Opoka · Krawczyk
ADWOKACI

Sankcja kredytu darmowego: oświadczenie, pozew i skutki

Sankcja kredytu darmowego i pozew przeciwko kredytodawcy to dwa odrębne etapy tej samej sprawy. Najpierw konsument składa kredytodawcy pisemne oświadczenie o skorzystaniu z sankcji, a spór o jego skutki może trafić do sądu dopiero wtedy, gdy kredytodawca ich nie uzna. Kolejność czynności i staranność dokumentów mają tu duże znaczenie praktyczne.

Sankcja dotyczy wyłącznie umów o kredyt konsumencki, takich jak kredyt gotówkowy, konsolidacyjny, ratalny, pożyczka czy niektóre karty kredytowe. Nie obejmuje kredytów hipotecznych, które reguluje odrębna ustawa, ani kredytów zaciągniętych na cele działalności gospodarczej. Czym jest sama sankcja i kiedy w ogóle może wchodzić w grę, opisuje poradnik Sankcja kredytu darmowego.

Opoka · KrawczykStan prawny:

Ocena umowy przed złożeniem oświadczenia

Podstawą sankcji jest art. 45 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim. Przepis ten wymienia zamknięty katalog obowiązków, których naruszenie uruchamia sankcję. Obejmuje on m.in. art. 29 ust. 1, wybrane punkty art. 30 ust. 1 (pkt 1–8, 10, 11 i 14–17), art. 31–33, art. 33a oraz art. 36a–36c tej ustawy. Pominięte punkty art. 30 ust. 1 nie otwierają drogi do sankcji.

Z tego wynika praktyczna zasada: samo stwierdzenie, że umowa zawiera błąd, nie wystarcza. Trzeba wskazać, który obowiązek z katalogu został naruszony i w którym miejscu umowy to widać. Uznanie postanowienia za niedozwolone na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego samo w sobie nie uruchamia sankcji kredytu darmowego. Przykłady uchybień, które bywają analizowane w takich sprawach, omawia poradnik Sankcja kredytu darmowego – błędy w umowie.

Przed przygotowaniem pisma warto też ustalić, kto jest kredytodawcą. W jednej grupie kapitałowej działają często odrębne spółki o zbliżonych nazwach, a korespondencję z klientem może prowadzić inny podmiot niż ten, który zawarł umowę. Nazwę, siedzibę i numer umowy najlepiej przepisać bezpośrednio z pierwszej strony umowy, a nie z wiadomości e-mail czy aplikacji.

Treść i doręczenie oświadczenia

Oświadczenie ma formę pisemną i jest kierowane do kredytodawcy. W piśmie warto oznaczyć umowę jej numerem i datą, wskazać, że konsument korzysta z uprawnienia z art. 45 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim, oraz opisać naruszenia z odwołaniem do konkretnych postanowień umowy. Zwięzłe, uporządkowane pismo ułatwia późniejsze przedstawienie sprawy w sądzie.

Na gruncie art. 61 § 1 Kodeksu cywilnego liczy się chwila, w której oświadczenie doszło do właściwego kredytodawcy, a nie data nadania. Z tego powodu pismo wysyła się zwykle listem poleconym za potwierdzeniem odbioru, z zapasem czasu. Kopię pisma, dowód nadania i zwrotne potwierdzenie odbioru dobrze przechowywać razem, ponieważ te trzy dokumenty pokazują, co i kiedy dotarło do kredytodawcy.

Uprawnienie wygasa po upływie terminu z art. 45 ust. 5 ustawy, liczonego od dnia wykonania umowy. Spłacony kredyt także może być podstawą sankcji, ale tylko w tym terminie. Od jakiego zdarzenia liczyć termin, wymaga oceny konkretnej umowy i historii spłaty. Szerzej tę kwestię opisuje poradnik Sankcja kredytu darmowego – termin.

Skutki skutecznego oświadczenia

Jeżeli przesłanki sankcji są spełnione, konsument zwraca kredyt bez odsetek i innych kosztów należnych kredytodawcy, w tym prowizji i opłat. Zwrot kapitału następuje na warunkach i w terminach określonych w umowie. Oświadczenie nie oznacza więc, że cały kapitał staje się natychmiast wymagalny, ani że można zaprzestać płatności.

Odsetki, prowizje i opłaty zapłacone przed złożeniem oświadczenia mogą stanowić świadczenie nienależne w rozumieniu art. 410 § 2 w zw. z art. 405 Kodeksu cywilnego, ponieważ odpadła podstawa ich zapłaty. Właśnie tego zwrotu dotyczy zazwyczaj pozew. Przed obliczeniem żądanej kwoty warto zestawić wszystkie wpłaty i rozdzielić je na część kapitałową oraz odsetki, prowizje i inne koszty.

Kredytodawca może zakwestionować oświadczenie i wtedy o jego skutkach rozstrzyga sąd. Orzecznictwo dotyczące sankcji kredytu darmowego jest podzielone, a część zagadnień pozostaje otwarta. Z tego powodu żadnego naruszenia nie należy traktować z góry jako przesądzającego wynik sprawy.

Pozew o zwrot zapłaconych kosztów

Pozew staje się potrzebny, gdy kredytodawca nie uznaje oświadczenia albo nie zwraca zapłaconych kwot. Pismo procesowe powinno przedstawiać umowę, wskazane naruszenia z katalogu art. 45 ust. 1, chronologię spłaty, złożone oświadczenie i stanowisko kredytodawcy. Kwota żądania wynika z zestawienia wpłat, dlatego jego dokładność wpływa na całą sprawę.

Roszczenie o zwrot ulega przedawnieniu. Kredytodawca nie jest konsumentem, dlatego nie korzysta z reguły, zgodnie z którą sąd uwzględnia przedawnienie z urzędu, i musi sam podnieść zarzut przedawnienia. Od kiedy roszczenie stało się wymagalne i jak liczyć jego przedawnienie, pozostaje przedmiotem oceny w konkretnej sprawie. Kto ponosi koszty procesu po wyroku, opisuje poradnik Koszty procesu w sprawie cywilnej.

Do analizy przed pozwem przydają się zwykle następujące dokumenty:

  • umowa kredytu lub pożyczki wraz z regulaminem i załącznikami,
  • harmonogram spłat oraz jego późniejsze zmiany,
  • historia spłat albo zaświadczenie kredytodawcy o dokonanych wpłatach,
  • kopia oświadczenia, dowód nadania i potwierdzenie odbioru,
  • odpowiedź kredytodawcy oraz dalsza korespondencja w sprawie.

Sposób uporządkowania dokumentów i dat przed spotkaniem opisuje poradnik Jak uporządkować informacje przed rozmową.

Od oświadczenia do pozwu

  1. Ocena umowyUstalenie, czy umowa jest kredytem konsumenckim i który obowiązek z katalogu art. 45 ust. 1 mógł zostać naruszony.
  2. OświadczeniePisemne oświadczenie do właściwego kredytodawcy z oznaczeniem umowy i opisem naruszeń.W terminie z art. 45 ust. 5 ustawy
  3. DoręczenieList polecony za potwierdzeniem odbioru, wysłany z zapasem czasu; liczy się dojście do adresata.
  4. RozliczenieDalsza spłata kapitału według umowy i zestawienie zapłaconych odsetek oraz kosztów.
  5. PozewDroga sądowa, jeżeli kredytodawca nie uznaje skutków oświadczenia lub nie zwraca kwot.

Najczęstsze pytania

Czy sankcja kredytu darmowego zawsze kończy się pozwem?

Nie. Do skorzystania z sankcji potrzebne jest pisemne oświadczenie złożone kredytodawcy. Pozew pojawia się wtedy, gdy kredytodawca nie uznaje skutków oświadczenia albo nie zwraca zapłaconych odsetek i kosztów.

Czy po złożeniu oświadczenia można przestać spłacać raty?

Skorzystanie z sankcji nie zwalnia ze zwrotu kapitału. Kapitał spłaca się na warunkach i w terminach określonych w umowie. Zmiana wysokości wpłat bez uporządkowanego rozliczenia może prowadzić do sporu o zaległości, dlatego przed taką decyzją warto ustalić, jaka część raty odpowiada kapitałowi.

Czy oświadczenie można złożyć po całkowitej spłacie kredytu?

Spłacony kredyt może być podstawą sankcji, ale tylko w terminie z art. 45 ust. 5 ustawy o kredycie konsumenckim, liczonym od dnia wykonania umowy. Ponieważ sposób liczenia tego terminu wymaga oceny, daty wypłaty i ostatniej wpłaty warto ustalić na samym początku.

Co oznacza dojście oświadczenia do kredytodawcy?

Znaczenie ma chwila, w której oświadczenie doszło do właściwego kredytodawcy. Dlatego ważny jest właściwy adresat i dowód odbioru, a nie wyłącznie data nadania. Opis sprawy wraz z datami można przekazać przez kontakt.

Powiązane poradniki

Mają Państwo pytanie dotyczące własnej sprawy?

Prosimy krótko opisać, czego dotyczy sprawa. Odpowiemy, czy i w jaki sposób możemy pomóc.

Kontakt z kancelarią

Źródła

  • Ustawa z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim, art. 29, 30, 45.
  • Kodeks cywilny, art. 61 § 1, art. 117, art. 405 i art. 410 § 2.

Materiał ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej w konkretnej sprawie.