W skrócie
- W sytuacji zagrożenia życia lub zdrowia właściwym numerem jest numer alarmowy 112.
- Sąd orzeka rozwód, gdy rozkład pożycia jest zupełny i trwały (art. 56 § 1 KRO). Te same przesłanki obowiązują niezależnie od przyczyny rozpadu małżeństwa.
- Sąd orzeka o winie rozkładu pożycia, gdy żąda tego choćby jeden z małżonków (art. 57 KRO).
- W wyroku rozwodowym sąd rozstrzyga o władzy rodzicielskiej, kontaktach i kosztach utrzymania wspólnych małoletnich dzieci (art. 58 § 1 KRO).
- W czasie sprawy rozwodowej sąd może orzec o władzy rodzicielskiej w postępowaniu zabezpieczającym (art. 445¹ KPC).
- Jeżeli małżonkowie zajmują wspólne mieszkanie, sąd w wyroku rozwodowym orzeka o sposobie korzystania z niego (art. 58 § 2 KRO).
- Mediacja jest dobrowolna.
Na jakich zasadach sąd orzeka rozwód
Sąd orzeka rozwód, gdy między małżonkami nastąpił zupełny i trwały rozkład pożycia (art. 56 § 1 KRO). Rozwód nie jest dopuszczalny, jeżeli miałoby na nim ucierpieć dobro wspólnych małoletnich dzieci albo byłby sprzeczny z zasadami współżycia społecznego (art. 56 § 2 KRO).
Sprawy o rozwód rozpoznaje w pierwszej instancji sąd okręgowy (art. 17 pkt 1 KPC). Właściwość miejscowa zależy od miejsca zamieszkania małżonków (art. 41 KPC). Elementy pozwu opisujemy w poradniku Pozew o rozwód krok po kroku.
Przemoc a orzeczenie o winie
Orzekając rozwód, sąd co do zasady ustala, czy i który z małżonków ponosi winę rozkładu pożycia. Na zgodne żądanie obojga małżonków sąd o winie nie orzeka (art. 57 KRO).
Wiele osób pyta, czy przemoc psychiczna, fizyczna albo ekonomiczna oznacza rozwód z winy drugiego małżonka. O winie rozstrzyga sąd na podstawie faktów ustalonych w postępowaniu, a odpowiedź zależy od okoliczności konkretnej sprawy. Ocenę sytuacji i sposób przedstawienia jej sądowi omówi adwokat.
Skutki orzeczenia o winie, przede wszystkim dla alimentów między byłymi małżonkami, opisujemy w poradniku Rozwód z orzeczeniem o winie. Wariant bez orzekania o winie omawia poradnik Rozwód bez orzekania o winie.
Dzieci w czasie sprawy i w wyroku
W wyroku rozwodowym sąd rozstrzyga o władzy rodzicielskiej nad wspólnymi małoletnimi dziećmi, o kontaktach z nimi i o tym, w jakiej wysokości każdy z rodziców ponosi koszty ich utrzymania (art. 58 § 1 KRO). Robi to w każdym wariancie rozwodu, także przy sporze o winę.
Gdy sprawa o rozwód już trwa, nie wszczyna się odrębnej sprawy o władzę rodzicielską nad wspólnymi małoletnimi dziećmi. W razie potrzeby sąd orzeka o niej w postępowaniu zabezpieczającym (art. 445¹ KPC). Nie wszczyna się też odrębnej sprawy o alimenty na wspólne małoletnie dzieci za okres od wytoczenia powództwa o rozwód (art. 445 § 1 KPC). Wniosek o zabezpieczenie alimentów omawia poradnik Zabezpieczenie alimentów na czas sprawy.
Przepisy przewidują ograniczenie kontaktów z dzieckiem, jeżeli wymaga tego dobro dziecka. Gdy kontakty poważnie zagrażają dobru dziecka lub je naruszają, sąd zakazuje ich utrzymywania. Zasady te opisujemy w poradniku Kontakty z dzieckiem, a całość spraw dzieci przy rozwodzie w poradniku Rozwód a dzieci.
Wspólne mieszkanie
Jeżeli małżonkowie zajmują wspólne mieszkanie, sąd w wyroku rozwodowym orzeka o sposobie korzystania z niego (art. 58 § 2 KRO). Orzeczenie o mieszkaniu samo nie dzieli majątku wspólnego. Podział może nastąpić w wyroku rozwodowym, umową albo w odrębnym postępowaniu, o czym piszemy w poradniku Podział majątku po rozwodzie.
Poza sprawą rozwodową mogą wchodzić w grę także inne postępowania. Jakie i w jakiej kolejności, w tym w sprawie korzystania z mieszkania przed wydaniem wyroku, omówi adwokat.
Mediacja
W sprawie małżeńskiej sąd może w każdym stanie sprawy skierować strony do mediacji (art. 436 i art. 445² KPC). Mediacja jest dobrowolna i nie zastępuje rozstrzygnięcia sądu o rozwodzie. Czy rozmowy z udziałem mediatora są w danej sytuacji odpowiednie, należy omówić z adwokatem. Więcej: Mediacja rodzinna i rozwodowa.
Jak przebiega sprawa
Rozwód w sytuacji przemocy domowej
- BezpieczeństwoW sytuacji zagrożenia życia lub zdrowia należy zadzwonić pod numer alarmowy 112. Sprawa rozwodowa nie zastępuje pomocy w nagłej sytuacji.
- Rozmowa z adwokatemAdwokat omawia stanowisko co do winy, sprawy dzieci, mieszkanie oraz inne postępowania, które mogą wchodzić w grę.
- Pozew do sądu okręgowegoSprawy o rozwód rozpoznaje w pierwszej instancji sąd okręgowy. Właściwość miejscowa zależy od miejsca zamieszkania małżonków.
- Sprawy dzieci w czasie sprawySąd może orzec o władzy rodzicielskiej w postępowaniu zabezpieczającym. Można też wnosić o zabezpieczenie alimentów.
- WyrokSąd orzeka o rozwodzie, o winie, gdy żąda tego choćby jeden z małżonków, o sprawach wspólnych małoletnich dzieci oraz o sposobie korzystania ze wspólnego mieszkania.
Przygotowanie do rozmowy z adwokatem
Rozmowę z adwokatem ułatwia uporządkowanie faktów i dokumentów. Przed spotkaniem warto przygotować:
- odpis aktu małżeństwa i odpisy aktów urodzenia wspólnych małoletnich dzieci;
- chronologię najważniejszych zdarzeń, od kiedy i w jaki sposób ustały więzi między małżonkami;
- informację o dokumentach i korespondencji, które już istnieją, oraz o osobach znających sytuację rodziny;
- informację o innych postępowaniach dotyczących rodziny, jeśli się toczą, oraz pisma z sądu, jeśli sprawa już się toczy;
- stanowisko drugiego małżonka, jeśli jest znane, w tym co do winy i spraw dzieci;
- informacje o dochodach, wydatkach na dzieci i obecnym sposobie korzystania z mieszkania.
Warto też spisać pytania do adwokata, na przykład o to, czy żądać orzeczenia o winie, jak uregulować sprawy dzieci na czas sprawy i jakie inne postępowania wchodzą w grę. Zakres pomocy kancelarii opisujemy na stronie Rozwód i separacja.
Dokumenty potrzebne przy sporze o wspólne mieszkanie po rozstaniu opisuje poradnik Eksmisja byłego małżonka – co przygotować przed oceną sprawy.