Na czym polega sankcja kredytu darmowego
Podstawą sankcji jest art. 45 ustawy z 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim. Przepis wskazuje obowiązki kredytodawcy, przede wszystkim informacyjne, których naruszenie pozwala konsumentowi skorzystać z sankcji. Po złożeniu oświadczenia konsument zwraca kredyt bez odsetek i innych kosztów kredytu należnych kredytodawcy.
W praktyce oznacza to, że odsetki, prowizje i opłaty przestają być należne kredytodawcy. Konsument spłaca dalej sam kapitał, w terminach i na warunkach wynikających z umowy. Kwoty odsetek i kosztów zapłacone już wcześniej mogą stanowić świadczenie nienależne, którego zwrotu można dochodzić na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego.
Orzecznictwo sądów w sprawach o sankcję kredytu darmowego nie jest jednolite. Dlatego ocena konkretnej umowy wymaga zestawienia jej treści z przepisami, a nie odwołania się do jednego głośnego wyroku czy przykładu z internetu.
Jakich umów dotyczy sankcja
Sankcja kredytu darmowego dotyczy wyłącznie umów o kredyt konsumencki w rozumieniu ustawy z 12 maja 2011 r. W tej grupie mieszczą się w szczególności kredyty gotówkowe, konsolidacyjne i ratalne, pożyczki udzielane przez banki i firmy pożyczkowe oraz niektóre karty kredytowe. To, czy konkretna umowa podlega ustawie, zależy od jej rodzaju, daty zawarcia i treści.
Konsumentem jest osoba fizyczna, która zaciąga zobowiązanie w celu niezwiązanym bezpośrednio z działalnością gospodarczą. Kredyt na zakup samochodu do użytku rodzinnego może więc być kredytem konsumenckim, ale już pożyczka zaciągnięta przez przedsiębiorcę na sprzęt dla firmy co do zasady nie będzie. Przy umowach mieszanych, gdy środki trafiły częściowo na cele prywatne, a częściowo firmowe, kwalifikacja wymaga oceny prawnika.
Kiedy sankcja nie ma zastosowania
Sankcja nie obejmuje kredytów hipotecznych, które reguluje odrębna ustawa z 23 marca 2017 r. o kredycie hipotecznym. Przy sporach dotyczących kredytu hipotecznego trzeba więc rozważać inne podstawy, co wymaga odrębnej analizy.
Sankcji nie stosuje się również do kredytów i pożyczek udzielonych na cele działalności gospodarczej. Nie wystarczy przy tym sam fakt, że w umowie znalazło się postanowienie niekorzystne dla konsumenta. Uznanie postanowienia za niedozwolone na podstawie art. 385¹ Kodeksu cywilnego to odrębna instytucja i samo w sobie nie uruchamia sankcji kredytu darmowego. Sankcja wymaga wykazania naruszenia mieszczącego się w zamkniętym katalogu art. 45 ust. 1 ustawy. Rodzaje uchybień najczęściej analizowanych w tym kontekście omawia poradnik o przesłankach sankcji i błędach w umowie kredytu.
Dokumenty potrzebne do oceny umowy
Ocena, czy sankcja może wchodzić w grę, zaczyna się od kompletu dokumentów. Im pełniejsza dokumentacja, tym mniej założeń trzeba przyjąć przy analizie. Warto zebrać:
- umowę kredytu lub pożyczki wraz ze wszystkimi załącznikami i aneksami,
- harmonogram spłat, także jego późniejsze wersje,
- dokumenty otrzymane przed podpisaniem umowy, w tym materiały informacyjne i regulaminy,
- dokumenty dotyczące ubezpieczenia lub innych usług dodatkowych powiązanych z kredytem,
- historię spłat albo zaświadczenie o spłacie,
- korespondencję z kredytodawcą, np. dotyczącą zmiany oprocentowania lub wcześniejszej spłaty.
Przy kredycie już spłaconym szczególnie ważna jest data wypłaty środków i data ostatniej wpłaty. Od dnia wykonania umowy liczy się bowiem termin na skorzystanie z sankcji, a sposób jego ustalenia wymaga oceny w konkretnej sprawie. Ten wątek rozwija poradnik o terminie na skorzystanie z sankcji kredytu darmowego.
Wstępne sprawdzenie umowy
- Rodzaj umowyKredyt lub pożyczka konsumencka, a nie kredyt hipoteczny ani kredyt na działalność gospodarczą.–
- Status kredytobiorcyOsoba fizyczna, cel niezwiązany bezpośrednio z działalnością gospodarczą.–
- Komplet dokumentówUmowa, załączniki, harmonogram, historia spłat, korespondencja.–
- DatyData zawarcia umowy, wypłaty środków i ostatniej wpłaty.Termin z art. 45 ust. 5 ustawy
- Analiza naruszeńZestawienie treści umowy z katalogiem z art. 45 ust. 1 ustawy.–