Rękojmia po przeniesieniu własności
Ustawa deweloperska reguluje szczegółowo odbiór lokalu, zgłaszanie wad w protokole i terminy na ich usunięcie. W zakresie, którego ta procedura nie obejmuje, do odpowiedzialności dewelopera za wady fizyczne i prawne stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego o rękojmi przy sprzedaży. Wynika to z art. 41a ustawy deweloperskiej.
Oznacza to, że nabywca mieszkania od dewelopera korzysta po odbiorze z tej samej konstrukcji rękojmi, która chroni kupującego nieruchomość na rynku wtórnym. Rękojmia działa z mocy prawa i nie zależy od tego, czy deweloper wydał dokument gwarancyjny. Gwarancja jest dobrowolnym oświadczeniem gwaranta, a jej zakres wynika z karty gwarancyjnej, dlatego oba uprawnienia warto rozróżniać w korespondencji.
Wyłączenie lub ograniczenie rękojmi wobec kupującego, który jest konsumentem, jest dopuszczalne tylko w przypadkach określonych w przepisach szczególnych. Jest także bezskuteczne, jeżeli sprzedawca podstępnie zataił wadę. Odpowiednik tej problematyki w relacjach między przedsiębiorcami opisuje poradnik Rękojmia a gwarancja w sprzedaży towaru między firmami.
Termin pięciu lat i przedawnienie roszczenia
Przy rękojmi za wady nieruchomości trzeba rozróżnić dwa terminy. Pierwszy dotyczy samej wady: deweloper odpowiada za wadę fizyczną, jeżeli zostanie ona stwierdzona przed upływem pięciu lat od dnia wydania nieruchomości. Drugi dotyczy roszczenia: samo roszczenie z rękojmi podlega przedawnieniu, które biegnie według odrębnych zasad.
To, że wada została stwierdzona w ciągu pięciu lat od wydania, nie przesądza jeszcze, że roszczenie można nadal skutecznie dochodzić. Daty warto więc ustalić możliwie dokładnie, a koniec terminu przedawnienia sprawdzić w konkretnej sprawie.
W praktyce przydaje się zapis trzech dat: dnia wydania lokalu, dnia zawarcia umowy przenoszącej własność oraz dnia, w którym wada została zauważona i udokumentowana. To, która z dat ma znaczenie dla wydania w konkretnej sprawie, wymaga oceny na podstawie umowy i protokołów.
Roszczenia przy wadzie fizycznej
Przy wadzie fizycznej nieruchomości kupujący może żądać obniżenia ceny albo złożyć oświadczenie o odstąpieniu od umowy. Sprzedawca może jednak uniknąć tych skutków, jeżeli niezwłocznie i bez nadmiernych niedogodności dla kupującego usunie wadę. Odstąpienie jest wyłączone, gdy wada jest nieistotna.
Nabywca może również żądać usunięcia wady. Żądanie wymiany rzeczy na wolną od wad ma przy mieszkaniu ograniczone znaczenie, ponieważ lokal jest rzeczą oznaczoną co do tożsamości. W sporach o lokale dominują więc żądania usunięcia wady, obniżenia ceny lub odstąpienia.
To, czy dana usterka jest wadą istotną, jest oceną techniczną i prawną zarazem. Nie da się jej przesądzić na podstawie samego opisu w wiadomości e-mail. Zawilgocenie jednej ściany może mieć różne przyczyny, a od ustalenia przyczyny zależy, czy i jakie roszczenie wchodzi w grę. Pomocna bywa opinia rzeczoznawcy budowlanego.
Porządek działań po ujawnieniu wady
- DokumentacjaZdjęcia z datą, opis miejsca i objawów, zapis daty zauważenia wady.
- ZgłoszeniePismo do dewelopera z opisem wady i żądaniem, wysłane w sposób pozwalający wykazać doręczenie.
- OdpowiedźZachowanie odpowiedzi dewelopera, protokołów oględzin i terminów proponowanych napraw.
- OcenaPrzy braku reakcji lub sporze o przyczynę wady: opinia techniczna i ocena roszczenia w konkretnej sprawie.
Zgłoszenie wady i dokumenty
Zgłoszenie wady warto sporządzić na piśmie i wysłać w sposób, który pozwoli później wykazać datę doręczenia. W piśmie dobrze opisać, gdzie wada występuje, kiedy została zauważona i jak się przejawia. Należy też wskazać, czego nabywca żąda: usunięcia wady, obniżenia ceny czy innego rozwiązania.
Do oceny sprawy przydadzą się:
- akt notarialny umowy deweloperskiej oraz umowy przenoszącej własność,
- protokół odbioru lokalu wraz z listą wad zgłoszonych przy odbiorze,
- zdjęcia i nagrania wady z widoczną datą,
- korespondencja z deweloperem i jego służbą serwisową,
- karta gwarancyjna, jeżeli deweloper ją wydał,
- opinia techniczna, jeżeli została sporządzona.
Jeżeli wadę zgłoszono już w protokole odbioru, a deweloper jej nie usunął, sprawa może wymagać innej oceny niż wada ujawniona dopiero po przeniesieniu własności. Warto więc porównać listę z protokołu z obecnym zgłoszeniem. Gdy rozmowy z deweloperem utknęły, jedną z dróg przed pozwem bywa zawezwanie do próby ugodowej.