Różnica między zamówieniem a tym, co dostarczono
Najlepiej zacząć od umowy, zamówienia i załącznika, który opisuje przedmiot świadczenia. Jeśli dokumenty zmieniały się podczas współpracy, przy każdym warto zanotować datę. Do oceny potrzebna jest wersja odnosząca się do spornej dostawy. Przydatne są też wiadomości, w których strony wyjaśniały parametry techniczne lub uzgadniały sposób odbioru.
Załóżmy, że producent zamówił opakowania z nadrukiem. Część zamówienia dostarczono bez nadruku, a pozostałe opakowania mają przyjechać w późniejszym terminie. Dla pierwszej partii trzeba porównać towar z zaakceptowanym projektem. Dla drugiej liczą się termin, brakująca liczba opakowań i to, czy producent nadal może ich użyć.
W takiej sytuacji ogólna reklamacja całej dostawy nie wyjaśnia, co jeszcze ma zrobić kontrahent. Więcej mówi opis wskazujący, które opakowania trzeba uzupełnić, a w której partii trzeba poprawić nadruk. Pozwala on również oddzielić różnice dostrzeżone w magazynie od tych, które kontrahent już potwierdził w odpowiedzi.
Brak świadczenia czy wada dostarczonego towaru
Partia, której nie dostarczono, i partia dostarczona z niewłaściwym nadrukiem to dwie różne sytuacje. W pierwszej kontrahent nie wykonał części świadczenia. W drugiej rzecz została wydana, ale może nie mieć cech uzgodnionych w umowie. Od tego, jak zostanie oceniona konkretna partia, zależą dostępne uprawnienia i ich terminy.
Gdy chodzi o wady dostarczonej rzeczy, znaczenie mogą mieć przepisy o rękojmi lub warunki gwarancji. Warto wtedy sprawdzić, czy umowa albo przepisy wymagają zgłoszenia zastrzeżeń w określonym czasie. Zasady obowiązujące między firmami omawia poradnik Rękojmia i gwarancja między przedsiębiorcami. Ocena, które przepisy mają zastosowanie do danej dostawy, wymaga analizy konkretnej umowy.
Termin umowny i kolejność zdarzeń
Jeżeli w umowie podano dzień dostawy, warto odszukać również informację, od czego strony go uzależniły. W przykładzie z opakowaniami może to być zatwierdzenie projektu przez zamawiającego. Przydatne będzie wtedy zestawienie zamówienia z wiadomością o akceptacji nadruku i dokumentem faktycznej dostawy.
Gdy terminu nie oznaczono ani nie wynika on z właściwości zobowiązania, świadczenie powinno zostać spełnione niezwłocznie po wezwaniu. Wynika to z art. 455 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (KC). W ocenie konkretnej sprawy istotne jest więc, czy strony wcześniej oznaczyły termin i co zamawiający już przekazał wykonawcy.
Warto przy tym odróżnić ustalenia obu stron od propozycji, która jeszcze czeka na odpowiedź. Jeśli dostawca poinformował o nowej dacie, dobrze zachować całą wymianę wiadomości. Wewnętrzna notatka „przesunięta dostawa” nie pokazuje, czy zamawiający wyraził zgodę, zakwestionował przesunięcie, czy dopiero poprosił o wyjaśnienie.
Wezwanie do wykonania umowy
Kiedy firma nadal potrzebuje świadczenia, może wskazać kontrahentowi, jakiej czynności oczekuje. W wezwaniu przydatne będą oznaczenie zamówienia, opis brakującego lub wadliwego elementu oraz termin, w którym firma oczekuje wykonania. Warto zachować wysłaną treść i odpowiedź.
Przy zwłoce kontrahenta firma może domagać się wykonania zobowiązania i naprawienia szkody wynikłej ze zwłoki. Nie każde spóźnienie daje jednak te same uprawnienia. Ocena, czy opóźnienie kontrahenta jest zwłoką, wymaga ustalenia przyczyn spóźnienia, w tym tego, czy wynikło ono z braków po stronie zamawiającego, na przykład z niezatwierdzonego projektu.
W przypadku opakowań konkretne żądanie może dotyczyć dostarczenia brakującej partii pod uzgodniony adres. Gdy sporne są także wymiary, warto wskazać oznaczenie projektu, wzorzec albo fragment specyfikacji, z którym porównano towar. Zdjęcie z numerem partii ułatwia dostawcy odnalezienie egzemplarzy, których dotyczą uwagi.
Jeśli kontrahent proponuje inne wykonanie, trzeba ustalić, czy pozwoli ono firmie wykorzystać zamówienie. Dostawa identycznych opakowań bez nadruku może się nadawać do wysyłki próbek, ale nie do ekspozycji sklepowej. W odpowiedzi warto wskazać, którą część propozycji firma akceptuje i co nadal wymaga uzgodnienia.
Gdy dodatkowy termin ma poprzedzać odstąpienie
W umowie wzajemnej, przy zwłoce kontrahenta, można wyznaczyć odpowiedni dodatkowy termin z zagrożeniem, że po jego bezskutecznym upływie strona odstąpi od umowy (art. 491 § 1 KC). Wyznaczenie takiego terminu i samo odstąpienie to dwa odrębne kroki. Odpowiedni czas zależy od świadczenia i okoliczności, dlatego nie warto przejmować liczby dni z wezwania dotyczącego zupełnie innej dostawy.
Przed wysłaniem takiego pisma trzeba rozstrzygnąć, do czego zmierza firma. Dostarczenie partii z prawidłowym nadrukiem i zakończenie umowy służą różnym celom gospodarczym. Przy decyzji o zakończeniu współpracy znaczenie ma również to, którą część zamówienia wykonano i co strony muszą rozliczyć. Ocena, czy w danej sprawie dodatkowy termin jest potrzebny, jak go skutecznie przekazać i jaki zakres umowy obejmie odstąpienie przy częściowym wykonaniu, wymaga analizy konkretnej sprawy. Podstawy poszczególnych działań omawia poradnik Wypowiedzenie i odstąpienie od umowy między firmami.
Kara umowna, szkoda lub niezapłacona faktura
Jeżeli umowa przewiduje karę za naruszenie zobowiązania niepieniężnego, trzeba porównać opis naruszenia z treścią konkretnej klauzuli (art. 483 § 1 KC). W odniesieniu do tej samej dostawy mogą wystąpić różne zdarzenia, na przykład opóźnienie wydania partii i spóźnione usunięcie usterki. Relacja kary do ewentualnego dodatkowego odszkodowania za ten sam uszczerbek wymaga osobnej oceny. Zasady oceny klauzuli przedstawia poradnik Kara umowna.
Przy żądaniu naprawienia szkody trzeba określić, co firma utraciła lub jaki dodatkowy koszt poniosła z powodu naruszenia. Zgodnie z art. 471 KC dłużnik odpowiada za tak powstałą szkodę, chyba że naruszenie wynika z okoliczności, za które nie odpowiada. Warto zachować dokumenty dotyczące konkretnego wydatku oraz korespondencję wyjaśniającą, dlaczego firma go poniosła. Sam rachunek nie przesądza jednak o wysokości ani zasadności żądania.
Gdy dostawa jest wykonana, a odbiorca nie zapłacił, należy ustalić saldo i termin płatności. Wtedy potrzebne będą dokumenty dotyczące wydania towaru, faktura i potwierdzenia wpłat. Praktycznym krokiem bywa wówczas wezwanie do zapłaty, którego treść omawia poradnik Przedsądowe wezwanie do zapłaty. Opóźnienie w zapłacie wiąże się z odrębnym zagadnieniem odsetek, opisanym w poradniku Rekompensata za koszty odzyskiwania należności i odsetki.
Pierwsze działania po naruszeniu umowy
- Ustalenie świadczeniaPorównuje się aktualne zamówienie i załączniki z tym, co kontrahent rzeczywiście wykonał, oddzielając brak dostawy od wady towaru.
- Ustalenie terminuWarto odtworzyć uzgodnienia stron, datę odbioru oraz treść dotychczasowych wezwań.
- Wybór celuJeśli firma oczekuje wykonania, powinna określić brakującą czynność. Osobnego sprawdzenia wymagają kara, naprawienie szkody lub zakończenie umowy.
- Treść wezwaniaWskazuje się zamówienie, żądanie i termin. Przy planowanym odstąpieniu trzeba sprawdzić przesłanki dodatkowego terminu i treść zastrzeżenia.