Opoka · Krawczyk
ADWOKACI

Potrącenie wierzytelności między firmami: dokumenty i saldo

Potrącenie wierzytelności pojawia się w rozmowie o zapłacie, gdy każda z firm uważa, że ma otrzymać pieniądze od drugiej. Producent może czekać na zapłatę za towar, podczas gdy odbiorca domaga się od producenta wynagrodzenia za naprawę maszyny. Przed decyzją o rozliczeniu warto ustalić, za co i od kogo każda firma oczekuje zapłaty. Poradnik opisuje, jak zebrać i zestawić dokumenty obu należności. Same warunki skutecznego potrącenia wymagają oceny w konkretnej sprawie.

Opoka · KrawczykStan prawny:

Dwie należności w jednej współpracy

Po stronie producenta punktem wyjścia będą zamówienie towaru, dokument wydania i faktura sprzedaży. Po stronie odbiorcy przydadzą się zamówienie naprawy, uzgodniona cena oraz potwierdzenie wykonania prac. Okoliczność, że obie firmy korzystają z tej samej maszyny, sama nie wyjaśnia, kto zamówił jej naprawę.

Szczególnie łatwo o pomyłkę, gdy zamówienia pochodzą od dwóch spółek należących do tej samej grupy. Przedstawiciel handlowy posługuje się jednym adresem e-mail, a na obu zamówieniach widnieje podobne logo. Porównanie pełnych nazw i numerów identyfikacyjnych na dokumentach pozwala zauważyć, że kupującym była jedna spółka, a naprawę zamówiła druga. Tę różnicę trzeba wyjaśnić przed przedstawieniem kwot jako wzajemnych rozliczeń tych samych firm.

Kwota faktury i bieżące saldo

W przypadku każdej należności warto wskazać pierwotną cenę, ewentualną korektę oraz przelewy już przypisane do danego zamówienia. Daty wystawienia faktury, dostawy, odbioru i uzgodnionej płatności powinny mieć własne miejsca w zestawieniu. Łatwiej wtedy wskazać, z którego dokumentu pochodzi dzień przyjęty przez księgowość i dlaczego druga firma podaje inną datę.

Załóżmy, że producent wystawił fakturę na 12 000 zł, a odbiorca przedstawił rachunek za naprawę na 5 000 zł. Producent otrzymał wcześniej przelew w wysokości 2 000 zł, którego odbiorca w swojej wiadomości nie uwzględnił. Jeżeli przelew dotyczył właśnie tej dostawy, przed uwzględnieniem kosztu naprawy do wyjaśnienia po stronie producenta pozostaje 10 000 zł. Wynik zależy jednak od tego, na poczet której należności zaliczono wpłatę. Przy kilku długach wymaga to osobnego ustalenia.

Przy zgodności wszystkich pozycji różnica rachunkowa wyniosłaby 5 000 zł. To wynik obliczenia na przyjętych założeniach. Odrębnej oceny wymaga to, czy dana firma może już złożyć skuteczne oświadczenie o potrąceniu i jak wpłynie ono na obie należności. Nie rozstrzygają tego same daty faktur ani wynik odejmowania. Do tego czasu dobrze zachować również pierwotne wartości każdej pozycji.

Jeden przelew za kilka zamówień

Jeżeli odbiorca opłacił kilka faktur jednym przelewem, warto zacząć od szczegółowego opisu tej płatności. Czasem w polu tytułu mieszczą się tylko początkowe numery faktur, a pełna lista przychodzi osobną wiadomością. Porównanie przelewu z tym załącznikiem pozwala sprawdzić, czy wcześniejsza wpłata rzeczywiście pomniejsza cenę za dostawę rozpatrywaną przy potrąceniu.

Trudniejszy przypadek powstaje, gdy obie firmy przypisały jedną wpłatę do innych faktur. Warto wtedy zostawić obok siebie dwa wyliczenia, wskazać wspólną kwotę przelewu i nazwać jedyną rozbieżną pozycję. Uzgodnienie tej pozycji może zmienić sam punkt wyjścia dla dalszych rozmów, zanim pojawi się pytanie o warunki potrącenia.

Kara umowna i kwota sporna

Gdy jedna firma nalicza karę umowną, a sama jest winna kontrahentowi wynagrodzenie, może rozważyć potrącenie tej kary. Wymaga to osobnego sprawdzenia warunków. Samo naliczenie kary i wystawienie noty nie przesądzają jeszcze, że kara się należy ani w jakiej wysokości. Do analizy przydadzą się postanowienie umowy o karze, opis zdarzenia oraz dane użyte do obliczenia kwoty. Zasady dotyczące samej kary omawia poradnik Kara umowna.

Przykładowo zamawiający naliczył karę za cały okres od umówionej dostawy do końcowego odbioru. Dostawca przedstawił protokół częściowej dostawy oraz wiadomość, w której zamawiający zaproponował późniejszy odbiór. W zestawieniu warto odnotować oba stanowiska i wskazać dni, co do których występuje rozbieżność. Samo przepisanie kwoty z noty ukryłoby przyczynę sporu.

Jeśli wierzyciel zapowiedział potrącenie w odpowiedzi na żądanie zapłaty, znaczenie ma dokładna treść obu wiadomości. Warto zachować także przesłane wtedy wyliczenia i odpowiedź na nie. Dokumenty potrzebne przy dochodzeniu zapłaty opisano w poradniku Przedsądowe wezwanie do zapłaty.

Oświadczenie o potrąceniu i propozycja kompensaty

Wiadomości „proponujemy rozliczyć obie faktury” oraz „pomniejszyliśmy przelew o koszty naprawy” opisują różne etapy rozmów. W pierwszej firma przedstawia propozycję. W drugiej informuje o kwocie konkretnej płatności. Do oceny znaczenia każdej z nich potrzebne są pełna treść, wskazane faktury i wcześniejsze uzgodnienia. Jednostronne oświadczenie o potrąceniu i uzgodnienie sald przez obie firmy to różne sytuacje. Ocena, czy dana wiadomość jest oświadczeniem o potrąceniu oraz od kiedy i w jakim zakresie wpływa na należności, wymaga analizy jej treści, umocowania osoby, która ją wysłała, i tego, kiedy dotarła do adresata.

Jeżeli księgowość otrzymała tylko przekazaną dalej wiadomość, dobrze odszukać oryginał z załącznikiem i datą wysyłki. W pliku mogły znaleźć się inne pozycje niż w tytule przelewu. Warto zanotować, czy adresat odniósł się do wszystkich pozycji, czy zaakceptował tylko poprawienie oczywistej pomyłki.

Przed rozmową o rozliczeniu można też zaznaczyć w umowie wszystkie postanowienia zawierające słowa „potrącenie”, „odliczenie” albo „zgoda”. Dla oceny konkretnego zapisu znaczenie może mieć jego otoczenie. Ograniczenie zapisane w części o płatnościach za dostawę może mieć inne brzmienie niż warunek odnoszący się w osobnym załączniku do zwrotu opakowań. Poza zapisami umowy znaczenie mogą mieć także ograniczenia wynikające z przepisów oraz to, czy któraś z należności nie uległa przedawnieniu. Upływ czasu przy fakturach między przedsiębiorcami omawia poradnik Przedawnienie faktury między przedsiębiorcami.

Przygotowanie danych o wzajemnych należnościach

  1. StronyDla każdej pozycji warto ustalić nazwę firmy żądającej zapłaty oraz nazwę kontrahenta wskazanego w dokumentach.
  2. KwotyDo każdej faktury należy dobrać zamówienie, potwierdzenie wykonania, korekty i odpowiadające jej przelewy.
  3. PismaDo rozliczenia warto dołączyć pełne wiadomości obu firm i zestawienia przesłane w załącznikach.
  4. RozbieżnościDo oceny prawnej należy wskazać sporne kwoty, daty płatności, waluty oraz dokładną treść ograniczeń umownych.

Najczęstsze pytania

Jak przygotować dane do potrącenia wierzytelności przy kilku fakturach?

Każdą fakturę warto powiązać z jednym zamówieniem i odtworzyć wpłaty na jego poczet. Jeżeli propozycja rozliczenia obejmuje jedynie część faktur, ich numery i kwoty należy zaznaczyć oddzielnie. Pozostałe dokumenty można ująć jako tło rozliczeń obu firm.

Jak przedstawić potrącenie wierzytelności w różnych walutach?

W zestawieniu dobrze zostawić obie kwoty w walutach źródłowych. Jeżeli jedna firma przesłała już przeliczenie, warto obok zapisać podany kurs, datę i sposób obliczenia. Kursu nie należy dobierać wyłącznie według tabeli stosowanej w księgowości. Dopuszczalność rozliczenia i właściwą metodę przeliczenia trzeba ustalić dla danej umowy, zanim różnica posłuży do wyznaczenia przelewu.

Co przygotować, gdy termin płatności jednej z faktur jeszcze nie nadszedł?

Przydadzą się zapis o terminie zapłaty, dowód doręczenia faktury oraz dokument odbioru, jeżeli umowa wiąże z nim płatność. Jeżeli firmy wymieniały się wiadomościami o zmianie terminu, dobrze dołączyć całą rozmowę. Ustalenia wymaga, jakie znaczenie ma termin w odniesieniu do należności każdej ze stron. Ocena ta wymaga analizy konkretnej sprawy.

Co zrobić z otrzymanym zestawieniem zatytułowanym „kompensata należności między firmami”?

W pierwszej kolejności można sprawdzić, kto przygotował zestawienie, jakich faktur dotyczy i jakich czynności oczekuje od adresata. Warto oddzielić zauważony błąd rachunkowy od pytania o skutki podpisania dokumentu. Zakres konsultacji przed rozliczeniem opisuje Obsługa prawna firm.

Powiązane usługi

Powiązane poradniki

Mieszkają Państwo za granicą?

Sprawami Polaków za granicą zajmuje się serwis TwojaSprawa.

TwojaSprawa

Mają Państwo pytanie dotyczące własnej sprawy?

Prosimy krótko opisać, czego dotyczy sprawa. Odpowiemy, czy i w jaki sposób możemy pomóc.

Kontakt z kancelarią

Źródła

Poradniki „Kara umowna” i „Przedsądowe wezwanie do zapłaty”. Przykładowe ceny, wpłaty i opisy zamówień służą zilustrowaniu sposobu porównania dokumentów.

Materiał ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej w konkretnej sprawie.