W skrócie
- Roszczenia o świadczenia alimentacyjne przedawniają się z upływem trzech lat (art. 137 § 1 KRO).
- Nie należy zakładać, że zaległości przepadły, zanim termin w konkretnej sprawie oceni adwokat, zwłaszcza gdy wierzycielem jest dziecko, a dłużnikiem rodzic.
- Bieg przedawnienia przerywa m.in. czynność przed sądem podjęta bezpośrednio w celu dochodzenia roszczenia albo uznanie roszczenia przez zobowiązanego (art. 123 KC).
- Zwykłe wezwanie do zapłaty co do zasady nie przerywa biegu przedawnienia.
- Niezaspokojone potrzeby dziecka z czasu przed wniesieniem pozwu sąd uwzględnia, zasądzając odpowiednią sumę pieniężną, którą w uzasadnionych wypadkach może rozłożyć na raty (art. 137 § 2 KRO).
- Samo zaprzestanie płacenia nie zmienia wyroku ani ugody, a niezapłacone raty mogą stać się zaległością.
Czy zaległe alimenty się przedawniają
Zaległe alimenty to raty wynikające z wyroku lub ugody, których zobowiązany nie zapłacił w terminie. Roszczenia o świadczenia alimentacyjne przedawniają się z upływem trzech lat (art. 137 § 1 KRO). Przy zaległościach z dłuższego okresu warto więc zestawić daty płatności i kwoty wszystkich niezapłaconych rat.
Sam termin trzech lat nie przesądza jeszcze, od kiedy liczyć go w konkretnej sprawie. Ocena zależy m.in. od tego, kto dochodzi zaległości, od kogo i czy w międzyczasie nastąpiło zdarzenie, które przerwało bieg przedawnienia. Szczególnej ostrożności wymaga sytuacja, w której zaległych alimentów dochodzi dziecko od rodzica.
Po upływie terminu roszczenie jest przedawnione. Jakie ma to skutki w konkretnej sprawie, zarówno dla rodzica, który dochodzi zaległości, jak i dla rodzica, od którego się ich żąda, omówi adwokat.
Zaległe alimenty po 18. urodzinach dziecka
Ukończenie 18 lat nie kończy alimentów automatycznie, bo liczy się to, czy dziecko jest w stanie utrzymać się samodzielnie (art. 133 § 1 KRO). Wraz z pełnoletnością pojawia się jednak pytanie o zaległości z okresu, gdy dziecko było małoletnie. Kto po osiągnięciu pełnoletności dochodzi takich rat i jak liczyć dla nich termin przedawnienia, omówi adwokat.
O tym, kiedy obowiązek alimentacyjny wobec dziecka się kończy, piszemy w poradniku Do kiedy alimenty na dziecko.
Co przerywa bieg przedawnienia
Ogólne zasady przerywania biegu przedawnienia zawiera Kodeks cywilny. Bieg przedawnienia przerywa m.in. (art. 123 KC):
- czynność przed sądem podjęta bezpośrednio w celu dochodzenia roszczenia;
- uznanie roszczenia przez osobę zobowiązaną.
Zwykłe wezwanie do zapłaty, wysłane listem lub e-mailem, co do zasady biegu nie przerywa. Kolejne wezwania co do zasady nie wydłużają więc terminu. Jak te zasady stosuje się do zaległych alimentów w konkretnej sprawie, np. do wniosku o wszczęcie egzekucji albo do częściowej wpłaty, omówi adwokat.
Alimenty za okres przed pozwem
Gdy alimentów nie ustalił jeszcze wyrok ani ugoda, pytanie o „alimenty wstecz” dotyczy potrzeb dziecka z okresu przed złożeniem pozwu. Niezaspokojone potrzeby dziecka z czasu przed wniesieniem pozwu sąd uwzględnia, zasądzając odpowiednią sumę pieniężną. W uzasadnionych wypadkach sąd może rozłożyć tę sumę na raty (art. 137 § 2 KRO).
Takie żądanie opisuje się w pozwie osobno i dołącza do niego dowody wydatków z tamtego okresu. Za jaki okres warto zgłosić żądanie i jak je wycenić, adwokat oceni na podstawie dokumentów. Przebieg sprawy opisujemy w poradniku Pozew o alimenty.
Natychmiastowa wykonalność a raty sprzed pozwu
Wyrok zasądzający alimenty sąd z urzędu opatruje rygorem natychmiastowej wykonalności co do rat płatnych po dniu wniesienia powództwa. Co do rat wcześniejszych rygor obejmuje okres nie dłuższy niż trzy miesiące (art. 333 § 1 pkt 1 KPC).
Przepis ten określa zakres natychmiastowej wykonalności wyroku. Jakie znaczenie ma on dla żądania obejmującego dłuższy okres przed pozwem, omówi adwokat. Na czas trwania sprawy można też wnosić o zabezpieczenie alimentów, o czym piszemy w poradniku Zabezpieczenie alimentów na czas sprawy.
Zaległości a zmiana wysokości alimentów
Wyrok lub ugoda o alimentach obowiązują w dotychczasowym brzmieniu, dopóki nie zostaną zmienione. W razie zmiany stosunków można żądać zmiany orzeczenia lub umowy o alimentach (art. 138 KRO). Samo zaprzestanie albo zmniejszenie wpłat nie zmienia jednak wyroku ani ugody, a niezapłacone w tym czasie raty mogą stać się zaległością.
Od jakiej daty sąd może zmienić wysokość alimentów, zależy od okoliczności sprawy. Szerzej piszemy o tym w poradnikach Obniżenie i uchylenie alimentów oraz Podwyższenie alimentów.
Co przygotować przed rozmową z adwokatem
Ocena przedawnienia wymaga dokładnych dat, dlatego przed rozmową warto zebrać:
- wyrok, ugodę lub inne orzeczenie o alimentach wraz z późniejszymi zmianami;
- zestawienie niezapłaconych rat z datami płatności i kwotami;
- potwierdzenia wpłat, także częściowych i nieregularnych;
- korespondencję z drugim rodzicem, w tym wiadomości, w których odnosi się on do długu;
- informacje o wcześniejszych sprawach sądowych i egzekucyjnych dotyczących alimentów;
- przy żądaniu za okres przed pozwem: rachunki, faktury i inne dowody wydatków na dziecko z tamtego czasu.
Lista jest pomocnicza, a komplet dokumentów zależy od sprawy. W rozmowie warto zapytać, od kiedy liczyć termin dla poszczególnych zaległości, czy coś przerwało jego bieg i jaką drogę wybrać: pozew, wniosek o egzekucję albo porozumienie z drugim rodzicem.
Zaległe alimenty a przedawnienie krok po kroku
- Podstawa żądaniaUstala się, czy alimenty wynikają z wyroku lub ugody, czy chodzi o potrzeby dziecka sprzed pozwu.
- Zestawienie ratZbiera się daty płatności i kwoty niezapłaconych rat oraz potwierdzenia wpłat, także częściowych.
- Termin przedawnieniaRoszczenia o świadczenia alimentacyjne przedawniają się. Czy i od kiedy zaległości mogły się przedawnić, zależy od okoliczności sprawy.z upływem trzech lat
- Przerwanie bieguSprawdza się, czy zobowiązany uznał roszczenie albo czy podjęto czynność przed sądem bezpośrednio w celu dochodzenia roszczenia. Zwykłe wezwanie do zapłaty co do zasady biegu nie przerywa.
- Wybór drogiBez wyroku lub ugody: pozew, w tym żądanie za okres przed pozwem. Przy zasądzonych ratach: egzekucja albo porozumienie, po omówieniu z adwokatem.
Typowe błędy
- Założenie, że po trzech latach wszystko przepadło. Czy i od kiedy zaległości się przedawniły, zależy od okoliczności, zwłaszcza gdy dochodzi ich dziecko od rodzica.
- Liczenie na kolejne wezwania. Zwykłe wezwanie do zapłaty co do zasady nie przerywa biegu przedawnienia (art. 123 KC).
- Mylenie zaległych rat z potrzebami sprzed pozwu. Zaległe raty wynikają z wyroku lub ugody, a potrzeby sprzed pozwu sąd uwzględnia na podstawie art. 137 § 2 KRO.
- Brak zestawienia rat. Bez dat i kwot nie da się ocenić, które zaległości mogły się przedawnić.
- Jednostronne pomniejszanie lub wstrzymanie wpłat. Wyrok lub ugodę zmienia się w trybie art. 138 KRO, a nie decyzją jednego z rodziców.