Opoka · Krawczyk
ADWOKACI

Umowa przedwstępna kupna mieszkania: forma i skutki

Umowa przedwstępna kupna mieszkania pozwala sprzedającemu i kupującemu ustalić warunki transakcji, zanim dojdzie do zawarcia aktu sprzedaży. Kupujący zyskuje czas na uzyskanie kredytu lub sprzedaż dotychczasowego lokalu, a sprzedający na przygotowanie dokumentów i wyprowadzkę. Od formy, w jakiej strony podpiszą umowę, zależy jednak, czego będzie można żądać, gdy jedna z nich się wycofa.

Przy zakupie mieszkania na rynku wtórnym, od osoby prywatnej, zasady umowy przedwstępnej wynikają z Kodeksu cywilnego. Przy zakupie od dewelopera obowiązują przepisy ustawy deweloperskiej, które przewidują umowę rezerwacyjną i umowę deweloperską w formie aktu notarialnego.

Opoka · KrawczykStan prawny:

Co powinna zawierać umowa przedwstępna

Umowa przedwstępna to umowa, w której jedna albo obie strony zobowiązują się do zawarcia w przyszłości określonej umowy, nazywanej umową przyrzeczoną. Powinna ona określać istotne postanowienia tej przyszłej umowy. Przy kupnie mieszkania chodzi przede wszystkim o dokładne oznaczenie lokalu i cenę.

W praktyce do umowy warto wpisać także:

  • dane stron i oznaczenie lokalu z numerem księgi wieczystej,
  • cenę i sposób jej zapłaty, w tym ewentualną część finansowaną kredytem,
  • termin zawarcia umowy przyrzeczonej,
  • wpłatę dokonywaną przy podpisaniu umowy i jej charakter,
  • termin wydania lokalu oraz stan, w jakim ma zostać wydany,
  • sposób rozliczenia hipoteki obciążającej lokal, jeżeli taka jest wpisana.

Termin zawarcia umowy przyrzeczonej ma znaczenie praktyczne i prawne. Jeżeli strony go nie oznaczyły, a w ciągu roku od zawarcia umowy przedwstępnej nie został wyznaczony, nie można żądać zawarcia umowy przyrzeczonej. Przy zakupie z kredytem dobrze ustalić termin z zapasem na decyzję banku i ustanowienie zabezpieczenia.

Przed podpisaniem umowy warto odczytać księgę wieczystą lokalu i porównać ją z danymi sprzedającego. Sposób odczytu opisuje poradnik Jak sprawdzić księgę wieczystą przed zakupem nieruchomości.

Forma pisemna a forma aktu notarialnego

Umowa przedwstępna dotycząca mieszkania nie musi być zawarta u notariusza. Zwykła forma pisemna jest ważna. Ogranicza jednak skutki umowy: gdy strona zobowiązana uchyla się od zawarcia umowy przyrzeczonej, druga strona może co do zasady żądać jedynie naprawienia szkody, którą poniosła, licząc na zawarcie umowy.

Inaczej jest, gdy umowa przedwstępna została zawarta w formie aktu notarialnego. Ponieważ umowa sprzedaży nieruchomości wymaga aktu notarialnego pod rygorem nieważności, skutek silniejszy, czyli możliwość dochodzenia w sądzie zawarcia umowy przyrzeczonej, przysługuje tylko przy umowie przedwstępnej zawartej w tej formie.

Różnicę dobrze widać na przykładzie. Kupujący wpłacił część ceny i złożył wniosek kredytowy, a sprzedający po dwóch miesiącach otrzymał wyższą ofertę i odmówił podpisania aktu. Przy umowie zawartej w formie pisemnej kupujący może dochodzić naprawienia szkody wynikłej z tego, że liczył na zawarcie umowy. Przy umowie notarialnej może także żądać przed sądem zawarcia umowy sprzedaży. Wysokość szkody i zasadność roszczeń wymagają oceny w konkretnej sprawie.

Od umowy przedwstępnej do aktu sprzedaży

  1. PrzygotowanieOdczyt księgi wieczystej, ustalenie ceny, terminów i sposobu finansowania.
  2. Wybór formyZwykła forma pisemna albo akt notarialny – od formy zależą roszczenia przy wycofaniu się strony.
  3. Podpisanie umowy przedwstępnejOkreślenie istotnych postanowień, terminu umowy przyrzeczonej i charakteru wpłaty.
  4. Umowa przyrzeczonaAkt notarialny sprzedaży w terminie wskazanym w umowie.

Wpłata przy umowie przedwstępnej

Przy podpisaniu umowy przedwstępnej kupujący często przekazuje sprzedającemu część ceny. Skutki tej wpłaty zależą od tego, czy strony uzgodniły zadatek, czy zaliczkę. Zadatek daje stronie niewinnej niewykonania umowy prawo odstąpienia od umowy i zatrzymania zadatku albo żądania sumy dwukrotnie wyższej, jeżeli sama go dała. Zaliczka nie wiąże się z tą sankcją.

W umowie warto więc wprost nazwać wpłatę i opisać jej skutki w sposób spójny w całym dokumencie. Szczegóły tej różnicy w transakcji mieszkaniowej opisuje poradnik Zadatek przy kupnie mieszkania.

Termin i przedawnienie roszczeń

Roszczenia z umowy przedwstępnej podlegają przedawnieniu. Długość terminu i dzień, od którego biegnie, wymagają sprawdzenia w konkretnej sprawie, także wtedy, gdy toczyło się już postępowanie o zawarcie umowy przyrzeczonej.

Z tego powodu analizy sprawy nie warto odkładać. Gdy sprzedający lub kupujący nie stawił się u notariusza w umówionym dniu, warto od razu zapisać tę datę i zachować korespondencję, w tym ewentualne wezwania do stawienia się na podpisanie aktu. Pozwala to później ustalić, od kiedy biegnie termin i jakie kroki podjęto.

Przed samym aktem sprzedaży warto upewnić się, że numer PESEL żadnej ze stron nie jest zastrzeżony. Notariusz odmawia dokonania czynności dotyczącej nabycia lub zbycia nieruchomości, jeżeli numer PESEL osoby fizycznej będącej stroną jest zastrzeżony w rejestrze zastrzeżeń.

Najczęstsze pytania

Czy umowa przedwstępna kupna mieszkania musi być zawarta u notariusza?

Nie musi. Umowa w zwykłej formie pisemnej jest ważna. Daje jednak co do zasady tylko roszczenie o naprawienie szkody, gdy druga strona uchyla się od zawarcia umowy sprzedaży. Dochodzenie zawarcia umowy przyrzeczonej przed sądem jest możliwe przy umowie przedwstępnej w formie aktu notarialnego.

Co, jeśli w umowie przedwstępnej nie wpisano terminu?

Jeżeli termin zawarcia umowy przyrzeczonej nie został oznaczony, a w ciągu roku od zawarcia umowy przedwstępnej żadna ze stron go nie wyznaczyła, nie można żądać zawarcia umowy przyrzeczonej. Dlatego termin warto wpisać wprost.

Czy roszczenia z umowy przedwstępnej się przedawniają?

Tak, roszczenia te podlegają przedawnieniu. Długość terminu i moment rozpoczęcia jego biegu wymagają sprawdzenia w konkretnej sprawie, dlatego warto zapisać datę, w której umowa przyrzeczona miała zostać zawarta.

Sprzedający wycofał się po podpisaniu umowy przedwstępnej. Od czego zacząć?

Warto zebrać umowę przedwstępną, dowód wpłaty, korespondencję ze sprzedającym i dokumenty kosztów poniesionych w związku z transakcją. Znaczenie ma forma umowy i charakter wpłaty. Pytania o konkretną sytuację można przekazać przez kontakt.

Powiązane poradniki

Mają Państwo pytanie dotyczące własnej sprawy?

Prosimy krótko opisać, czego dotyczy sprawa. Odpowiemy, czy i w jaki sposób możemy pomóc.

Kontakt z kancelarią

Źródła

  • Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. 1964 Nr 16 poz. 93 z późn. zm.), art. 158, 389, 390 i 394.
  • Ustawa z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie (Dz.U. 1991 Nr 22 poz. 91, t.j. Dz.U. 2026 poz. 614), art. 85a.

Materiał ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej w konkretnej sprawie.