Opoka · Krawczyk
ADWOKACI

Przedawnienie roszczeń frankowych: co ocenić i jakie daty zebrać

Przedawnienie roszczeń frankowych jest zagadnieniem złożonym w sporach dotyczących kredytów powiązanych z frankiem szwajcarskim. Ogólny termin przedawnienia roszczeń konsumenta wynika z Kodeksu cywilnego, ale moment, od którego zaczyna biec w sprawach frankowych, pozostaje przedmiotem oceny w konkretnej sprawie. Odrębnie ocenia się przy tym przedawnienie roszczeń banku.

Z tego powodu poradnik nie wskazuje dat granicznych, które miałyby zastosowanie do każdej umowy. Opisuje natomiast, jakie roszczenia mogą powstać, dlaczego przedawnienie roszczeń każdej ze stron ocenia się odrębnie i jakie daty warto zebrać przed rozmową z prawnikiem.

Opoka · KrawczykStan prawny:

Dwa odrębne roszczenia i ich terminy

Uchwała pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z 25.04.2024 r., III CZP 25/22, wskazuje, że przy nieważności umowy powstają samodzielne roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia po każdej ze stron. Konsument dochodzi zwrotu tego, co wpłacił bankowi, a bank zwrotu wypłaconego kapitału. Przedawnienie każdego z tych roszczeń ocenia się odrębnie.

Ogólny termin przedawnienia roszczeń majątkowych określa art. 118 Kodeksu cywilnego. Jego zastosowanie w sprawach frankowych, w tym termin właściwy dla danego roszczenia i moment rozpoczęcia biegu, pozostaje przedmiotem orzecznictwa i wymaga oceny prawnika. W omówieniach spraw frankowych pojawiają się różne terminy, dlatego przy lekturze artykułów i komentarzy warto zwracać uwagę, czyjego roszczenia dotyczy dany fragment.

Sama długość terminu nie wystarcza do ustalenia, czy roszczenie się przedawniło. Rozstrzyga o tym również chwila, od której termin zaczął biec. W sprawach frankowych ta kwestia jest sporna, dlatego każdą chronologię ocenia się indywidualnie.

Od kiedy liczyć termin

Początku biegu przedawnienia roszczeń konsumenta w sprawie frankowej nie da się odczytać wprost z umowy ani z harmonogramu. Jego ocena wymaga odtworzenia przebiegu relacji z bankiem, w tym tego, jakie pisma i kiedy kredytobiorca wysyłał oraz otrzymywał.

Dlatego zamiast szukać jednej daty granicznej, warto przygotować chronologię sprawy. W praktyce data reklamacji albo wezwania banku do zapłaty bywa istotna dla oceny terminów. Znaczenie mogą mieć także pisma od banku, w których odniósł się on do zarzutów kredytobiorcy.

Bank jako przedsiębiorca nie korzysta z reguły, według której sąd bierze pod uwagę przedawnienie z urzędu na korzyść konsumenta. Jeżeli bank chce powołać się na przedawnienie roszczenia konsumenta, musi sam podnieść taki zarzut. Ocena, czy zarzut byłby zasadny, wymaga analizy całej chronologii.

Daty do zebrania przed oceną sprawy

Uporządkowana lista dat ułatwia prawnikowi ocenę terminów i ogranicza ryzyko przeoczenia istotnego zdarzenia. Warto przygotować:

  • datę zawarcia umowy kredytu i dzień wypłaty kredytu lub poszczególnych transz,
  • daty podpisania aneksów, w tym dotyczących waluty spłaty,
  • okres spłaty rat, a jeżeli kredyt spłacono, datę ostatniej wpłaty,
  • datę złożenia reklamacji lub wezwania banku do zapłaty oraz datę odpowiedzi banku,
  • daty innych pism od banku i do banku dotyczących kursu, spreadu lub ważności umowy,
  • daty istotnych zdarzeń po stronie kredytobiorcy, takich jak rozwód, sprzedaż mieszkania czy śmierć współkredytobiorcy.

Do każdej daty dobrze przypisać dokument, z którego wynika. Zaświadczenie z banku o wysokości dokonanych spłat pokazuje wpłaty chronologicznie i bywa wygodnym źródłem tych informacji. Jeżeli brakuje umowy, aneksów lub zaświadczenia, można zwrócić się do banku o ich wydanie, a kopię takiego wniosku zachować w dokumentacji sprawy. Przy kilku kredytobiorcach chronologię najlepiej sporządzić wspólnie, tak aby obejmowała pisma wysyłane i otrzymywane przez każdą z tych osób. Sposób przygotowania takiej notatki opisuje poradnik Jak uporządkować informacje przed rozmową.

Chronologia do oceny przedawnienia

  1. Umowa i wypłataData zawarcia umowy oraz wypłaty kredytu lub transz.
  2. SpłataOkres spłaty i ewentualna data ostatniej raty.
  3. AneksyDaty i przedmiot zmian umowy.
  4. Kontakt z bankiemDaty reklamacji, wezwań i odpowiedzi banku.
  5. OcenaAnaliza prawnika, od kiedy biegną terminy dla roszczeń każdej ze stron.

Kredyt spłacony i inne sytuacje szczególne

Przy kredycie spłaconym w całości to, czy roszczeń można jeszcze dochodzić, wymaga oceny przedawnienia i okoliczności konkretnej sprawy. Przy kredycie spłaconym przed wielu laty chronologia ma szczególne znaczenie.

Odrębnych ustaleń wymagają sytuacje, w których zmienił się krąg osób związanych z umową. Dotyczy to rozwodu kredytobiorców, sprzedaży mieszkania lub śmierci kredytobiorcy. W każdej z nich trzeba ustalić, komu przysługuje roszczenie, a dopiero potem ocenić jego termin. Ogólne zasady dotyczące kredytu po rozwodzie opisuje poradnik Rozwód a kredyt hipoteczny.

Przed podjęciem decyzji o pozwie lub o rozmowach z bankiem warto mieć świadomość, że część pytań o rozliczenia i terminy pozostaje otwarta w orzecznictwie. Ogólny przebieg sprawy przeciwko bankowi opisuje poradnik Pozew frankowy przeciwko bankowi, a ogólne zasady zawezwania do próby ugodowej poradnik Zawezwanie do próby ugodowej.

Najczęstsze pytania

Od czego zależy przedawnienie roszczeń frankowych konsumenta?

Ogólny termin przedawnienia wynika z art. 118 Kodeksu cywilnego. Jaki termin ma zastosowanie i od kiedy go liczyć w konkretnej sprawie frankowej, wymaga jednak oceny prawnika na podstawie chronologii sprawy.

Czy po spłacie kredytu można jeszcze dochodzić roszczeń?

Odpowiedź wymaga oceny przedawnienia i okoliczności konkretnej sprawy. Dlatego przy kredycie spłaconym warto ustalić datę ostatniej wpłaty oraz daty kontaktów z bankiem.

Czy sąd sam zbada przedawnienie roszczenia kredytobiorcy?

Bank jako przedsiębiorca musi sam podnieść zarzut przedawnienia roszczenia konsumenta. Chronologię zdarzeń i pytania dotyczące terminów można przekazać przez kontakt.

Powiązane poradniki

Mają Państwo pytanie dotyczące własnej sprawy?

Prosimy krótko opisać, czego dotyczy sprawa. Odpowiemy, czy i w jaki sposób możemy pomóc.

Kontakt z kancelarią

Źródła

  • Kodeks cywilny, art. 117 i art. 118.
  • Uchwała pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z dnia 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22.

Materiał ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej w konkretnej sprawie.