NIP lub numer KRS i adres do doręczeń z KRS lub CEIDG, także adres do e-Doręczeń.
- Wstrzymanie zwykłej ścieżkiPrzy upadłości albo restrukturyzacji obowiązuje inna ścieżka niż zwykłe wezwanie i pozew o zapłatę.
- Bez automatycznego liczenia odsetekPrzy upadłości lub restrukturyzacji kontrahenta obowiązują inne zasady niż przy zwykłym długu.
- Zebranie dokumentów należnościUmowa, faktury, dowody dostawy, wezwania, pisma z sądu lub od komornika i pisma o upadłości z datą doręczenia.
- Ustalenie drogi dochodzenia zapłatyDrogę dochodzenia zapłaty ustala się osobno z adwokatem.
Typowe błędy
- Zwykłe wezwanie lub pozew mimo upadłości kontrahenta. Przy upadłości albo restrukturyzacji obowiązuje inna ścieżka.
- Pominięcie upadłości przy oznaczeniu dłużnika. To typowy błąd w pozwie. Dane kontrahenta warto sprawdzić przed każdym pismem.
- Liczenie odsetek jak przy zwykłym długu. Przy upadłości lub restrukturyzacji kontrahenta zasady są inne.
- Odkładanie rozmowy z adwokatem do czasu, aż kontrahent sam się odezwie. Sposób postępowania ustala się z adwokatem na podstawie dokumentów sprawy, dlatego rozmowy nie warto odkładać.
- Niepełna dokumentacja należności. Dowód nadania i doręczenia wezwania, a także dowody dostawy, warto zachować od początku współpracy.