Nazwa firmy, logo i oznaczenia produktów
Przedsiębiorca działa pod firmą, którą ujawnia się we właściwym rejestrze. Firma powinna dostatecznie odróżniać się od firm przedsiębiorców działających na tym samym rynku i nie może wprowadzać w błąd (art. 43²–43³ KC).
Rejestracja znaku towarowego dotyczy innego prawa. Znak musi odróżniać towary jednego przedsiębiorstwa od towarów innych przedsiębiorstw. Może być m.in. słowem, rysunkiem lub określonym zestawieniem elementów (art. 120 Prawa własności przemysłowej).
Wpis do KRS lub CEIDG nie zastępuje decyzji o prawie ochronnym na znak. Prawo ochronne daje wyłączne używanie zarobkowe lub zawodowe w zakresie wynikającym z ustawy, na terytorium Polski. Ochrona trwa dziesięć lat od zgłoszenia i może być przedłużana (art. 153).
Logo zaprojektowane przez grafika lub agencję
Logo często projektuje osoba z zewnątrz: grafik, agencja albo wykonawca prowadzący własną działalność. Umowa z takim wykonawcą powinna rozstrzygać, kto i w jakim zakresie może korzystać z efektu jego pracy po jej wykonaniu.
Przeniesienie praw autorskich podlega odrębnym wymogom ustawowym. Dlatego postanowienia dotyczące logo warto omówić z adwokatem, najlepiej przed podpisaniem umowy, a w każdym razie przed decyzją o zgłoszeniu. O tym, co ustalić w umowie z wykonawcą, piszemy w poradniku Umowa o współpracy B2B. Różnicę między licencją a przeniesieniem praw omawia poradnik Umowa licencyjna między firmami.
Jeśli logo już powstało, warto odszukać:
- umowę, zamówienie lub zlecenie dla grafika albo agencji;
- faktury i potwierdzenia zapłaty za projekt;
- korespondencję z wykonawcą, w tym ustalenia dotyczące korzystania z projektu;
- pliki źródłowe i wcześniejsze wersje projektu z datami ich powstania.
Przed zgłoszeniem znaku towarowego: pytania do adwokata
Krajowe zgłoszenie składa się w Urzędzie Patentowym RP. Należy określić znak i towary lub usługi, dla których ma służyć. Jedno zgłoszenie obejmuje jeden znak (art. 138 Prawa własności przemysłowej).
Przed zgłoszeniem warto zbadać wcześniejsze oznaczenia oraz zdolność odróżniającą. Określenie wyłącznie opisowe może nie uzyskać ochrony. Urząd bada ustawowe przeszkody i ogłasza zgłoszenie w Biuletynie Urzędu Patentowego. Uprawnieni z wcześniejszych praw mają trzy miesiące na sprzeciw od ogłoszenia (art. 129¹, 146¹ i 152¹⁷).
Po właściwym zakończeniu procedury wydawana jest decyzja. Udzielenie prawa zależy także od uiszczenia opłaty za dziesięcioletni okres ochrony (art. 147).
Opłaty za krajowy znak indywidualny
Według tabeli z załącznika nr 3, w brzmieniu nadanym w 2016 r., zgłoszenie dla jednej klasy kosztuje 450 zł. Przy zgłoszeniu elektronicznym jest to 400 zł. Każda następna klasa zwiększa opłatę zgłoszeniową o 120 zł.
Osobno płaci się 400 zł za każdą klasę za dziesięcioletni okres ochrony oraz 90 zł za publikację informacji o udzielonym prawie. Przykładowo zwykłe elektroniczne zgłoszenie w jednej klasie, zakończone udzieleniem prawa, oznacza te trzy opłaty urzędowe w łącznej wysokości 890 zł.
Kwoty nie obejmują dodatkowych czynności, sprzeciwu ani wynagrodzenia pełnomocnika. Tabela przewiduje odrębne reguły m.in. dla znaków wspólnych i gwarancyjnych.
Podobna nazwa firmy konkurenta
Najpierw trzeba ustalić podstawę ochrony. Przy naruszeniu prawa do firmy art. 43¹⁰ KC przewiduje zaniechanie, usunięcie skutków, odpowiednie oświadczenie, naprawienie szkody lub wydanie korzyści na właściwych zasadach.
Oznaczenie przedsiębiorstwa wprowadzające klientów w błąd może podlegać art. 5 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Art. 18 przewiduje m.in. zaniechanie, usunięcie skutków, oświadczenie, odszkodowanie i wydanie korzyści. Dla tych roszczeń art. 20 ustanawia zasadniczo trzy lata, liczone oddzielnie dla naruszeń, z odrębną regułą odszkodowawczą.
Przy naruszeniu zarejestrowanego znaku art. 296 Prawa własności przemysłowej pozwala żądać zaniechania, wydania korzyści i, przy zawinieniu, naprawienia szkody. Odpowiednio stosowany art. 289 przewiduje trzy lata od wiedzy o naruszeniu i sprawcy oraz granicę pięciu lat od naruszenia. Zestaw żądań i bieg terminu wymagają rozdzielenia poszczególnych naruszeń.
Jeżeli podobny znak jest dopiero zgłoszony, trzeba pamiętać również o trzymiesięcznym terminie sprzeciwu przed Urzędem Patentowym. Nie jest on tym samym co przedawnienie roszczeń sądowych.
Gdy pismo przychodzi od konkurenta
Bywa też odwrotnie: to inna firma zarzuca przedsiębiorcy, że jego nazwa lub logo są zbyt podobne do jej oznaczenia. Takiego pisma nie należy ignorować ani odkładać na później.
Pismo warto zachować razem z kopertą lub wiadomością e-mail i zapisać datę doręczenia. Jeśli wskazano w nim termin odpowiedzi, warto go od razu odnotować. Przed odpowiedzią nie należy podpisywać oświadczeń, zmieniać nazwy ani usuwać materiałów, które pokazują, od kiedy firma używa swojego oznaczenia.
Do rozmowy z adwokatem przydadzą się te same dokumenty co przy sporze zainicjowanym przez własną firmę: spis oznaczeń, daty ich używania i dokumenty do logo. Jak uporządkować sprawę przed spotkaniem, opisujemy w poradniku Jak uporządkować informacje przed rozmową.
Co przygotować przed rozmową z adwokatem
- Odpis z KRS lub wydruk z CEIDG własnej firmy.
- Spis używanych oznaczeń z datami rozpoczęcia używania.
- Logo w używanych wersjach oraz umowę, faktury i korespondencję z jego autorem.
- Przykłady użycia oznaczeń, np. faktury, katalogi, zrzuty ekranu strony i profili.
- Przy sporze: utrwalone oznaczenie konkurenta, jego dane z KRS lub CEIDG i przykłady pomyłek klientów.
- Otrzymane pisma wraz z datą doręczenia.
Lista jest pomocnicza, a komplet dokumentów zależy od sprawy. Krótki opis sprawy, bez dokumentów, można przekazać przez formularz kontaktowy.
Typowe błędy
- Utożsamianie nazwy z rejestru z ochroną logo i nazw produktów. Zakres ochrony każdego z oznaczeń wymaga osobnej oceny.
- Brak umowy z grafikiem, która obejmuje korzystanie z logo. Przeniesienie praw autorskich podlega odrębnym wymogom ustawowym.
- Brak dowodów z datą. Oznaczenie konkurenta może zniknąć ze strony, zanim zostanie utrwalone.
- Publiczne oskarżenia przed konsultacją. Treść komentarza lub pisma do konkurenta warto najpierw omówić z adwokatem.
- Zmiana nazwy albo podpisanie oświadczenia pod presją pisma. Decyzję warto podjąć dopiero po ocenie sprawy.