Firma, przedsiębiorca na prawach konsumenta, konsument
Konsumentem jest osoba fizyczna, która zawiera z przedsiębiorcą umowę niezwiązaną bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową (art. 22¹ KC). Sklep internetowy, który codziennie nadaje paczki z zamówień, nie spełnia tej definicji. Dotyczy to spółki, ale też osoby prowadzącej jednoosobową działalność, gdy wysyłka jest zwykłą częścią sprzedaży.
Przedsiębiorca w takiej sytuacji co do zasady nie korzysta z ochrony konsumenckiej, w tym z kontroli klauzul niedozwolonych z Kodeksu cywilnego. Argumenty, które w sporze o dopłatę ma osoba prywatna, opisuje poradnik Dopłata za paczkę po dostarczeniu – jak ją reklamować.
Przepisy przewidują część ochrony konsumenckiej dla niektórych osób fizycznych prowadzących jednoosobową działalność, gdy umowa jest związana z działalnością, ale nie ma dla nich charakteru zawodowego. Czy wysyłka towaru przez sprzedawcę internetowego spełnia ten warunek i jaki jest wtedy zakres ochrony, nie da się ocenić ogólnie. Wymaga to analizy konkretnej sprawy.
Regulamin, który zaakceptowała firma
W relacji między przedsiębiorcami punktem wyjścia jest umowa, a przy wysyłce zwykle regulamin i cennik serwisu. Warto sprawdzić w nich zwłaszcza:
- kto jest stroną umowy i kto przyjmuje reklamacje,
- w jakich sytuacjach i według jakiego cennika nalicza się dopłaty,
- czy regulamin przewiduje udostępnienie wyniku pomiaru, zdjęć lub protokołu,
- jak i w jakim czasie można zakwestionować dopłatę,
- czy i w jaki sposób regulamin opisuje rozliczanie dopłat z innymi kwotami na koncie w serwisie.
Znaczenie ma wersja regulaminu obowiązująca w dniu zamówienia danej wysyłki. Przy regularnej współpracy warto zapisywać każdą nową wersję z datą. Zasady, na jakich wzorce umowne wiążą przedsiębiorców, opisuje poradnik Ogólne warunki umów w relacjach B2B.
Jeżeli firma wysyła duże wolumeny, czasem można wynegocjować indywidualną umowę z odrębnymi zasadami naliczania dopłat i ich weryfikacji. Ustalenia z samej umowy mają wtedy szczególne znaczenie, a o ich kolejności względem regulaminu warto przesądzić na piśmie.
Podstawa żądania zwrotu
Gdy opłatę pobrano bez podstawy w umowie lub regulaminie, który firma zaakceptowała, może ona podlegać zwrotowi jako świadczenie nienależne (art. 405 w zw. z art. 410 § 2 KC). To zasada ogólna, która dotyczy także przedsiębiorców. Czy ma zastosowanie w konkretnym przypadku, zależy od treści regulaminu z dnia zamówienia i od tego, czy dopłata miała w nim jakiekolwiek oparcie.
W praktyce oznacza to porównanie dwóch rzeczy: tego, co regulamin pozwala doliczyć, i tego, co faktycznie doliczono. Jeżeli regulamin przewiduje dopłatę według cennika, a pobrana kwota go przekracza, różnica wymaga wyjaśnienia. Jeżeli regulamin w ogóle nie przewiduje danego rodzaju opłaty, pytanie o jej podstawę staje się jeszcze ważniejsze.
Warto żądać dokumentacji uzasadniającej dopłatę: wyniku pomiaru, zdjęć przesyłki, protokołu. Kto i co musi wykazać w ewentualnym sporze, wymaga oceny konkretnej sprawy.
Reklamacja i dalsze kroki
Reklamację kieruje się do strony umowy. Przy wysyłce przez serwis pośredniczący może nią być serwis, a nie przewoźnik, który przewiózł paczkę. Jak to ustalić, wyjaśnia poradnik Reklamacja przesyłki u pośrednika – z kim jest umowa.
W piśmie warto wskazać numery zamówień i przesyłek, deklarowane parametry, kwoty dopłat oraz postanowienia regulaminu, na które firma się powołuje, a następnie zażądać dokumentacji i zwrotu albo anulowania dopłat, które nie mają podstawy. Przy wielu przesyłkach wygodnie jest dołączyć zestawienie w arkuszu.
Jeżeli reklamacja nie przyniesie skutku, w praktyce kolejnym krokiem bywa pisemne wezwanie do zwrotu z terminem. Spory między przedsiębiorcami co do zasady rozpoznaje się w odrębnym postępowaniu w sprawach gospodarczych, które opisuje poradnik Sąd gospodarczy: sprawa gospodarcza a zwykła sprawa cywilna. Terminy na dochodzenie zwrotu są ograniczone i zależą od oceny umowy, dlatego daty dopłat i reklamacji warto zestawiać na bieżąco.
Dopłaty kurierskie w firmie
- RejestrKażda dopłata z datą, numerem przesyłki, kwotą i deklarowanymi parametrami.
- RegulaminWersja z dnia zamówienia, cennik dopłat i zasady ich kwestionowania.
- ReklamacjaPismo do strony umowy z żądaniem dokumentacji oraz zwrotu lub anulowania dopłat.
- WezwaniePisemne wezwanie do zwrotu z terminem, gdy reklamacja nie przyniesie skutku.
Dokumentacja wysyłek na przyszłość
Sprzedawca, który nadaje dziesiątki paczek, rzadko pamięta, jak wyglądała konkretna przesyłka sprzed tygodnia. Dlatego opłaca się stały sposób dokumentowania: zdjęcie zapakowanej paczki z miarką i na wadze, zapis wymiarów w systemie zamówień oraz przechowywanie potwierdzeń nadania. Przy powtarzalnych opakowaniach wystarczy czasem raz udokumentować wymiary danego kartonu.
Taki rejestr pomaga też ocenić, czy dopłaty nie dotyczą stale tego samego rodzaju przesyłek. To z kolei ułatwia rozmowę z serwisem o zasadach rozliczeń lub decyzję o zmianie dostawcy usług.