Termin z art. 45 ust. 5 ustawy
Art. 45 ust. 5 ustawy z 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim przewiduje wygaśnięcie uprawnienia do sankcji po upływie terminu liczonego od dnia wykonania umowy. Długość tego terminu i jego charakter warto sprawdzić w aktualnym tekście ustawy przy ocenie konkretnej sprawy. Oświadczenie złożone po upływie terminu może nie wywołać skutku.
Sankcja jest w praktyce najczęściej dochodzona po spłacie kredytu. Właśnie wtedy łatwo przeoczyć, że czas na oświadczenie jest ograniczony. Przekonanie, że po spłacie „jest dużo czasu”, bywa w tych sprawach mylące.
Sposób ustalenia dnia wykonania umowy może zależeć od przebiegu konkretnego kredytu, w tym od dat wypłaty i spłaty. Dlatego przy kredycie spłaconym, a także przy kredycie nadal spłacanym, ustalenie początku biegu terminu warto pozostawić prawnikowi, który oceni pełną dokumentację.
Daty, które trzeba ustalić
Analiza terminu zaczyna się od kalendarza zdarzeń. Warto spisać w jednym miejscu daty, które mogą mieć znaczenie dla liczenia terminu, i każdą z nich potwierdzić dokumentem:
- datę zawarcia umowy,
- datę wypłaty środków albo poszczególnych transz,
- daty zmian umowy, np. aneksów,
- datę wpłaty ostatniej raty albo wcześniejszej spłaty całego kredytu,
- datę wystawienia zaświadczenia o spłacie, jeżeli kredytodawca je wydał.
Przy wcześniejszej spłacie warto zachować także rozliczenie przesłane przez kredytodawcę. Jeżeli kredyt był refinansowany innym kredytem albo objęty konsolidacją, dobrze zapisać, która umowa została spłacona i kiedy. Takie zestawienie pozwala ocenić, czy termin mógł już upłynąć, i uniknąć sytuacji, w której analiza umowy trwa dłużej niż pozostały czas. Elementy umowy sprawdzane przy tej analizie omawia poradnik o przesłankach sankcji i błędach w umowie kredytu.
Kolejność działań przy terminie na sankcję
- Kalendarz datZawarcie umowy, wypłata, ostatnia rata lub wcześniejsza spłata, potwierdzone dokumentami.–
- Ocena terminuUstalenie dnia wykonania umowy w konkretnej sprawie.Termin z art. 45 ust. 5 ustawy
- Analiza umowySprawdzenie, czy umowa zawiera naruszenie z katalogu art. 45 ust. 1 ustawy.Przed upływem terminu
- OświadczenieWysłanie z zapasem czasu, z zachowaniem dowodu nadania i doręczenia.Liczy się dojście do kredytodawcy
Doręczenie oświadczenia a zachowanie terminu
Sankcja nie działa automatycznie, lecz wymaga pisemnego oświadczenia złożonego kredytodawcy. Dla zachowania terminu znaczenie ma chwila, w której oświadczenie doszło do kredytodawcy (art. 61 § 1 Kodeksu cywilnego). Sama data nadania listu nie wystarcza.
W praktyce oznacza to, że oświadczenie warto wysłać z wyraźnym zapasem czasu, listem poleconym za potwierdzeniem odbioru, i zachować dowód nadania oraz potwierdzenie doręczenia. Trzeba też upewnić się, że pismo trafia do właściwego kredytodawcy, a nie np. do pośrednika lub podmiotu z tej samej grupy kapitałowej. Treść oświadczenia i dalsze kroki opisuje poradnik o oświadczeniu i pozwie w sprawie sankcji kredytu darmowego.
Przedawnienie roszczenia o zwrot
Po skutecznym oświadczeniu odsetki i koszty kredytu przestają być należne kredytodawcy. Kwoty, które konsument zapłacił już wcześniej, mogą stanowić świadczenie nienależne, ponieważ odpadła podstawa ich zapłaty (art. 410 § 2 w związku z art. 405 Kodeksu cywilnego). Roszczenie o ich zwrot jest odrębne od samego uprawnienia do sankcji.
Takie roszczenie podlega przedawnieniu na zasadach ogólnych Kodeksu cywilnego (art. 118 KC). Długość terminu przedawnienia i moment, od którego zaczyna on biec w konkretnej sprawie, wymagają oceny na podstawie aktualnego brzmienia przepisów oraz dat wpłat i oświadczenia.
Kredytodawca nie jest konsumentem, dlatego nie korzysta z art. 117 § 2¹ KC, czyli z uwzględnienia przedawnienia z urzędu. Jeżeli chce się na nie powołać, musi sam podnieść zarzut przedawnienia (art. 117 § 2 KC). Nie zmienia to jednak potrzeby pilnowania obu terminów od początku sprawy.