Na czym polega rękojmia przy zakupie mieszkania
Rękojmia jest odpowiedzialnością sprzedawcy, która powstaje z mocy prawa, bez potrzeby zawierania odrębnej umowy gwarancyjnej. Na rynku wtórnym obejmuje wady fizyczne lokalu, a także wady prawne, czyli sytuacje, w których prawo kupującego jest ograniczone przez prawa osób trzecich. Umowa sprzedaży może jednak przewidywać ograniczenie albo wyłączenie tej odpowiedzialności, a to, czy taki zapis jest skuteczny, zależy m.in. od tego, kim są strony transakcji.
Dlatego pierwszym dokumentem do przeczytania jest akt notarialny. Warto odszukać w nim postanowienia o stanie technicznym lokalu, o znanych usterkach i o rękojmi. Jeżeli akt zawiera zapis o wyłączeniu odpowiedzialności, nie kończy to jeszcze analizy. Wyłączenie jest bezskuteczne, gdy sprzedawca podstępnie zataił wadę, a ocena, czy do tego doszło, zależy od dowodów w konkretnej sprawie.
O wadach prawnych, które mogą wynikać z wpisów w księdze wieczystej, więcej informacji zawiera poradnik Jak sprawdzić księgę wieczystą przed zakupem nieruchomości.
Wiedza kupującego w chwili zawarcia umowy
Sprzedawca nie odpowiada z tytułu rękojmi za wadę, o której kupujący wiedział w chwili zawarcia umowy. Ma to znaczenie przy usterkach widocznych podczas oględzin, opisanych w ogłoszeniu albo wpisanych do aktu notarialnego. Przykładowo, jeżeli w akcie zaznaczono pęknięcie płytek w łazience, trudno później powoływać się na tę samą usterkę jako na wadę ukrytą.
Inaczej wygląda sytuacja, gdy przed zakupem widoczny był jedynie świeżo pomalowany sufit, a zaciek ujawnił się dopiero po pierwszych ulewach. W takim przypadku pomocne będą wszystkie materiały z okresu przed podpisaniem umowy, takie jak ogłoszenie, zdjęcia, wiadomości od sprzedawcy lub pośrednika oraz notatki z oględzin. Pozwalają one ustalić, co kupujący mógł wiedzieć, a czego nie mógł zauważyć.
Termin pięciu lat i data wydania lokalu
Sprzedawca odpowiada za wadę fizyczną nieruchomości, jeżeli zostanie ona stwierdzona przed upływem pięciu lat od dnia wydania kupującemu. Termin liczy się więc od wydania lokalu, a nie od dnia, w którym kupujący zdecydował się zgłosić sprawę. Warto zapisać datę przekazania kluczy oraz zachować protokół przekazania, jeżeli strony go sporządziły.
Przepisy przewidują ponadto przedawnienie roszczeń liczone od dnia stwierdzenia wady. Oznacza to, że sama okoliczność, iż od wydania mieszkania nie minęło pięć lat, nie wystarcza do oceny, czy roszczenie można jeszcze skutecznie dochodzić. Dlatego datę zauważenia wady, datę pierwszej rozmowy ze sprzedawcą i datę pisemnego zawiadomienia dobrze odnotować od razu.
Obniżenie ceny, odstąpienie i usunięcie wady
Przy wadzie fizycznej kupujący może żądać obniżenia ceny albo złożyć oświadczenie o odstąpieniu od umowy. Uprawnienia te nie przysługują w tej postaci, jeżeli sprzedawca niezwłocznie i bez nadmiernych niedogodności dla kupującego usunie wadę. Odstąpienie od umowy jest wyłączone, gdy wada jest nieistotna.
Mieszkanie jest rzeczą oznaczoną co do tożsamości, więc żądanie wymiany na lokal wolny od wad ma w praktyce ograniczone zastosowanie. Rozmowa ze sprzedawcą dotyczy zatem zwykle naprawy, obniżenia ceny albo, przy poważnej wadzie, odstąpienia. To, czy wada ma charakter istotny i jaka obniżka odpowiada jej skutkom, wymaga zwykle opinii fachowca oraz oceny prawnej.
Jak udokumentować wadę ukrytą
Dokumentację warto zacząć od dnia, w którym wada została zauważona. Opis powinien obejmować miejsce w lokalu, rozmiar zmiany i jej przebieg w czasie, a także działania podjęte w celu ograniczenia szkód, na przykład zakręcenie zaworu czy wezwanie administratora budynku.
Przydatne bywają w szczególności:
- zdjęcia i nagrania z datą, wykonane w tym samym kadrze w kolejnych tygodniach,
- protokoły i notatki od administratora, wspólnoty mieszkaniowej lub spółdzielni,
- opinia fachowca, na przykład hydraulika, elektryka lub rzeczoznawcy budowlanego,
- rachunki za doraźne naprawy i zabezpieczenie lokalu,
- korespondencja ze sprzedawcą sprzed i po zawarciu umowy.
Zawiadomienie sprzedawcy dobrze przygotować na piśmie i wysłać w sposób pozwalający wykazać doręczenie. W piśmie należy opisać wadę, wskazać datę jej stwierdzenia i określić, czego kupujący oczekuje. Do pisma można dołączyć zdjęcia i kopię opinii, a oryginały zachować u siebie. Gdy strony chcą spróbować porozumienia z udziałem sądu, jedną z możliwości jest zawezwanie do próby ugodowej.
Wada ukryta mieszkania – kolejność działań
- Zabezpieczenie lokaluOgraniczenie skutków wady i wykonanie pierwszych zdjęć z datą.
- Zebranie dokumentówAkt notarialny, ogłoszenie, korespondencja ze sprzedawcą i data wydania lokalu.
- Opinia fachowcaOpis przyczyny wady i jej wpływu na korzystanie z mieszkania.
- Pisemne zawiadomienieOpis wady, data jej stwierdzenia i oczekiwanie wobec sprzedawcy.
- Ocena prawnaUstalenie, które uprawnienie wchodzi w grę i czy terminy zostały zachowane.