Opoka · Krawczyk
ADWOKACI

Zastrzeżenie własności towaru: dokumenty sprzedawcy i wpłaty

Zastrzeżenie własności towaru pojawia się w sprzedaży, w której sprzedawca wydaje rzecz, zanim otrzyma całą cenę. Skutki takiego zastrzeżenia, moment przejścia własności oraz jego znaczenie wobec innych osób wymagają oceny w konkretnej sprawie. Niezależnie od tej oceny sprzedawca potrzebuje dokumentów, które pozwolą odtworzyć trzy fakty.

Jaki towar kupujący otrzymał, w którym dokumencie strony uzgodniły warunki sprzedaży i jak powiązać zapłatę z tą dostawą? Od odpowiedzi na te pytania zależy, czy w razie sporu da się w ogóle ustalić, której rzeczy dotyczy zastrzeżenie.

Opoka · KrawczykStan prawny:

Maszyna z numerem seryjnym i dostawa towaru w partiach

Przy sprzedaży jednej maszyny można odszukać jej oznaczenie na tabliczce znamionowej. Ten sam numer może widnieć w protokole wydania, karcie serwisowej i wykazie sprzętu u kupującego. Dane te warto porównać jeszcze przed dostawą. Jeżeli numer wpisano ręcznie, pomyłkę można wychwycić, zestawiając dokument ze zdjęciem tabliczki.

Więcej uwagi wymaga sprzedaż kilku identycznych urządzeń. Oferta może podawać tylko model, zamówienie liczbę sztuk, a faktura ogólną nazwę „wyposażenie warsztatu”. Dobrze ustalić, gdzie odnotowano numery konkretnych urządzeń i jak połączono je z odbiorem w danym dniu. Przy późniejszej wymianie egzemplarza przydatny jest także dokument wskazujący oba numery.

Jeszcze inaczej wygląda dostawa materiału na paletach. Jedna partia mogła zostać częściowo rozpakowana, a pozostała trafić do magazynu obok identycznego towaru innego dostawcy. Oznaczenie stosowane w systemie sprzedawcy warto zestawić z oznaczeniem przyjętym przez kupującego. Wówczas wiadomo, czy z ewidencji obu firm da się rozpoznać tę samą partię. Gdy towar zmieszano z rzeczami innego dostawcy albo go przetworzono, jego sytuacja prawna wymaga osobnej oceny.

Zastrzeżenie w zamówieniu, na fakturze lub w ogólnych warunkach sprzedaży

W pierwszej kolejności należy ustalić, kiedy kupujący zobaczył postanowienie dotyczące własności. Do akt sprawy przydadzą się oferta, potwierdzenie zamówienia, załączone warunki, faktura i dokument wydania. Przy każdym można odnotować, kto go przygotował, do kogo trafił i kiedy to nastąpiło. Sam wydruk warunków bez daty wysłania pozostawia część tej historii otwartą.

Ogólna zasada dotycząca wzorca umowy przewiduje, że wiąże on drugą stronę, jeżeli doręczono jej wzorzec przed zawarciem umowy. Wynika to z art. 384 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (KC). Przy sprzeczności treści umowy z wzorcem strony są związane umową zgodnie z art. 385 § 1 KC. Są to reguły ogólne, opisane szerzej w poradniku Ogólne warunki sprzedaży między przedsiębiorcami. Wymagania dla samego zastrzeżenia własności, w tym jego forma, wymagają osobnej oceny.

Przykładowo kupujący zaakceptował ofertę zawierającą wykaz urządzeń i cenę. Dopiero na odwrocie faktury dział sprzedaży odnalazł zdanie o własności. Przed wyciągnięciem wniosków trzeba odszukać wiadomość, którą przesłano ofertę, i sprawdzić wszystkie jej załączniki. Warunki wskazywane przez sprzedawcę mogły pojawić się wcześniej albo występować w innym brzmieniu. Skutki postanowienia, które kupujący zobaczył dopiero na fakturze, wymagają oceny prawnej.

Jeżeli jedna firma przesłała ogólne warunki sprzedaży, a druga własne warunki zakupu, należy zachować obie wersje. Dobrze również ustalić, czy sam dokument zamówienia odnosi się do któregoś z tych zestawów warunków. Spotkanie dwóch różnych wzorców to zagadnienie odrębne od sprzeczności umowy z jednym wzorcem i wymaga osobnej analizy. Tło takiej współpracy omawia poradnik Umowa o współpracy B2B.

Cena za konkretny egzemplarz

Dostawca przekazał warsztatowi dwa urządzenia i dodatkowo wykonał montaż. Wystawił jedną fakturę, na której osobno wymienił oba urządzenia i usługę. Warsztat zapłacił część kwoty, podając w tytule przelewu tylko numer faktury. Z samego opisu przelewu trudno ustalić, za które pozycje kupujący zamierzał zapłacić.

Do analizy przydaje się zestawienie uzgodnionej ceny każdego urządzenia, kosztu montażu i późniejszych wpłat. Jeżeli zachowała się wiadomość wyjaśniająca przeznaczenie przelewu, dobrze dołączyć ją do odpowiedniej pozycji. Gdy obie firmy inaczej przypisały zapłatę, pomocne jest pokazanie obu wyliczeń. Nie należy zgadywać, które urządzenie odpowiada pozostałemu saldu.

Podobna trudność występuje, gdy sprzedawca wymienił wadliwy egzemplarz po wydaniu towaru. W dokumentacji nadal może figurować pierwotny numer seryjny. Warto zestawić dokument zwrotu, numer urządzenia wydanego w zamian oraz informację, jak firmy ujęły wymianę w rozliczeniu. Do oceny praw do rzeczy potrzebna jest wówczas historia obu egzemplarzy.

Rozbieżności cenowe mogą pojawić się jeszcze przed wydaniem dostawy. Przykładowo oferta obejmuje zestaw dwóch maszyn w jednej cenie, a magazyn wydaje je w odstępie miesiąca. Gdy dokumenty handlowe nie przypisują ceny do pojedynczej maszyny, do oceny trzeba przedstawić dokładny sposób opisania zestawu. Własny podział ceny na połowy byłby jedynie obliczeniem przyjętym na potrzeby zestawienia. Dobrze wskazać, czy gdziekolwiek obie firmy uzgodniły taki podział.

Towar u kupującego albo w innym miejscu

Adres dostawy bywa adresem magazynu prowadzonego dla kupującego przez inną firmę. Protokół wydania powinna więc uzupełniać informacja, kto fizycznie odebrał urządzenie i co później z nim zrobiono. Jeżeli maszyna została zamontowana na linii produkcyjnej, dobrze ustalić datę montażu oraz sposób połączenia z innym wyposażeniem. Skutki połączenia rzeczy z innym wyposażeniem wymagają odrębnej oceny.

Gdy towar sprzedano dalej, przydadzą się zachowane informacje o kolejnej transakcji i dacie wydania. Od tych faktów należy oddzielić pytanie o prawa sprzedawcy wobec dalszego nabywcy oraz wobec wierzycieli kupującego. Każda z tych sytuacji wymaga osobnej analizy konkretnej sprawy. Samo rozpoznanie urządzenia na zdjęciu z innego zakładu nie rozstrzyga o prawach sprzedawcy do tej rzeczy.

Przygotowanie dokumentów dotyczących zastrzeżenia własności

  1. RzeczZ ofertą i dokumentem wydania warto połączyć numer seryjny, oznaczenie partii lub inny dostępny identyfikator.
  2. ZapisDo oceny przydadzą się dokładne postanowienie i wersja warunków przekazana przy konkretnym zamówieniu.
  3. ZapłataKażdą wpłatę i korektę warto odnieść do pozycji dostawy, pozostawiając widoczne niejasne przypisania.
  4. Los towaruNależy odtworzyć wydanie, wymianę lub dalsze przekazanie rzeczy na podstawie dokumentów i informacji od osób odbierających.

Najczęstsze pytania

Jak zebrać dokumenty, gdy zastrzeżenie własności towaru dotyczy kolejnych dostaw?

Dobrze wybrać jedno konkretne zamówienie i odtworzyć komplet uzgodnień dla tej dostawy. Dopiero wtedy można porównać je z wcześniejszymi i następnymi zamówieniami. Ta sama nazwa pliku z warunkami sprzedaży mogła zostać użyta przy wysyłce kilku różnych wersji.

Co sprawdzić, gdy zapis o własności widnieje tylko na fakturze?

Do oceny potrzebne są również wcześniejsze uzgodnienia, informacja o chwili wydania towaru i treść dokumentów przekazanych przed zawarciem umowy. Wymaganą formę zastrzeżenia i znaczenie późniejszego dopisku należy ocenić w konkretnej sprawie. Ogólne kwestie zawierania umów opisuje poradnik Umowa handlowa – co sprawdzić przed podpisem.

Co sprawdzić, gdy kupujący oddał część zamówienia?

Przydadzą się oznaczenia zwróconych rzeczy, protokół przyjęcia zwrotu i odpowiadająca mu korekta, jeżeli została wystawiona. Przy kilku podobnych egzemplarzach warto porównać numery w obu magazynach. Pozwoli to ustalić, które egzemplarze pozostały u kupującego.

Jakie dokumenty przygotować, gdy inny wierzyciel kupującego powołuje się na prawa do rzeczy sprzedanej?

Trzeba ustalić, o którą rzecz chodzi, kto dokładnie zgłasza żądanie i jaki dokument przedstawił. Do konsultacji warto dołączyć warunki sprzedaży, informacje o ich przekazaniu i dokumenty wpłat. Czy i w jakiej formie zastrzeżenie własności jest skuteczne wobec wierzycieli kupującego, wymaga indywidualnej oceny. Zakres pomocy przy projektowaniu umowy opisują Umowy handlowe.

Powiązane usługi

Powiązane poradniki

Mieszkają Państwo za granicą?

Sprawami Polaków za granicą zajmuje się serwis TwojaSprawa.

TwojaSprawa

Mają Państwo pytanie dotyczące własnej sprawy?

Prosimy krótko opisać, czego dotyczy sprawa. Odpowiemy, czy i w jaki sposób możemy pomóc.

Kontakt z kancelarią

Źródła

  • Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny, art. 384 § 1 i art. 385 § 1, w zakresie ogólnych reguł dotyczących wzorca umowy.
  • Przykłady magazynowe służą identyfikacji rzeczy i płatności.

Materiał ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej w konkretnej sprawie.