W skrócie
- Sprzedaż udziałów to umowa między wspólnikiem a nabywcą, którym może być inny wspólnik albo osoba spoza spółki.
- Forma umowy, ewentualne zgody, zawiadomienia i zmiany w rejestrze zależą od przepisów i od umowy spółki, a ich zakres omawia adwokat przed podpisaniem umowy.
- Punktem wyjścia jest umowa spółki wraz ze wszystkimi zmianami oraz aktualne dane spółki z Krajowego Rejestru Sądowego.
- Ustalenia handlowe, takie jak liczba udziałów, cena i termin zapłaty, warto spisać jeszcze przed rozmową.
- Skutki podatkowe sprzedaży są odrębną kwestią, którą omawia doradca podatkowy lub księgowa.
Na czym polega sprzedaż udziałów
Wspólnik, który sprzedaje udziały, przenosi je na nabywcę w zamian za ustaloną cenę. Stroną takiej umowy jest wspólnik, a nie sama spółka, co odróżnia sprzedaż udziałów od sprzedaży majątku należącego do spółki.
Przy sprzedaży udziałów znaczenie mają zarówno przepisy Kodeksu spółek handlowych, jak i postanowienia umowy spółki. Jakie wymogi dotyczą konkretnej transakcji, adwokat ustala na podstawie dokumentów spółki i informacji o stronach.
Sprzedaż udziałów między wspólnikami
Częstą sytuacją jest sprzedaż udziałów innemu wspólnikowi, na przykład gdy jeden ze wspólników chce wycofać się ze spółki. Taka sprzedaż zmienia proporcje udziałów, a często także układ sił przy podejmowaniu decyzji w spółce.
Przed rozmową warto sprawdzić, czy umowa spółki zawiera postanowienia o zbyciu udziałów, w tym o zbyciu na rzecz innych wspólników. Znaczenie mogą mieć także odrębne porozumienia zawarte między wspólnikami. Czy sprzedaż między wspólnikami wymaga tych samych kroków co sprzedaż osobie spoza spółki, adwokat oceni na podstawie przepisów i tych dokumentów.
Dokumenty spółki do przygotowania
Rozmowa z adwokatem przebiega sprawniej, gdy dokumenty spółki są zebrane w jednym miejscu. Przydatne są w szczególności:
- umowa spółki ze wszystkimi zmianami albo jej tekst jednolity, jeżeli spółka go sporządziła;
- aktualny odpis lub informacja z Krajowego Rejestru Sądowego;
- księga udziałów i inne dokumenty, z których wynika, ile udziałów ma każdy wspólnik;
- uchwały wspólników i inne dokumenty dotyczące planowanej sprzedaży, jeżeli zostały już przygotowane;
- porozumienia zawarte między wspólnikami, jeżeli istnieją;
- informacje o tym, czy udziały są obciążone lub zajęte.
Co ustalić z nabywcą przed rozmową
Ustalenia handlowe najlepiej spisać jeszcze przed pierwszą rozmową z adwokatem, nawet w formie roboczej notatki. Dotyczą one w szczególności:
- danych nabywcy, w tym tego, czy jest osobą fizyczną, spółką lub firmą z zagranicy;
- liczby sprzedawanych udziałów i ceny za całość lub za jeden udział;
- sposobu i terminu zapłaty ceny;
- funkcji sprzedającego w spółce, na przykład w zarządzie, i tego, czy ma ją zachować po sprzedaży;
- pożyczek, poręczeń lub innych rozliczeń między sprzedającym a spółką.
Gdy strony nie uzgodniły jeszcze ceny lub warunków zapłaty, rozmowa może dotyczyć także samych negocjacji. Zakres takiej pomocy opisujemy na stronie Negocjacje umów.
Pytania do adwokata
Wiele wątpliwości przy sprzedaży udziałów dotyczy formalności. Odpowiedź na każdą z nich zależy od przepisów obowiązujących w dniu transakcji i od umowy konkretnej spółki, dlatego warto ustalić ją przed przygotowaniem umowy. Pomocne mogą być następujące pytania:
- Jaką formę musi mieć umowa sprzedaży udziałów w tej spółce?
- Czy sprzedaż wymaga zgody spółki, wspólników lub innego organu, a jeśli tak, w jakiej formie?
- Czy pozostali wspólnicy mają pierwszeństwo nabycia udziałów?
- Kogo i w jaki sposób należy zawiadomić o sprzedaży?
- Czy po sprzedaży trzeba zgłosić zmiany do Krajowego Rejestru Sądowego, kto to robi i w jakim terminie?
- Czy w przypadku tej spółki umowę można zawrzeć przez system S24?
- Czy stan cywilny sprzedającego lub nabywcy ma znaczenie dla transakcji?
- Czy po sprzedaży sprzedający ma jeszcze jakieś obowiązki wobec spółki?
Przygotowanie do sprzedaży udziałów
- Dokumenty spółkiUmowa spółki ze zmianami, aktualne dane z Krajowego Rejestru Sądowego, księga udziałów i porozumienia między wspólnikami.
- Ustalenia z nabywcąLiczba udziałów, cena, sposób i termin zapłaty oraz funkcja sprzedającego w spółce po sprzedaży.
- Rozmowa z adwokatemUstalenie formy umowy, ewentualnych zgód, zawiadomień i zmian w rejestrze dla konkretnej spółki.
- Umowa i dalsze formalnościPrzygotowanie umowy i formalności w sposób ustalony z adwokatem. Skutki podatkowe omawia doradca podatkowy lub księgowa.
Na co zwrócić uwagę
- Umowa bez znajomości umowy spółki. Podpisanie umowy sprzedaży bez sprawdzenia, co umowa spółki mówi o zbyciu udziałów, utrudnia ocenę, czy transakcja spełnia wszystkie wymogi.
- Ustalenia wyłącznie ustne. Cena, termin zapłaty i liczba udziałów uzgodnione tylko w rozmowie mogą później stać się przedmiotem sporu.
- Nieaktualne dane spółki. Informacje z rejestru i dokumenty o liczbie udziałów warto sprawdzić przed przygotowaniem umowy.
- Pominięcie podatków. Skutki podatkowe sprzedaży najlepiej poznać przed podpisaniem umowy, a nie po jej wykonaniu.