Co zmieniło Prawo komunikacji elektronicznej
Według komunikatu UOKiK z 8.11.2024 r. nowa ustawa wprowadziła dla konsumentów kilka zmian istotnych przy rozwiązywaniu umowy. Dotyczą one dopuszczalności zmiany warunków przez dostawcę, kosztów wypowiedzenia oraz zawierania umów podczas nieumówionych wizyt w domu konsumenta.
Pierwsza zmiana rozróżnia umowy według czasu ich trwania. Umowę zawartą na czas określony dostawca może zmienić wyłącznie w nadzwyczajnych, obiektywnych okolicznościach, których nie mógł przewidzieć. Zmiana umowy na czas nieokreślony jest dopuszczalna tylko wtedy, gdy możliwość jej wprowadzenia wprost przewidziano w samej umowie.
Druga zmiana dotyczy odszkodowania przy wypowiedzeniu. Dostawca może żądać od abonenta, który wypowiada umowę, odszkodowania tylko w ograniczonej wysokości. Sposób wyliczenia tej kwoty w konkretnej umowie wymaga sprawdzenia jej postanowień i daty zawarcia.
Trzecia zmiana to zakaz zawierania umów podczas nieumówionych wizyt akwizytorów w domu konsumenta. Jeżeli umowę podpisano w takich warunkach, warto zapisać datę wizyty, dane osoby, która ją złożyła, i sposób, w jaki doszło do podpisania dokumentów.
Umowa zawarta przed 10.11.2024 r.
Wiele umów abonamentowych zawarto przed wejściem w życie nowej ustawy. Tego, czy i w jakim zakresie nowe zasady obejmują taką umowę, nie należy zakładać z góry. Wymaga to oceny w konkretnej sprawie, z uwzględnieniem daty zawarcia umowy, jej późniejszych zmian oraz aneksów.
Dlatego przy starszej umowie przydatne jest zestawienie dat w jednym miejscu. Obok daty podpisania warto zapisać datę każdego aneksu, każdej wiadomości o zmianie warunków i każdej przedłużonej promocji. Taka oś czasu ułatwia ocenę, który stan prawny i które dokumenty są właściwe dla danej zmiany.
Zmiana warunków a decyzja o wypowiedzeniu
Wiadomość o zmianie ceny lub zakresu usług skłania wielu abonentów do szybkiego wypowiedzenia. Przed taką decyzją warto ustalić, czy umowa jest zawarta na czas określony, czy nieokreślony. Od tego zależy, czy dostawca musi wskazać nadzwyczajne okoliczności, czy zmiana jest dopuszczalna tylko wtedy, gdy wprost przewiduje ją umowa.
Przy umowie na czas nieokreślony należy odnaleźć w regulaminie lub umowie zapis, na który powołuje się operator. Przy umowie terminowej warto zapytać na piśmie, jakie okoliczności uzasadniają zmianę i dlaczego nie można ich było przewidzieć. Odpowiedź operatora jest przydatna niezależnie od dalszych kroków.
Podwyżki oparte na klauzuli modyfikacyjnej, np. powiązanej ze wskaźnikiem inflacji, ocenia się także według przepisów o postanowieniach niedozwolonych. Tę kwestię opisuje poradnik Podwyżka abonamentu a klauzula niedozwolona. W tym miejscu wystarczy zapisać dokładne brzmienie zapisu i datę, od której operator zastosował nową cenę.
Kolejność czynności przed rozwiązaniem umowy
- Rodzaj umowyUstalenie, czy umowa jest zawarta na czas określony, czy nieokreślony, oraz kiedy ją podpisano.
- Zmiana warunkówOdnalezienie wiadomości o zmianie i zapisu umowy lub regulaminu, na który powołuje się operator.
- KosztyZestawienie kwot, których operator żąda w związku z wypowiedzeniem, z treścią umowy.
- ReklamacjaPisemne przedstawienie operatorowi zastrzeżeń wraz z żądaniem i dokumentami.
Dokumenty potrzebne do oceny sprawy
Ocena możliwości rozwiązania umowy i jego kosztów opiera się na dokumentach, a nie na zapamiętanej rozmowie z konsultantem. Warto zgromadzić:
- umowę wraz z regulaminem i cennikiem obowiązującymi w dniu jej zawarcia,
- aneksy i potwierdzenia przedłużenia umowy lub promocji,
- wiadomości o zmianie warunków, z datą otrzymania i kanałem, którym przyszły,
- faktury sprzed zmiany i po zmianie,
- korespondencję z operatorem, w tym odpowiedzi na reklamacje,
- informacje o okolicznościach zawarcia umowy, jeżeli doszło do niego w domu, przez telefon lub przez internet.
Sposób uporządkowania takich dokumentów i dat przed rozmową opisuje poradnik Jak uporządkować informacje przed rozmową.
Gdy umowę zawarto na odległość, np. przez internet lub telefon, albo poza lokalem przedsiębiorstwa, zastosowanie mogą mieć także przepisy ustawy o prawach konsumenta o odstąpieniu od umowy. Ta ścieżka różni się od wypowiedzenia i wymaga osobnego sprawdzenia daty oraz sposobu zawarcia umowy.
Opisane zasady chronią konsumentów. Abonamenty zawarte przez firmę, np. na telefony służbowe, mogą nie korzystać z tej ochrony w pełnym zakresie; ocena wymaga sprawdzenia statusu abonenta, a przy jednoosobowej działalności gospodarczej ocena bywa bardziej złożona. Przy umowach między przedsiębiorcami punktem wyjścia jest treść umowy, a ogólne zasady jej zakończenia opisuje poradnik Wypowiedzenie umowy B2B czy odstąpienie.
Reklamacja i dalsze kroki
Pierwszym krokiem w sporze z operatorem jest reklamacja. Powinna być pisemna, wskazywać sporną zmianę lub naliczoną kwotę, zawierać konkretne żądanie i odwoływać się do dokumentów. Kopię reklamacji oraz potwierdzenie jej wysłania warto zachować.
Konsument może skorzystać z bezpłatnej pomocy powiatowego lub miejskiego rzecznika konsumentów. Prezes UOKiK nie rozpatruje natomiast indywidualnych spraw konsumentów. Chroni zbiorowe interesy konsumentów, więc zgłoszenie do urzędu nie prowadzi do rozstrzygnięcia sprawy zgłaszającego. Pozasądowe sposoby rozwiązania sporu opisuje poradnik Pozasądowe rozwiązywanie sporów konsumenckich.
Jeżeli reklamacja nie przyniesie rozwiązania, zwrotu nienależnie pobranych kwot można dochodzić przed sądem powszechnym. Wybór drogi i ocena zasadności roszczenia zależą od treści umowy i zgromadzonych dowodów.