Forma aktu notarialnego
Umowa deweloperska musi zostać zawarta w formie aktu notarialnego pod rygorem nieważności (art. 40 ustawy deweloperskiej). Ten sam wymóg dotyczy umowy przenoszącej własność, którą zawiera się w wykonaniu umowy deweloperskiej. Kodeks cywilny przewiduje formę aktu notarialnego dla umów zobowiązujących do przeniesienia własności nieruchomości oraz umów przenoszących tę własność (art. 158 KC).
Formy aktu notarialnego wymaga także umowa przeniesienia wierzytelności z umowy deweloperskiej na osobę trzecią. Ma to znaczenie wtedy, gdy nabywca chce przed zakończeniem inwestycji przekazać swoje prawa innej osobie, np. członkowi rodziny.
Jeżeli projekt aktu jest udostępniany przed spotkaniem, warto przeczytać go z kilkudniowym wyprzedzeniem, z prospektem informacyjnym obok. Pytania do zapisów łatwiej wtedy zadać spokojnie, a nie przy stole notarialnym.
Prospekt i treść umowy
Prospekt informacyjny wraz z załącznikami stanowi integralną część umowy deweloperskiej. Deweloper ma obowiązek doręczyć go przed zawarciem umowy. Przy lekturze projektu aktu warto zestawić z prospektem przede wszystkim oznaczenie lokalu, cenę i załączniki. Znaczenie prospektu i skutki jego zmiany opisuje poradnik Prospekt informacyjny dewelopera.
Deweloper rozpoczynający sprzedaż musi zapewnić nabywcy ochronę wpłat w postaci otwartego albo zamkniętego mieszkaniowego rachunku powierniczego. Przed podpisaniem dobrze ustalić, który rodzaj rachunku obowiązuje w danej inwestycji i na jaki rachunek mają trafiać wpłaty.
Zapisy mniej korzystne niż ustawa
Ustawa deweloperska ma charakter semiimperatywny. Postanowienia umowy mniej korzystne dla nabywcy niż przepisy ustawy są nieważne, a w ich miejsce stosuje się odpowiednie przepisy ustawy (art. 42). Zasada ta obejmuje również umowę rezerwacyjną i inne umowy objęte ustawą.
Nie oznacza to, że każdy niekorzystny dla kupującego zapis jest nieważny. Porównuje się go z konkretnym przepisem ustawy, który reguluje tę samą kwestię. Przy wątpliwościach warto zaznaczyć w projekcie aktu fragmenty, które dotyczą terminów, odbioru lokalu, odstąpienia od umowy lub rozliczenia wpłat. Ocena, czy dany zapis jest mniej korzystny niż ustawa, wymaga analizy jego treści.
Wpis roszczenia do księgi wieczystej
Notariusz sporządzający akt umowy deweloperskiej ma obowiązek z urzędu złożyć wniosek o wpis w księdze wieczystej roszczenia nabywcy o przeniesienie własności lokalu lub domu (art. 38 ustawy deweloperskiej, art. 92 Prawa o notariacie). Nabywca nie musi składać odrębnego wniosku. Wniosek trafia do sądu elektronicznie, przez system teleinformatyczny sądów.
Po pewnym czasie warto sprawdzić w systemie Elektronicznych Ksiąg Wieczystych, czy roszczenie zostało ujawnione. Zasady odczytu księgi i znaczenie poszczególnych działów przedstawia poradnik Jak sprawdzić księgę wieczystą przed zakupem nieruchomości.
Koszty notarialne i sądowe
Koszty wynagrodzenia notariusza za czynności związane z zawarciem umowy deweloperskiej, w tym za wypisy aktu, oraz koszty sądowe postępowania wieczystoksięgowego obciążają dewelopera i nabywcę w równych częściach (art. 40). Jest to odstępstwo od zwyczaju rynkowego, w którym koszty notarialne zwykle ponosi w całości kupujący.
Przy otrzymaniu rozliczenia kosztów warto sprawdzić, czy podział odpowiada tej zasadzie. Jeżeli projekt aktu przewiduje, że wszystkie koszty związane z umową deweloperską pokrywa nabywca, taki zapis należy zestawić z art. 40 i art. 42 ustawy.
Przed podpisaniem aktu
Notariusz odmawia dokonania czynności dotyczącej nabycia, zbycia lub obciążenia nieruchomości, jeżeli numer PESEL strony jest zastrzeżony w rejestrze zastrzeżeń (art. 85a Prawa o notariacie). Dotyczy to także umowy przenoszącej własność lokalu. Przed terminem aktu warto więc sprawdzić, czy numer PESEL którejkolwiek ze stron nie jest zastrzeżony.
Czynności notarialnych dokonuje się w języku polskim. Jeżeli strona nie zna języka polskiego, a do czynności nie dołączono przekładu na znany jej język, notariusz przekłada akt osobiście albo przy pomocy tłumacza przysięgłego. Dotyczy to np. małżonka cudzoziemca, który podpisuje umowę razem z drugim małżonkiem. Sposób dokonania przekładu warto wtedy wcześniej uzgodnić z kancelarią notarialną.
Zawarcie umowy deweloperskiej
- ProspektDeweloper doręcza prospekt informacyjny z załącznikami przed zawarciem umowy.
- Projekt aktuProjekt umowy porównuje się z prospektem i z przepisami ustawy deweloperskiej.
- Akt notarialnyUmowę zawiera się w formie aktu notarialnego pod rygorem nieważności.
- Wpis roszczeniaNotariusz z urzędu składa wniosek o wpis roszczenia nabywcy do księgi wieczystej.
- KosztyKoszty notariusza za zawarcie umowy i koszty sądowe postępowania wieczystoksięgowego dzieli się po połowie między dewelopera i nabywcę.
Kolejne etapy po zawarciu umowy opisują poradniki Odbiór mieszkania od dewelopera oraz poradnik o odstąpieniu od umowy deweloperskiej.