Kiedy możliwy jest rozwód na pierwszej rozprawie
Przepisy nie określają, ile rozpraw ma się odbyć w sprawie o rozwód. Sprawę rozpoznaje w pierwszej instancji sąd okręgowy (art. 17 pkt 1 KPC), który wyznacza terminy i ocenia, czy zebrany materiał wystarcza do wydania wyroku. Jeżeli na pierwszym terminie wszystkie okoliczności zostaną wyjaśnione, sąd może wydać wyrok bez wyznaczania kolejnej rozprawy.
Na jednym terminie łatwiej zakończyć sprawę, w której małżonkowie zgodnie żądają rozwodu bez orzekania o winie i przedstawili pisemne porozumienie w sprawach dzieci. Znaczenie ma też to, czy nie spierają się o wspólne mieszkanie ani o podział majątku w wyroku. Nawet wtedy decyzja należy do sądu, a zgoda stron nie zwalnia go z badania przesłanek rozwodu.
Co sąd ustala także przy zgodzie małżonków
Sąd orzeka rozwód, gdy między małżonkami nastąpił zupełny i trwały rozkład pożycia (art. 56 § 1 KRO). Zgodne stanowisko obojga nie zastępuje tego ustalenia. Nawet przy takim rozkładzie rozwód nie jest dopuszczalny m.in. wtedy, gdy miałoby na nim ucierpieć dobro wspólnych małoletnich dzieci (art. 56 § 2 KRO).
Pozostałe przeszkody do rozwodu, w tym sytuację, gdy druga strona nie chce rozwodu, opisujemy w poradniku Rozwód, gdy druga strona nie chce.
Rozwód z orzeczeniem o winie na pierwszej rozprawie
Na zgodne żądanie obojga małżonków sąd nie orzeka o winie rozkładu pożycia (art. 57 § 2 KRO). Gdy jedno z nich żąda ustalenia winy, sąd ustala ją na podstawie dowodów, np. zeznań świadków, a każdy kolejny dowód oznacza dodatkowy czas.
Czy sprawa z orzekaniem o winie zakończy się na jednym terminie, nie da się przesądzić z góry. Zależy to od liczby dowodów i od tego, czy drugi małżonek kwestionuje twierdzenia o winie. Skutki ustalenia winy opisujemy w poradniku Rozwód z orzeczeniem o winie.
Rozwód na pierwszej rozprawie a dzieci
W każdym wyroku rozwodowym, także bez orzekania o winie, sąd rozstrzyga o władzy rodzicielskiej, kontaktach i kosztach utrzymania wspólnych małoletnich dzieci (art. 58 § 1 KRO). Pisemne porozumienie rodziców, zgodne z dobrem dziecka, zawęża zakres sporu. Gdy rodzice się nie zgadzają, sąd może potrzebować dodatkowych dowodów.
Szerzej o sprawach dzieci w wyroku piszemy w poradniku Rozwód a dzieci, a o treści porozumienia rodziców w poradniku Plan wychowawczy i porozumienie rodzicielskie.
Mieszkanie i majątek w wyroku
O sposobie korzystania ze wspólnego mieszkania sąd orzeka w wyroku (art. 58 § 2 KRO), więc spór o mieszkanie jest kolejną kwestią do wyjaśnienia przed wyrokiem. Podział majątku wspólnego w wyroku rozwodowym jest możliwy na wniosek, jeśli nie spowoduje nadmiernej zwłoki w postępowaniu (art. 58 § 3 KRO). Więcej w poradniku Podział majątku po rozwodzie.
Co jeszcze wpływa na pierwszy termin
Do rozprawy dochodzi po sprawdzeniu pozwu i doręczeniu go drugiemu małżonkowi, który przedstawia swoje stanowisko. Pozwany może w tej samej sprawie również żądać rozwodu, przy czym powództwo wzajemne jest niedopuszczalne (art. 439 KPC).
Zdarza się też, że drugi małżonek nie odbiera korespondencji albo nie przychodzi na rozprawę. Jak sąd postąpi w takiej sytuacji, zależy od okoliczności sprawy i omówi to adwokat.
Możliwość mediacji w trakcie sprawy opisujemy w poradniku Mediacja rodzinna i rozwodowa. Czynniki, które zależą od samych stron, np. kompletność pozwu i aktualny adres drugiego małżonka, omawiamy w poradniku Ile trwa rozwód.
Wyrok na pierwszej rozprawie a prawomocność
Wyrok ogłoszony na pierwszej rozprawie nie rozwiązuje małżeństwa w dniu ogłoszenia. Dopiero prawomocny wyrok rozwiązuje małżeństwo i pozwala zawrzeć nowe. Kiedy wyrok się uprawomocnia, opisujemy w poradniku Ile trwa rozwód, a jego zaskarżenie w poradniku Apelacja od wyroku rozwodowego.
Co przygotować przed rozmową z adwokatem
Ocena, czy sprawa może zakończyć się na jednym terminie, wymaga informacji o stanowisku obojga małżonków. Przed rozmową warto zebrać:
- odpis aktu małżeństwa i odpisy aktów urodzenia wspólnych małoletnich dzieci;
- informację, czy drugi małżonek zgadza się na rozwód i czy oboje chcą rozwodu bez orzekania o winie;
- projekt pisemnego porozumienia w sprawach dzieci, jeśli rodzice je przygotowali;
- informacje o wspólnym mieszkaniu i o tym, czy podział majątku ma nastąpić w wyroku, czy później;
- aktualny adres drugiego małżonka;
- pisma z sądu, jeśli sprawa już się toczy, np. odpis pozwu albo zawiadomienie o terminie rozprawy.
W rozmowie warto zapytać, które kwestie w sprawie pozostają sporne i czy mogą wymagać dodatkowych dowodów. Ogólne wskazówki zawiera poradnik Jak przygotować się do rozmowy z adwokatem.