Opoka · Krawczyk
ADWOKACI

Sankcja kredytu darmowego: czym jest i jakich umów dotyczy

Sankcja kredytu darmowego to uprawnienie konsumenta przewidziane w art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim. Jeżeli kredytodawca naruszył określone w tym przepisie obowiązki, konsument po złożeniu pisemnego oświadczenia zwraca kredyt bez odsetek i innych kosztów należnych kredytodawcy. Oddaje więc sam kapitał, na warunkach i w terminach przewidzianych w umowie.

Nazwa sugeruje prostą zasadę, ale sankcja dotyczy tylko części umów i tylko wybranych naruszeń. Zanim zapadnie decyzja o dalszych krokach, warto ustalić, czy umowa w ogóle podlega ustawie o kredycie konsumenckim i czy zebrane dokumenty pozwalają ją rzetelnie przeanalizować.

Opoka · KrawczykStan prawny:

Na czym polega sankcja kredytu darmowego

Podstawą sankcji jest art. 45 ustawy z 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim. Przepis wskazuje obowiązki kredytodawcy, przede wszystkim informacyjne, których naruszenie pozwala konsumentowi skorzystać z sankcji. Po złożeniu oświadczenia konsument zwraca kredyt bez odsetek i innych kosztów kredytu należnych kredytodawcy.

W praktyce oznacza to, że odsetki, prowizje i opłaty przestają być należne kredytodawcy. Konsument spłaca dalej sam kapitał, w terminach i na warunkach wynikających z umowy. Kwoty odsetek i kosztów zapłacone już wcześniej mogą stanowić świadczenie nienależne, którego zwrotu można dochodzić na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego.

Orzecznictwo sądów w sprawach o sankcję kredytu darmowego nie jest jednolite. Dlatego ocena konkretnej umowy wymaga zestawienia jej treści z przepisami, a nie odwołania się do jednego głośnego wyroku czy przykładu z internetu.

Jakich umów dotyczy sankcja

Sankcja kredytu darmowego dotyczy wyłącznie umów o kredyt konsumencki w rozumieniu ustawy z 12 maja 2011 r. W tej grupie mieszczą się w szczególności kredyty gotówkowe, konsolidacyjne i ratalne, pożyczki udzielane przez banki i firmy pożyczkowe oraz niektóre karty kredytowe. To, czy konkretna umowa podlega ustawie, zależy od jej rodzaju, daty zawarcia i treści.

Konsumentem jest osoba fizyczna, która zaciąga zobowiązanie w celu niezwiązanym bezpośrednio z działalnością gospodarczą. Kredyt na zakup samochodu do użytku rodzinnego może więc być kredytem konsumenckim, ale już pożyczka zaciągnięta przez przedsiębiorcę na sprzęt dla firmy co do zasady nie będzie. Przy umowach mieszanych, gdy środki trafiły częściowo na cele prywatne, a częściowo firmowe, kwalifikacja wymaga oceny prawnika.

Kiedy sankcja nie ma zastosowania

Sankcja nie obejmuje kredytów hipotecznych, które reguluje odrębna ustawa z 23 marca 2017 r. o kredycie hipotecznym. Przy sporach dotyczących kredytu hipotecznego trzeba więc rozważać inne podstawy, co wymaga odrębnej analizy.

Sankcji nie stosuje się również do kredytów i pożyczek udzielonych na cele działalności gospodarczej. Nie wystarczy przy tym sam fakt, że w umowie znalazło się postanowienie niekorzystne dla konsumenta. Uznanie postanowienia za niedozwolone na podstawie art. 385¹ Kodeksu cywilnego to odrębna instytucja i samo w sobie nie uruchamia sankcji kredytu darmowego. Sankcja wymaga wykazania naruszenia mieszczącego się w zamkniętym katalogu art. 45 ust. 1 ustawy. Rodzaje uchybień najczęściej analizowanych w tym kontekście omawia poradnik o przesłankach sankcji i błędach w umowie kredytu.

Dokumenty potrzebne do oceny umowy

Ocena, czy sankcja może wchodzić w grę, zaczyna się od kompletu dokumentów. Im pełniejsza dokumentacja, tym mniej założeń trzeba przyjąć przy analizie. Warto zebrać:

  • umowę kredytu lub pożyczki wraz ze wszystkimi załącznikami i aneksami,
  • harmonogram spłat, także jego późniejsze wersje,
  • dokumenty otrzymane przed podpisaniem umowy, w tym materiały informacyjne i regulaminy,
  • dokumenty dotyczące ubezpieczenia lub innych usług dodatkowych powiązanych z kredytem,
  • historię spłat albo zaświadczenie o spłacie,
  • korespondencję z kredytodawcą, np. dotyczącą zmiany oprocentowania lub wcześniejszej spłaty.

Przy kredycie już spłaconym szczególnie ważna jest data wypłaty środków i data ostatniej wpłaty. Od dnia wykonania umowy liczy się bowiem termin na skorzystanie z sankcji, a sposób jego ustalenia wymaga oceny w konkretnej sprawie. Ten wątek rozwija poradnik o terminie na skorzystanie z sankcji kredytu darmowego.

Wstępne sprawdzenie umowy

  1. Rodzaj umowyKredyt lub pożyczka konsumencka, a nie kredyt hipoteczny ani kredyt na działalność gospodarczą.–
  2. Status kredytobiorcyOsoba fizyczna, cel niezwiązany bezpośrednio z działalnością gospodarczą.–
  3. Komplet dokumentówUmowa, załączniki, harmonogram, historia spłat, korespondencja.–
  4. DatyData zawarcia umowy, wypłaty środków i ostatniej wpłaty.Termin z art. 45 ust. 5 ustawy
  5. Analiza naruszeńZestawienie treści umowy z katalogiem z art. 45 ust. 1 ustawy.–

Najczęstsze pytania

Czy sankcja kredytu darmowego działa automatycznie?

Nie. Sankcja wymaga złożenia kredytodawcy pisemnego oświadczenia o skorzystaniu z niej. Liczy się przy tym moment, w którym oświadczenie dotarło do kredytodawcy, a nie sama data nadania. Sposób przygotowania oświadczenia opisuje poradnik o oświadczeniu i pozwie w sprawie sankcji kredytu darmowego.

Czy sankcja kredytu darmowego dotyczy kredytu hipotecznego?

Nie. Kredyty hipoteczne reguluje odrębna ustawa o kredycie hipotecznym, a sankcja z art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim ich nie obejmuje.

Czy można skorzystać z sankcji po spłacie kredytu?

Tak, spłacony kredyt może być podstawą sankcji, ale tylko w terminie z art. 45 ust. 5 ustawy, liczonym od dnia wykonania umowy. Dlatego przy kredytach spłaconych warto jak najszybciej ustalić daty wypłaty i spłaty.

Czy każdy błąd w umowie oznacza sankcję kredytu darmowego?

Nie. Katalog naruszeń, które uzasadniają sankcję, jest zamknięty, a naruszenie trzeba wykazać w odniesieniu do konkretnego przepisu z tego katalogu. Ocena konkretnej umowy wymaga analizy jej treści. Pytanie można przesłać przez kontakt.

Powiązane poradniki

Mają Państwo pytanie dotyczące własnej sprawy?

Prosimy krótko opisać, czego dotyczy sprawa. Odpowiemy, czy i w jaki sposób możemy pomóc.

Kontakt z kancelarią

Źródła

  • Ustawa z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim, art. 5 i 45.
  • Ustawa z dnia 23 marca 2017 r. o kredycie hipotecznym.
  • Kodeks cywilny, art. 385¹, 405 i 410.

Materiał ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej w konkretnej sprawie.