Opoka · Krawczyk
ADWOKACI

Jak sprawdzić księgę wieczystą przed zakupem nieruchomości

Pytanie, jak sprawdzić księgę wieczystą przed zakupem mieszkania lub działki, zaczyna się od numeru księgi. Znając go, można bezpłatnie przejrzeć jej treść w systemie Elektronicznych Ksiąg Wieczystych. Warto porównać oznaczenie nieruchomości, dane uprawnionych i wpisane obciążenia z tym, co oferuje sprzedawca. Odczyt obejmuje również wzmianki o wnioskach oraz ostrzeżenia.

Opoka · KrawczykStan prawny:

Numer księgi i identyfikacja nieruchomości

Księga wieczysta służy ustaleniu stanu prawnego nieruchomości. Jej treść jest jawna, a osoba przeglądająca księgę może odczytać zarówno wpisy, jak i wzmianki o wnioskach. Wynika to z art. 1 i 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece. Do bezpłatnego przeglądania potrzebny jest numer księgi.

Po otwarciu księgi dobrze jest zacząć od oznaczenia nieruchomości. Przy działce można porównać numer, położenie i powierzchnię z dokumentami sprzedawcy. Przy mieszkaniu warto ustalić, czy odczyt odnosi się do konkretnego lokalu. Podobieństwo adresu do podanego w ofercie nie wyjaśnia jeszcze, czy strony mówią o tym samym przedmiocie sprzedaży.

Dobrym przykładem jest oferta mieszkania wraz z miejscem postojowym. Przed rozmową o cenie warto zapytać, z którego dokumentu wynika możliwość korzystania z tego miejsca i którego prawa dotyczy oferta. Jeżeli sprzedawca wskazuje drugą księgę, należy przy każdym numerze odnotować, co według przedstawionych dokumentów obejmuje. Pozwoli to uniknąć przypisania wpisu do niewłaściwej nieruchomości.

Właściciel, udziały i prawa związane z nieruchomością

W rubrykach poświęconych własności i użytkowaniu wieczystemu należy odczytać, jakie prawo ujawniono, na czyją rzecz i w jakim udziale. Udział wpisany przy nazwisku warto porównać z opisem tego, co sprzedawca ma przenieść na kupującego. Sprzedaż udziału i oferta całego mieszkania inaczej określają przedmiot transakcji.

Jeżeli sprzedawca przedstawia dokument nabycia, a w księdze nadal widnieje inna osoba, warto odnotować dokładnie obie informacje. Potrzebne będą dokument, data nabycia oraz treść ewentualnej wzmianki. Na podstawie samego zestawienia nazwisk nie da się ustalić, czy wniosek już złożono ani czy przedstawiony dokument wystarczy do odpowiedniego wpisu. Gdy sprzedawca nabył nieruchomość w drodze spadku, rodzaje dokumentów potwierdzających dziedziczenie opisuje poradnik Stwierdzenie nabycia spadku.

Odrębnej uwagi wymagają prawa powiązane z własnością nieruchomości. Przy lokalu może chodzić między innymi o udział w nieruchomości wspólnej. Warto zestawić treść wpisu z tym, co opisuje projekt aktu. Gdy sposób korzystania z drogi, podwórza lub innej przestrzeni ma dla kupującego znaczenie, dobrze zawczasu poprosić o wyjaśnienie dokumentów. Pytania o przejazd przez sąsiednią działkę porządkuje poradnik Służebność drogi koniecznej.

Ograniczenia, roszczenia i hipoteki

Przy prawach i roszczeniach innych osób ważne jest dokładne brzmienie wpisu. Samo odnotowanie hasła „służebność” mówi niewiele o tym, kto i w jaki sposób może korzystać z nieruchomości. W notatkach warto odróżnić prawo związane z kupowaną nieruchomością od prawa, które ją obciąża.

Podobnie trzeba przeczytać wpis dotyczący hipoteki. Do rozmowy z notariuszem przyda się oznaczenie wierzyciela i treść wpisu. Jeżeli sprzedawca przekazuje jednocześnie informację o spłacie kredytu, należy odnotować, z jakiej daty pochodzi dokument oraz co w dniu sprawdzania nadal wynika z księgi. Są to dwa różne źródła informacji o transakcji. Porównanie wpisu hipoteki z pismem banku po spłacie opisuje poradnik Wykreślenie hipoteki po spłacie kredytu, a sytuację mieszkania z kredytem przy rozwodzie poradnik Rozwód a kredyt hipoteczny.

Warto zachować listę wpisów wymagających wyjaśnienia wraz z datą odczytu. Jeżeli w następnej wersji projektu aktu zmienił się opis obciążeń, można łatwo wskazać, której pozycji dotyczy różnica. Nie trzeba wtedy ponownie odtwarzać całej historii rozmów na podstawie ogólnych zapewnień sprzedawcy.

Niezgodność księgi wieczystej z rzeczywistym stanem

W księdze może pojawić się wzmianka o wniosku, którego dotyczy tocząca się sprawa o wpis. Nie należy z góry zakładać, że dotyczy dokładnie tego, o czym mówi sprzedawca. Warto ustalić, czego żądano, i porównać treść wniosku z dokumentem wskazywanym jako jego podstawa.

Wzmianka o wniosku oraz ostrzeżenie o niezgodności ujawnionego stanu prawnego ze stanem rzeczywistym wyłączają rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych (art. 8 ustawy). Rękojmia może chronić nabywcę, który nabył prawo od osoby wpisanej w księdze jako uprawniona, w razie rozbieżności między księgą a rzeczywistym stanem prawnym. Ma jednak ustawowe granice. Nie chroni między innymi nabywcy działającego w złej wierze ani rozporządzeń nieodpłatnych (art. 5 i 6).

Działanie w złej wierze obejmuje także sytuację, gdy nabywca z łatwością mógł się dowiedzieć o niezgodności. Ustawa przewiduje ponadto wyjątki odnoszące się do określonych praw, między innymi prawa dożywocia i służebności drogi koniecznej (art. 7). Znaczenie konkretnej wzmianki lub ostrzeżenia dla nabywanego prawa wymaga oceny w danej sprawie, dlatego wątpliwość warto wyjaśnić, zanim zapadnie decyzja o zawarciu umowy.

Wpis po zakupie i wyjaśnienie rozbieżności

Przy sprzedaży nieruchomości notariusz sprawdza stan księgi i składa wniosek o wpis. Przed podpisaniem aktu warto porównać zawarty w nim opis nieruchomości z jej oznaczeniem w księdze. Przy nabyciu udziału szczególnie przydatne jest odczytanie ułamka w obu dokumentach oraz wskazanie, którego prawa ten udział dotyczy.

Jeśli niezgodność ujawni się wcześniej, warto opisać ją w jednym zdaniu i wskazać dokumenty, które ze sobą zestawiono. Błąd w oznaczeniu, nierozpoznany wniosek o wpis i spór o to, komu przysługuje własność, wymagają rozpoznania różnych okoliczności. Ocena, które postępowanie jest właściwe, wymaga analizy konkretnej sprawy i zależy od tego, gdzie powstała rozbieżność oraz jak można ją wykazać.

Odczyt księgi przed zakupem

  1. Numer i przedmiotW systemie Elektronicznych Ksiąg Wieczystych można bezpłatnie przejrzeć księgę. Oznaczenie nieruchomości warto porównać z dokumentami.
  2. Uprawnieni i obciążeniaOdczytuje się prawo sprzedawcy, wysokość jego udziału oraz wpisy dotyczące praw innych osób i hipotek.
  3. Wzmianki i ostrzeżeniaWarto ustalić, czego dotyczą. Ich znaczenie dla rękojmi trzeba uwzględnić przed podjęciem decyzji.
  4. Dokument podstawyPrzy rozbieżności porównuje się treść wpisu z dokumentami. Przy sprzedaży notariusz sprawdza stan księgi i składa wniosek o wpis.

Najczęstsze pytania

Jak sprawdzić księgę wieczystą, mając jej numer?

W systemie Elektronicznych Ksiąg Wieczystych należy wybrać przeglądanie księgi i podać jej numer. Podgląd jest bezpłatny. Zamówienie urzędowego odpisu stanowi odrębną, płatną czynność. Przy przygotowywaniu transakcji dobrze ustalić, czy potrzebny jest odczyt, czy urzędowy dokument.

Co zrobić, gdy w księdze widnieje inny właściciel niż w dokumencie sprzedawcy?

Warto wskazać różnicę i sprawdzić, czy pojawiła się wzmianka o wniosku. Następnie należy porównać wpis z przedstawionym dokumentem nabycia. Właściwy sposób wyjaśnienia sytuacji zależy od dokumentów i treści sporu.

Stan prawny nieruchomości przed zakupem a wnioski oczekujące na wpis – co ustalić?

Należy ustalić, czego dotyczą wnioski, i wyjaśnić ich związek z planowaną sprzedażą. Wzmianki o wniosku nie można traktować jako potwierdzenia, że wnioskowane prawo zostało już wpisane. Warto powtórzyć odczyt przed podpisaniem aktu.

Wpis do księgi wieczystej – czy koszt jest taki sam jak koszt przeglądania księgi?

Przeglądanie treści księgi online jest bezpłatne. Opłata za wniosek o wpis zależy od rodzaju żądanego wpisu. Przed jej ustaleniem trzeba zatem określić, jakie prawo ma zostać ujawnione i na jakiej podstawie. Pytanie dotyczące konkretnej transakcji można przekazać przez kontakt.

Powiązane poradniki

Mają Państwo pytanie dotyczące własnej sprawy?

Prosimy krótko opisać, czego dotyczy sprawa. Odpowiemy, czy i w jaki sposób możemy pomóc.

Kontakt z kancelarią

Źródła

  • Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece, art. 1–8.
  • Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, art. 42.

Materiał ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej w konkretnej sprawie.