Czym jest umowa rezerwacyjna
Na rynku pierwotnym umowę deweloperską może poprzedzić umowa rezerwacyjna. Jej istotą jest zobowiązanie dewelopera do czasowego wyłączenia konkretnego lokalu z oferty sprzedaży na rzecz osoby rezerwującej. Nie jest to jeszcze umowa deweloperska, a podpisanie rezerwacji nie zastępuje aktu notarialnego, w którym zawiera się umowę deweloperską.
Ustawa wymaga dla umowy rezerwacyjnej formy pisemnej pod rygorem nieważności (art. 29–30 ustawy deweloperskiej). Ustne zapewnienie, że mieszkanie „czeka”, albo sama wiadomość z potwierdzeniem przyjęcia wpłaty nie zastąpią podpisanej umowy. Przed przelewem warto więc mieć dokument, z którego jednoznacznie wynika, jakiego lokalu dotyczy rezerwacja.
Przed zawarciem umowy rezerwacyjnej deweloper ma obowiązek doręczyć prospekt informacyjny wraz z załącznikami. Znaczenie tego dokumentu dla dalszych etapów transakcji omawia poradnik Prospekt informacyjny dewelopera.
Co powinna określać umowa
Umowa rezerwacyjna musi określać m.in. cenę lokalu lub domu, ewentualną opłatę rezerwacyjną oraz okres, na który lokal zostaje wyłączony z oferty. Przy lekturze dobrze porównać cenę z umowy z ceną podaną w prospekcie, ponieważ od tej ostatniej zależy dopuszczalna wysokość opłaty.
Okres rezerwacji ma praktyczne znaczenie przy finansowaniu kredytem. Jeżeli bank potrzebuje czasu na wycenę i decyzję, warto zestawić ten czas z datą końca rezerwacji i zanotować, kiedy złożono wniosek kredytowy. Taka notatka pozwala później odtworzyć kolejność zdarzeń.
Postanowienia mniej korzystne dla nabywcy niż przepisy ustawy deweloperskiej są nieważne, a w ich miejsce stosuje się przepisy ustawy (art. 42). Zasada ta obejmuje również umowę rezerwacyjną. Zapis przewidujący na przykład zatrzymanie opłaty w sytuacji, w której ustawa nakazuje jej zwrot, trzeba więc ocenić na tle przepisów, a nie tylko na podstawie regulaminu sprzedaży.
Opłata rezerwacyjna – wysokość i rozliczenie
Strony nie muszą przewidywać opłaty rezerwacyjnej. Jeżeli ją ustalą, nie może ona przekroczyć 1% ceny lokalu lub domu określonej w prospekcie informacyjnym (art. 32). Przy cenie 600 000 zł górna granica opłaty wynosi zatem 6000 zł.
Opłata jest zaliczana na poczet ceny. Po zawarciu umowy deweloperskiej deweloper przekazuje ją na mieszkaniowy rachunek powierniczy w terminie 7 dni. Rodzaje tego rachunku i zakres ochrony wpłat opisuje poradnik Rachunek powierniczy i Deweloperski Fundusz Gwarancyjny.
W dokumentach warto sprawdzić, jak nazwano wpłatę. Jeżeli umowa z deweloperem posługuje się innym określeniem, na przykład „zadatek”, kwalifikacja takiej wpłaty wymaga oceny w konkretnej sprawie. Różnice między zadatkiem a zaliczką w transakcjach mieszkaniowych przedstawia poradnik Zadatek przy kupnie mieszkania.
Zwrot opłaty – kwota nominalna i podwójna
Ustawa rozróżnia dwie sytuacje (art. 34). Opłata rezerwacyjna podlega zwrotowi w podwójnej wysokości, jeżeli deweloper nie wykonał zobowiązania wynikającego z umowy rezerwacyjnej albo zmienił prospekt informacyjny bez poinformowania rezerwującego. W pozostałych przypadkach uzasadnionego niezawarcia umowy deweloperskiej, na przykład gdy bank odmówił kredytu, opłata wraca niezwłocznie w wysokości nominalnej.
Dla ustalenia, która sytuacja zachodzi, liczą się daty i dokumenty. Gdy w czasie rezerwacji lokal ponownie pojawił się w ofercie, warto zachować kopię ogłoszenia z datą. Gdy przed umową deweloperską przedstawiono inny prospekt niż doręczony przy rezerwacji, oba egzemplarze należy przechowywać osobno, z opisem, kiedy każdy z nich otrzymano.
Odmowa kredytu powinna wynikać z pisma banku, ponieważ informację przekazaną telefonicznie trudno później wykazać. Skutki rezygnacji z innych przyczyn, np. z powodu zmiany planów rezerwującego, zależą od okoliczności i treści umowy, dlatego wymagają oceny w konkretnej sprawie.
Rezerwacja lokalu od dewelopera
- ProspektDeweloper doręcza prospekt informacyjny z załącznikami przed zawarciem umowy rezerwacyjnej.
- Umowa na piśmieUmowa określa m.in. cenę, ewentualną opłatę rezerwacyjną i okres wyłączenia lokalu z oferty.
- OpłataOpłata nie przekracza 1% ceny z prospektu i jest zaliczana na poczet ceny.
- RozliczeniePo zawarciu umowy deweloperskiej deweloper przekazuje opłatę na mieszkaniowy rachunek powierniczy.7 dni
Dokumenty i typowe błędy
Przy rezerwacji warto zgromadzić w jednym miejscu następujące dokumenty:
- podpisaną umowę rezerwacyjną wraz z załącznikami,
- prospekt informacyjny z potwierdzeniem daty doręczenia,
- potwierdzenie wpłaty opłaty rezerwacyjnej,
- korespondencję z deweloperem dotyczącą terminów i zmian,
- pisma banku dotyczące wniosku i decyzji kredytowej.
Częstym błędem jest wpłata opłaty przed podpisaniem umowy albo na podstawie samego formularza zgłoszeniowego. Zdarza się też, że okres rezerwacji jest krótszy niż czas potrzebny bankowi na decyzję, a kupujący zauważa to dopiero po jego upływie. Trzecim problemem bywa brak dowodu, kiedy doręczono prospekt i w jakiej wersji.