Zmarnowany urlop jako krzywda niemajątkowa
Ustawa o imprezach turystycznych przewiduje dla podróżnego obniżkę ceny za okres niezgodności, a ponadto odszkodowanie lub zadośćuczynienie za szkody i krzywdy, których doznał wskutek niezgodności. Do krzywd zalicza się utraconą przyjemność z podróży, określaną potocznie jako zmarnowany urlop. Roszczenie to jest uznane zarówno w prawie polskim, jak i w prawie Unii Europejskiej, a jego dokładną podstawę prawną ustala się przy ocenie konkretnej sprawy.
Na poziomie unijnym znaczenie ma wyrok Trybunału Sprawiedliwości w sprawie C-168/00 Leitner. Trybunał uznał w nim, że szkoda niemajątkowa wynikająca z utraconej przyjemności z podróży jest objęta unijną dyrektywą dotyczącą imprez turystycznych. Polska ustawa wdraża obecnie dyrektywę (UE) 2015/2302.
Zadośćuczynienie za zmarnowany urlop różni się od obniżki ceny. Obniżka odnosi się do wartości usług, które nie zostały wykonane zgodnie z umową. Zadośćuczynienie dotyczy natomiast przeżyć podróżnego: rozczarowania, stresu, utraty czasu przeznaczonego na wypoczynek. Sposób zgłaszania niezgodności i żądania obniżki opisuje poradnik Reklamacja wycieczki w biurze podróży.
Jak udokumentować utraconą przyjemność z podróży
Krzywdy nie da się sfotografować, ale można udokumentować okoliczności, które ją wywołały. Najważniejsze jest wykazanie, że niezgodność rzeczywiście wystąpiła, jak długo trwała i jak wpłynęła na wyjazd. Przydatne są:
- zgłoszenia do rezydenta lub organizatora z datami oraz odpowiedzi na nie,
- zdjęcia i nagrania z miejsca pobytu,
- oferta i opis hotelu z dnia zakupu,
- notatki prowadzone na bieżąco, opisujące kolejne dni wyjazdu,
- dane innych uczestników, którzy mogą potwierdzić okoliczności.
Ponieważ wysokość zadośćuczynienia zależy od skali niezgodności, w opisie warto wskazać, jaką część pobytu objął problem i jak zmienił plan wyjazdu, na przykład gdy rodzina przez kilka dni nie mogła korzystać z basenu, plaży czy wycieczek z programu. Opis powinien być rzetelny. Wyolbrzymianie skutków osłabia wiarygodność całego roszczenia.
Zatrucie lub wypadek w hotelu
Gdy podróżny doznał szkody na osobie, na przykład zatrucia pokarmowego albo urazu w hotelu, przy imprezie turystycznej roszczenie o odszkodowanie i zadośćuczynienie kieruje się do organizatora. Znaczenie mają przepisy ustawy o imprezach turystycznych, a posiłkowo przepisy Kodeksu cywilnego, w tym art. 471 o nienależytym wykonaniu zobowiązania i art. 415 o czynie niedozwolonym. Hotel jest w takim układzie podwykonawcą organizatora, który odpowiada za wykonanie usług objętych umową.
Dokumentację medyczną najlepiej zebrać jeszcze za granicą. Przydają się karta wizyty u lekarza hotelowego lub w szpitalu, recepty, rachunki za leczenie i leki, opis objawów z datami oraz dane świadków. Po powrocie warto zachować także dokumentację z dalszego leczenia w Polsce, jeżeli było potrzebne.
Inaczej wygląda sprawa, gdy hotel zarezerwowano samodzielnie, bez organizatora. Wtedy roszczenie kieruje się bezpośrednio do hotelu, a ustalenie, prawo którego państwa ma zastosowanie i przed jakim sądem można dochodzić roszczenia, wymaga odrębnej analizy. Ogólne zasady przygotowania sprawy o odszkodowanie i zadośćuczynienie opisuje poradnik Pozew o odszkodowanie i zadośćuczynienie: od czego zacząć.
Roszczenia po nieudanym wyjeździe zorganizowanym
- NiezgodnośćZgłoszenie organizatorowi niezwłocznie, w miarę możliwości w trakcie imprezy.
- Obniżka cenyZa każdy okres, w którym stwierdzono niezgodność.
- OdszkodowanieSzkoda majątkowa, na przykład dodatkowe wydatki lub koszty leczenia.
- ZadośćuczynienieKrzywda niemajątkowa, w tym utracona przyjemność z podróży.
- UbezpieczenieOdrębna ścieżka według warunków polisy podróżnej.
Ubezpieczenie podróżne a roszczenie wobec organizatora
Reklamacja i roszczenie wobec organizatora dotyczą jakości usług objętych umową. Ubezpieczenie podróżne obejmuje natomiast ryzyka opisane w polisie, takie jak koszty leczenia, następstwa nieszczęśliwych wypadków czy assistance, i działa według ogólnych warunków ubezpieczenia. To dwie odrębne ścieżki.
Przy zatruciu albo urazie warto sprawdzić obie drogi i każdą prowadzić z osobnym kompletem dokumentów. W jaki sposób świadczenie z polisy wpływa na roszczenie wobec organizatora, wymaga oceny w konkretnej sprawie. W sporze z ubezpieczycielem można zwrócić się do Rzecznika Finansowego, a sytuację odmowy wypłaty opisuje poradnik Odszkodowanie od ubezpieczyciela: odmowa lub zaniżona kwota.