Opoka · Krawczyk
ADWOKACI

Przemoc domowa a rozwód: jak wygląda sprawa i co przygotować

W sytuacji zagrożenia życia lub zdrowia należy niezwłocznie zadzwonić pod numer alarmowy 112. Sprawa rozwodowa nie zastępuje pomocy w nagłej sytuacji.

Także wtedy, gdy w małżeństwie dochodzi do przemocy, sąd orzeka rozwód na ogólnych zasadach, czyli gdy rozkład pożycia jest zupełny i trwały (art. 56 § 1 KRO). Znaczenie zachowania małżonka dla orzeczenia o winie, dla spraw dzieci i dla korzystania ze wspólnego mieszkania sąd ocenia w konkretnej sprawie, na podstawie ustalonych faktów.

Opoka · KrawczykStan prawny:

W skrócie

  • W sytuacji zagrożenia życia lub zdrowia właściwym numerem jest numer alarmowy 112.
  • Sąd orzeka rozwód, gdy rozkład pożycia jest zupełny i trwały (art. 56 § 1 KRO). Te same przesłanki obowiązują niezależnie od przyczyny rozpadu małżeństwa.
  • Sąd orzeka o winie rozkładu pożycia, gdy żąda tego choćby jeden z małżonków (art. 57 KRO).
  • W wyroku rozwodowym sąd rozstrzyga o władzy rodzicielskiej, kontaktach i kosztach utrzymania wspólnych małoletnich dzieci (art. 58 § 1 KRO).
  • W czasie sprawy rozwodowej sąd może orzec o władzy rodzicielskiej w postępowaniu zabezpieczającym (art. 445¹ KPC).
  • Jeżeli małżonkowie zajmują wspólne mieszkanie, sąd w wyroku rozwodowym orzeka o sposobie korzystania z niego (art. 58 § 2 KRO).
  • Mediacja jest dobrowolna.

Na jakich zasadach sąd orzeka rozwód

Sąd orzeka rozwód, gdy między małżonkami nastąpił zupełny i trwały rozkład pożycia (art. 56 § 1 KRO). Rozwód nie jest dopuszczalny, jeżeli miałoby na nim ucierpieć dobro wspólnych małoletnich dzieci albo byłby sprzeczny z zasadami współżycia społecznego (art. 56 § 2 KRO).

Sprawy o rozwód rozpoznaje w pierwszej instancji sąd okręgowy (art. 17 pkt 1 KPC). Właściwość miejscowa zależy od miejsca zamieszkania małżonków (art. 41 KPC). Elementy pozwu opisujemy w poradniku Pozew o rozwód krok po kroku.

Przemoc a orzeczenie o winie

Orzekając rozwód, sąd co do zasady ustala, czy i który z małżonków ponosi winę rozkładu pożycia. Na zgodne żądanie obojga małżonków sąd o winie nie orzeka (art. 57 KRO).

Wiele osób pyta, czy przemoc psychiczna, fizyczna albo ekonomiczna oznacza rozwód z winy drugiego małżonka. O winie rozstrzyga sąd na podstawie faktów ustalonych w postępowaniu, a odpowiedź zależy od okoliczności konkretnej sprawy. Ocenę sytuacji i sposób przedstawienia jej sądowi omówi adwokat.

Skutki orzeczenia o winie, przede wszystkim dla alimentów między byłymi małżonkami, opisujemy w poradniku Rozwód z orzeczeniem o winie. Wariant bez orzekania o winie omawia poradnik Rozwód bez orzekania o winie.

Dzieci w czasie sprawy i w wyroku

W wyroku rozwodowym sąd rozstrzyga o władzy rodzicielskiej nad wspólnymi małoletnimi dziećmi, o kontaktach z nimi i o tym, w jakiej wysokości każdy z rodziców ponosi koszty ich utrzymania (art. 58 § 1 KRO). Robi to w każdym wariancie rozwodu, także przy sporze o winę.

Gdy sprawa o rozwód już trwa, nie wszczyna się odrębnej sprawy o władzę rodzicielską nad wspólnymi małoletnimi dziećmi. W razie potrzeby sąd orzeka o niej w postępowaniu zabezpieczającym (art. 445¹ KPC). Nie wszczyna się też odrębnej sprawy o alimenty na wspólne małoletnie dzieci za okres od wytoczenia powództwa o rozwód (art. 445 § 1 KPC). Wniosek o zabezpieczenie alimentów omawia poradnik Zabezpieczenie alimentów na czas sprawy.

Przepisy przewidują ograniczenie kontaktów z dzieckiem, jeżeli wymaga tego dobro dziecka. Gdy kontakty poważnie zagrażają dobru dziecka lub je naruszają, sąd zakazuje ich utrzymywania. Zasady te opisujemy w poradniku Kontakty z dzieckiem, a całość spraw dzieci przy rozwodzie w poradniku Rozwód a dzieci.

Wspólne mieszkanie

Jeżeli małżonkowie zajmują wspólne mieszkanie, sąd w wyroku rozwodowym orzeka o sposobie korzystania z niego (art. 58 § 2 KRO). Orzeczenie o mieszkaniu samo nie dzieli majątku wspólnego. Podział może nastąpić w wyroku rozwodowym, umową albo w odrębnym postępowaniu, o czym piszemy w poradniku Podział majątku po rozwodzie.

Poza sprawą rozwodową mogą wchodzić w grę także inne postępowania. Jakie i w jakiej kolejności, w tym w sprawie korzystania z mieszkania przed wydaniem wyroku, omówi adwokat.

Mediacja

W sprawie małżeńskiej sąd może w każdym stanie sprawy skierować strony do mediacji (art. 436 i art. 445² KPC). Mediacja jest dobrowolna i nie zastępuje rozstrzygnięcia sądu o rozwodzie. Czy rozmowy z udziałem mediatora są w danej sytuacji odpowiednie, należy omówić z adwokatem. Więcej: Mediacja rodzinna i rozwodowa.

Jak przebiega sprawa

Rozwód w sytuacji przemocy domowej

  1. BezpieczeństwoW sytuacji zagrożenia życia lub zdrowia należy zadzwonić pod numer alarmowy 112. Sprawa rozwodowa nie zastępuje pomocy w nagłej sytuacji.
  2. Rozmowa z adwokatemAdwokat omawia stanowisko co do winy, sprawy dzieci, mieszkanie oraz inne postępowania, które mogą wchodzić w grę.
  3. Pozew do sądu okręgowegoSprawy o rozwód rozpoznaje w pierwszej instancji sąd okręgowy. Właściwość miejscowa zależy od miejsca zamieszkania małżonków.
  4. Sprawy dzieci w czasie sprawySąd może orzec o władzy rodzicielskiej w postępowaniu zabezpieczającym. Można też wnosić o zabezpieczenie alimentów.
  5. WyrokSąd orzeka o rozwodzie, o winie, gdy żąda tego choćby jeden z małżonków, o sprawach wspólnych małoletnich dzieci oraz o sposobie korzystania ze wspólnego mieszkania.

Przygotowanie do rozmowy z adwokatem

Rozmowę z adwokatem ułatwia uporządkowanie faktów i dokumentów. Przed spotkaniem warto przygotować:

  • odpis aktu małżeństwa i odpisy aktów urodzenia wspólnych małoletnich dzieci;
  • chronologię najważniejszych zdarzeń, od kiedy i w jaki sposób ustały więzi między małżonkami;
  • informację o dokumentach i korespondencji, które już istnieją, oraz o osobach znających sytuację rodziny;
  • informację o innych postępowaniach dotyczących rodziny, jeśli się toczą, oraz pisma z sądu, jeśli sprawa już się toczy;
  • stanowisko drugiego małżonka, jeśli jest znane, w tym co do winy i spraw dzieci;
  • informacje o dochodach, wydatkach na dzieci i obecnym sposobie korzystania z mieszkania.

Warto też spisać pytania do adwokata, na przykład o to, czy żądać orzeczenia o winie, jak uregulować sprawy dzieci na czas sprawy i jakie inne postępowania wchodzą w grę. Zakres pomocy kancelarii opisujemy na stronie Rozwód i separacja.

Dokumenty potrzebne przy sporze o wspólne mieszkanie po rozstaniu opisuje poradnik Eksmisja byłego małżonka – co przygotować przed oceną sprawy.

Najczęstsze pytania

Czy przemoc domowa jest podstawą rozwodu?

Sąd orzeka rozwód, gdy rozkład pożycia jest zupełny i trwały (art. 56 § 1 KRO). Te przesłanki dotyczą każdej sprawy rozwodowej. Jakie znaczenie mają okoliczności konkretnego małżeństwa, sąd ocenia na podstawie ustalonych faktów.

Czy przemoc psychiczna oznacza rozwód z winy drugiego małżonka?

O winie rozstrzyga sąd na podstawie faktów ustalonych w postępowaniu. To, czy określone zachowanie przesądza o winie, zależy od okoliczności sprawy. Skutki orzeczenia o winie opisuje poradnik Rozwód z orzeczeniem o winie.

Czy można rozwieść się bez orzekania o winie mimo przemocy?

Sąd nie orzeka o winie tylko na zgodne żądanie obojga małżonków (art. 57 KRO). Wybór stanowiska co do winy jest decyzją małżonka, a jej skutki, zwłaszcza dla alimentów między byłymi małżonkami, warto omówić z adwokatem przed złożeniem pozwu.

Co z dziećmi w czasie sprawy rozwodowej?

Gdy sprawa o rozwód trwa, nie wszczyna się odrębnej sprawy o władzę rodzicielską nad wspólnymi małoletnimi dziećmi. W razie potrzeby sąd orzeka o niej w postępowaniu zabezpieczającym (art. 445¹ KPC). W wyroku sąd rozstrzyga o władzy rodzicielskiej, kontaktach i kosztach utrzymania dzieci (art. 58 § 1 KRO).

Co ze wspólnym mieszkaniem?

Jeżeli małżonkowie zajmują wspólne mieszkanie, sąd w wyroku rozwodowym orzeka o sposobie korzystania z niego (art. 58 § 2 KRO). Rozwiązania na czas przed wydaniem wyroku zależą od okoliczności sprawy i omówi je adwokat.

Czy mediacja jest obowiązkowa?

Nie. Sąd może skierować strony do mediacji (art. 436 i art. 445² KPC), ale mediacja jest dobrowolna. Czy jest odpowiednia w danej sytuacji, warto omówić z adwokatem.

Jakie są szanse w sprawie rozwodowej, w której pojawia się przemoc?

Nie da się tego przewidzieć bez znajomości sprawy. Rozstrzygnięcia o rozwodzie, winie, dzieciach i mieszkaniu zależą od faktów ustalonych przez sąd w konkretnym postępowaniu.

W czym pomaga adwokat w takiej sprawie?

Adwokat może pomóc ocenić sytuację, ustalić stanowisko co do winy i spraw dzieci, przygotować pozew oraz reprezentować stronę w sądzie. Omówi też, jakie inne postępowania mogą wchodzić w grę. Zakres pomocy kancelarii: Rozwód i separacja.

Powiązane usługi

Powiązane poradniki

Mieszkają Państwo za granicą?

Sprawami Polaków za granicą zajmuje się serwis TwojaSprawa.

TwojaSprawa

Mają Państwo pytanie dotyczące własnej sprawy?

Prosimy krótko opisać, czego dotyczy sprawa. Odpowiemy, czy i w jaki sposób możemy pomóc.

Kontakt z kancelarią

Źródła

  • Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz.U. 2026 poz. 236): art. 56 § 1 i § 2, art. 57, art. 58 § 1 i § 2
  • Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz.U. 2026 poz. 468): art. 17 pkt 1, art. 41, art. 436, art. 445 § 1, art. 445¹, art. 445²

Materiał ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej w konkretnej sprawie.