Kiedy skarga jest dopuszczalna
Uprawnienie ma przede wszystkim osoba mająca interes prawny oraz inne podmioty wskazane w ustawie. Przed wniesieniem skargi co do zasady trzeba wyczerpać dostępne odwołania lub zażalenia. Samo niezadowolenie z decyzji nie zastępuje legitymacji i właściwego trybu (art. 50 i 52 PPSA).
Jeżeli stronie służy wniosek o ponowne rozpatrzenie, zasadniczo może skierować skargę bez składania tego wniosku. Art. 52 § 3 przewiduje szczególny wyjątek dotyczący określonych spraw cudzoziemców prowadzonych przez ministra spraw zagranicznych lub konsula. Rodzaj rozstrzygnięcia trzeba więc ustalić przed wyborem drogi. Wcześniejszy etap opisuje poradnik Odwołanie od decyzji administracyjnej.
Termin, adresat i treść skargi
Skargę na rozstrzygnięcie wnosi się zasadniczo w trzydzieści dni od doręczenia. Kieruje się ją do WSA za pośrednictwem organu, który wydał rozstrzygnięcie. Przypadkowe złożenie bezpośrednio w sądzie przed końcem terminu może zachować termin na zasadach art. 53 § 4. Nie zmienia to prawidłowego trybu składania przez organ (art. 53–54 PPSA).
Skarga powinna oznaczać sąd, strony i zaskarżony akt, wskazywać naruszenie prawa lub interesu prawnego, zawierać podpis oraz załączniki. Pierwsze pismo wymaga także odpowiednich danych identyfikacyjnych i adresowych. Dla pisma elektronicznego obowiązuje właściwy kanał i podpis, a nie zwykły niepodpisany e-mail (art. 46 i 57 PPSA).
Wniesienie skargi samo w sobie nie wstrzymuje wykonania decyzji. O wstrzymanie można wnosić odrębnie, z wykazaniem ustawowych przesłanek (art. 61 PPSA).
Ile wynosi wpis
W sprawach dotyczących należności pieniężnych wpis stosunkowy zależy od kwoty zaskarżenia. Wynosi odpowiednio 4%, 3%, 2% albo 1% według przedziałów rozporządzenia, z właściwymi minimami i maksimum 100 000 zł. Nie należy stosować jednej stawki do każdego rodzaju decyzji (§ 1 rozporządzenia o wpisach).
W pozostałych sprawach działa wpis stały. Przykładowo skarga z zakresu aktów stanu cywilnego i obywatelstwa kosztuje 100 zł, a z zakresu cudzoziemców 300 zł. Skarga na bezczynność organu ma wpis 100 zł. Sprawy niewymienione w szczególnych kategoriach mają co do zasady wpis 200 zł (§ 2 rozporządzenia). Sprawy z zakresu aktów stanu cywilnego opisuje m.in. poradnik Błąd w akcie urodzenia, małżeństwa lub zgonu.
Możliwe jest ustawowe zwolnienie lub przyznanie prawa pomocy. Opłata od skargi kasacyjnej zasadniczo wynosi połowę wpisu od skargi, nie mniej niż 100 zł. Koszt pełnomocnika ustala się odrębnie (§ 3 rozporządzenia, przepisy PPSA o kosztach).
Bezczynność i przewlekłość
Skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Nie działa tu zwykły termin trzydziestu dni od decyzji. Trzeba zachować dowód ponaglenia i wykazać przebieg sprawy. Przepisy szczególne mogą wpływać na to, czy i kiedy wystąpiła bezczynność (art. 53 § 2b PPSA, art. 37 KPA).
Skarga kasacyjna do NSA
Od orzeczeń wskazanych w art. 173 PPSA służy skarga kasacyjna do NSA. Zasadniczo sporządza ją adwokat lub radca prawny, z ustawowymi wyjątkami, m.in. dla uprawnionego doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w ich zakresie. Składa się ją do WSA, który wydał orzeczenie, w ciągu trzydziestu dni od doręczenia orzeczenia z uzasadnieniem (art. 175 i 177 PPSA).
Gdy WSA oddalił skargę, należy pamiętać o wniosku o uzasadnienie w ciągu siedmiu dni od ogłoszenia albo właściwego doręczenia sentencji. Po spóźnieniu sądowym przywrócenie terminu wymaga braku winy i wniosku w siedem dni od ustania przeszkody, wraz z pominiętą czynnością (art. 86–87 i 141 § 2 PPSA).
Co przygotować przed rozmową z adwokatem
Do rozmowy o decyzji organu i dalszych krokach można przygotować m.in.:
- decyzję w całości, wraz z pouczeniem, jeśli decyzja je zawiera;
- kopertę, potwierdzenie odbioru albo informację o doręczeniu elektronicznym;
- kopię wniosku, od którego zaczęła się sprawa, i potwierdzenie jego złożenia;
- wezwania z urzędu oraz kopie odpowiedzi z dowodami wysłania;
- kopię odwołania i decyzję organu drugiej instancji, jeśli sprawa przeszła ten etap;
- spisaną chronologię sprawy z datami.
Lista jest pomocnicza, a komplet dokumentów zależy od sprawy. Sposób porządkowania informacji przed spotkaniem opisujemy w poradniku Jak uporządkować informacje przed rozmową. Krótki opis sprawy można przesłać przez formularz kontaktowy.
Skarga do WSA: kiedy po decyzji organu krok po kroku
- DopuszczalnośćUstalenie interesu prawnego, rodzaju aktu i wcześniejszych środków zaskarżenia.
- SkargaPismo z zarzutami, załącznikami i właściwym wpisem.
- Termin i organWniesienie przez organ z zachowaniem właściwego terminu.
- WyrokKontrola potrzeby uzasadnienia i możliwości skargi kasacyjnej.