Co to znaczy rozwód bez orzekania o winie
Orzekając rozwód, sąd co do zasady ustala także, czy i który z małżonków ponosi winę rozkładu pożycia (art. 57 § 1 KRO). Na zgodne żądanie obojga małżonków sąd tego nie robi. Skutki są wtedy takie, jak gdyby żaden z małżonków nie ponosił winy (art. 57 § 2 KRO).
Istotne jest słowo „zgodne”. Jeśli jeden z małżonków chce rozwodu bez orzekania o winie, a drugi żąda ustalenia winy, sąd będzie o niej orzekał (art. 57 KRO). Stanowisko co do winy małżonek pozwany przedstawia w odpowiedzi na pozew. Opisujemy to w poradniku Odpowiedź na pozew rozwodowy.
Kiedy możliwy jest rozwód bez orzekania o winie
Brak orzekania o winie nie zmienia warunków samego rozwodu. Sąd orzeka rozwód, gdy między małżonkami nastąpił zupełny i trwały rozkład pożycia (art. 56 § 1 KRO). Nawet wtedy rozwód nie jest dopuszczalny, jeżeli miałoby na nim ucierpieć dobro wspólnych małoletnich dzieci albo byłby sprzeczny z zasadami współżycia społecznego (art. 56 § 2 KRO).
Sprawy o rozwód rozpoznaje w pierwszej instancji sąd okręgowy (art. 17 pkt 1 KPC). Który sąd okręgowy jest właściwy miejscowo, zależy od miejsca zamieszkania małżonków (art. 41 KPC).
Co zawiera pozew o rozwód bez orzekania o winie
Pozew o rozwód bez orzekania o winie ma te same elementy co każdy pozew o rozwód. Różni się żądaniem co do winy. Gotowego tekstu pozwu tu nie zamieszczamy, bo jego treść zależy od sytuacji rodziny. W pozwie zwykle znajdują się:
- nazwa sądu okręgowego i wydział;
- dane stron: małżonka wnoszącego pozew jako powoda i drugiego małżonka jako pozwanego;
- żądanie rozwiązania małżeństwa przez rozwód bez orzekania o winie;
- propozycja co do władzy rodzicielskiej, kontaktów i kosztów utrzymania wspólnych małoletnich dzieci;
- propozycja sposobu korzystania ze wspólnego mieszkania, jeśli małżonkowie je zajmują, i ewentualny wniosek o podział majątku wspólnego;
- uzasadnienie, czyli fakty i daty, z których wynika rozkład pożycia, oraz dowody;
- podpis i lista załączników.
Do pozwu dołącza się odpis aktu małżeństwa, odpisy aktów urodzenia wspólnych małoletnich dzieci oraz dowód uiszczenia opłaty albo wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Warto unikać sprzecznych żądań, np. wniosku o rozwód bez orzekania o winie połączonego z uzasadnieniem opartym na winie drugiej strony. Pełną listę kontrolną omawiamy w poradniku Pozew o rozwód krok po kroku.
Czy warto zgodzić się na rozwód bez orzekania o winie?
Decyzja zależy od okoliczności konkretnej sprawy. Przed rozmową z drugim małżonkiem i z adwokatem warto znać następujące skutki:
- Wina a alimenty między małżonkami. Rozstrzygnięcie o winie wpływa na to, kto i na jakich warunkach może żądać alimentów od byłego małżonka. Dotyczy to także możliwości żądania alimentów od małżonka uznanego za wyłącznie winnego, nawet bez niedostatku po stronie uprawnionego. Zasady te omówiono w części „Alimenty między małżonkami” (art. 60 § 1–3 KRO).
- Przebieg postępowania. Gdy jedna strona żąda ustalenia winy, sąd zajmuje się także tą kwestią.
- Opłata. Przy zgodnym wniosku bez orzekania o winie sąd zwraca połowę uiszczonej opłaty (art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych).
- Sprawy dzieci. Sąd rozstrzyga o nich w każdym wariancie (art. 58 § 1 KRO).
Ten poradnik nie wskazuje, który wariant wybrać.
Rozwód bez orzekania o winie a rozwód z orzeczeniem o winie: różnice w skutkach
Różnica w skutkach dotyczy przede wszystkim alimentów między byłymi małżonkami (art. 60 KRO). Przy rozwodzie bez orzekania o winie żaden z małżonków nie jest traktowany jak winny (art. 57 § 2 KRO). Gdy sąd orzeka o winie, może uznać jednego z małżonków za wyłącznie winnego, a to zmienia zasady alimentacji (art. 60 § 1–3 KRO).
Wina ma też znaczenie dla samej możliwości rozwodu. Rozwód co do zasady nie jest dopuszczalny, gdy żąda go małżonek wyłącznie winny, a drugi się nie zgadza (art. 56 § 3 KRO).
Sprawy dzieci w wyroku
W wyroku rozwodowym sąd rozstrzyga o władzy rodzicielskiej nad wspólnymi małoletnimi dziećmi, o kontaktach i o tym, w jakiej wysokości każdy z rodziców ponosi koszty ich utrzymania (art. 58 § 1 KRO).
Sąd uwzględnia pisemne porozumienie małżonków o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i kontaktach po rozwodzie, jeżeli jest zgodne z dobrem dziecka (art. 58 § 1 KRO). Warto więc przed rozprawą ustalić wspólne stanowisko co do codziennej opieki nad dziećmi. Więcej o alimentach na dzieci: Alimenty.
Alimenty między małżonkami
Małżonek, który nie został uznany za wyłącznie winnego i znajduje się w niedostatku, może żądać od drugiego środków utrzymania (art. 60 § 1 KRO).
Gdy sąd uzna jednego z małżonków za wyłącznie winnego rozkładu pożycia, a rozwód istotnie pogorszy sytuację materialną małżonka niewinnego, ten może żądać alimentów także wtedy, gdy nie jest w niedostatku (art. 60 § 2 KRO). Przy rozwodzie bez orzekania o winie żaden z małżonków nie jest uznany za winnego, więc z tej możliwości nie można skorzystać. Warto to uwzględnić przed wyrażeniem zgody na ten wariant (art. 57 § 2 w zw. z art. 60 § 2 KRO).
Gdy zobowiązanym jest małżonek, który nie został uznany za winnego, obowiązek ten co do zasady wygasa po upływie pięciu lat od orzeczenia rozwodu. Sąd może przedłużyć ten termin ze względu na wyjątkowe okoliczności, na żądanie uprawnionego (art. 60 § 3 KRO). Obowiązek wygasa też, jeśli uprawniony zawrze nowe małżeństwo (art. 60 § 3 KRO).
Podział majątku przy rozwodzie bez orzekania o winie
Rezygnacja z orzekania o winie nie oznacza podziału majątku wspólnego. Na wniosek jednego z małżonków sąd może dokonać podziału w wyroku rozwodowym, jeśli nie spowoduje to nadmiernej zwłoki w postępowaniu (art. 58 § 3 KRO). W innym wypadku podział następuje po rozwodzie: w odrębnym postępowaniu albo umową.
Rozwód bez orzekania o winie: co sąd ustala na rozprawie
Sąd ustala, czy rozkład pożycia jest zupełny i trwały, i rozstrzyga o sprawach dzieci, także przy zgodnym żądaniu stron (art. 56 i art. 58 § 1 KRO). Przebieg rozprawy zależy od sprawy i sądu. Od czego zależy, czy sprawa może zakończyć się na jednym terminie, opisujemy w poradniku Kiedy możliwy jest rozwód na pierwszej rozprawie.
Opłata od pozwu o rozwód bez orzekania o winie
Opłata od pozwu o rozwód wynosi 600 zł (art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych). Jeżeli sąd orzeknie rozwód na zgodny wniosek stron bez orzekania o winie, po uprawomocnieniu się wyroku zwraca z urzędu połowę uiszczonej opłaty (art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. b tej ustawy).
Ile trwa sprawa
Czas trwania sprawy zależy od sądu i od tego, co sąd musi ustalić, dlatego nie podajemy średnich. Etapy sprawy omawiamy w poradniku Ile trwa rozwód.
Rozwód a separacja
Separacja wymaga zupełnego rozkładu pożycia; nie musi on być trwały (art. 61¹ KRO). Jeżeli małżonkowie nie mają wspólnych małoletnich dzieci, sąd może orzec separację na ich zgodne żądanie i wtedy nie orzeka o winie (art. 61¹ i art. 61³ KRO). Więcej w poradniku Separacja.
Typowe błędy
- Założenie, że zgoda „na rozwód” to zgoda „bez winy”. To dwie różne kwestie, dlatego warto ustalić, czego żąda każdy z małżonków (art. 57 KRO).
- Pominięcie spraw dzieci. Brak porozumienia o dzieciach nie zwalnia sądu z rozstrzygnięcia (art. 58 § 1 KRO).
- Zakładanie, że brak winy wyklucza alimenty między małżonkami. Zasady omówiono w części „Alimenty między małżonkami” (art. 60 KRO).
- Brak dokumentów przy pozwie. Podstawowe dokumenty wymieniono w części „Jak przygotować rozmowę”.
Jak przygotować rozmowę
- Ustalić z drugim małżonkiem, czy oboje chcą rozwodu bez orzekania o winie.
- Przygotować odpis aktu małżeństwa i odpisy aktów urodzenia dzieci.
- Spisać propozycję: gdzie mieszkają dzieci, jak wyglądają kontakty, kto i w jakiej części pokrywa koszty.
- Zanotować, czy małżonkowie mają wspólne mieszkanie i czy chcą od razu rozmawiać o majątku.
- Zapisać pytania, np. o alimenty między małżonkami.
Szablon: Jak przygotować się do pierwszej rozmowy z adwokatem. Decyzje i dokumenty potrzebne przed złożeniem pozwu opisuje poradnik Jak przygotować się do rozwodu.