Umowa o dzieło czy umowa o roboty budowlane
Kodeks cywilny reguluje umowę o dzieło w art. 627–646, a umowę o roboty budowlane w art. 647–658. Remont mieszkania, wymiana płytek w łazience czy montaż zabudowy to zwykle prace o konkretnym rezultacie, typowe dla umowy o dzieło. Umowa o roboty budowlane dotyczy częściej większych inwestycji, np. budowy domu na podstawie projektu i z dziennikiem budowy.
Granica między tymi umowami bywa sporna i wpływa m.in. na termin przedawnienia. Dlatego kwalifikacja konkretnej umowy wymaga oceny prawnika na podstawie jej treści, zakresu prac i sposobu ich prowadzenia. Gdy wykonawcą jest firma, a zamawiającym inna firma, zasady opisuje poradnik Umowa o dzieło między firmami: rezultat, odbiór i wady.
Stan prac i dokumenty w dniu przerwania
Najwięcej sporów dotyczy tego, co wykonawca faktycznie zrobił, zanim zszedł z budowy. Dlatego przed wejściem innej ekipy warto utrwalić stan mieszkania. Późniejsze odtworzenie zakresu wykonanych robót, gdy ściany są już pomalowane, a podłogi położone, bywa bardzo trudne.
Do oceny sprawy przydają się:
- umowa, kosztorys lub oferta z zakresem prac i terminem zakończenia,
- wiadomości SMS, e-maile i notatki z ustaleń, także dotyczące zmian zakresu,
- potwierdzenia wpłat zaliczek i rachunki za materiały,
- zdjęcia i nagrania stanu prac z datą, wykonane z kilku stron każdego pomieszczenia,
- lista prac niewykonanych lub wykonanych wadliwie, sporządzona punkt po punkcie,
- protokół odbioru częściowego, jeżeli strony go podpisały.
Przy remoncie prowadzonym bez pisemnej umowy znaczenie zyskuje korespondencja. Wiadomość wykonawcy w rodzaju „łazienka do końca miesiąca” może później pomóc w ustaleniu uzgodnionego terminu.
Opóźnienie wykonawcy i przerwane prace
Jeżeli wykonawca opóźnia się tak bardzo, że nie jest prawdopodobne ukończenie dzieła w umówionym czasie, zamawiający może odstąpić od umowy jeszcze przed upływem terminu (art. 635 KC). Nie trzeba więc czekać do daty zakończenia remontu, gdy już wcześniej widać, że nie zostanie ona dotrzymana.
Ocena, czy ukończenie w terminie jest nieprawdopodobne, zależy od okoliczności. Przy remoncie przydaje się zestawienie, ile prac zostało do wykonania, ile czasu pozostało do terminu i od kiedy na budowie nikt się nie pojawia. Oświadczenie o odstąpieniu dobrze złożyć na piśmie, w sposób pozwalający wykazać datę doręczenia.
Prace wykonane wadliwie
Gdy wykonawca wykonuje dzieło wadliwie albo sprzecznie z umową, zamawiający może wezwać go do zmiany sposobu wykonania i wyznaczyć mu w tym celu termin. Po bezskutecznym upływie tego terminu zamawiający może odstąpić od umowy (art. 636 KC).
Wezwanie warto sporządzić na piśmie i opisać w nim konkretne nieprawidłowości, np. krzywo położone płytki albo brak spadku w kabinie prysznicowej. Wyznaczony termin warto dopasować do zakresu poprawek. Do wezwania dobrze dołączyć zdjęcia, a kopię zachować razem z potwierdzeniem wysłania.
Inne skutki, w tym możliwość powierzenia poprawek innej firmie i rozliczenie ich kosztów, wymagają oceny w konkretnej sprawie, zanim inna ekipa przystąpi do pracy.
Kolejność działań po przerwaniu remontu
- DokumentacjaZdjęcia, nagrania i lista prac pokazujące stan mieszkania w dniu przerwania robót.
- WezwaniePisemne wezwanie do dokończenia prac lub zmiany sposobu wykonania, z terminem.
- Ocena podstawyUstalenie rodzaju umowy i tego, czy zachodzą przesłanki odstąpienia.
- Oświadczenie i rozliczeniePisemne oświadczenie o odstąpieniu oraz zestawienie wpłat, wykonanych prac i szkody.
Szkoda i rozliczenie wpłat
Dłużnik, który nie wykonał lub nienależycie wykonał zobowiązanie, obowiązany jest do naprawienia szkody, chyba że wynika to z okoliczności, za które nie odpowiada (art. 471 KC). Przy przerwanym remoncie warto udokumentować fakturami lub umowami wszystkie dodatkowe wydatki, np. wyższy koszt dokończenia prac przez inną firmę albo najem innego mieszkania w czasie opóźnienia. To, które z nich mieszczą się w szkodzie, wymaga oceny w konkretnej sprawie.
Osobną kwestią jest rozliczenie wpłat przekazanych wykonawcy przed rozpoczęciem prac. To, czy była to zaliczka, czy zadatek, wpływa na sposób rozliczenia, co opisuje poradnik Zwrot zaliczki za usługę, gdy firma jej nie wykonała.
Termin przedawnienia
Roszczenia z umowy o dzieło przedawniają się z upływem 2 lat od dnia oddania dzieła (art. 646 KC). Gdy remont przerwano przed oddaniem dzieła, ustalenie, od kiedy biegnie termin w danej sprawie, wymaga oceny prawnika. Przy umowie o roboty budowlane termin przedawnienia również wymaga odrębnej oceny.
Dlatego daty rozpoczęcia prac, ostatniej obecności wykonawcy, wezwań i oświadczeń warto zapisać w jednym zestawieniu. Pomocny bywa tu poradnik Jak uporządkować informacje przed rozmową.