Opoka · Krawczyk
ADWOKACI

Rzecznik konsumentów i pozasądowe rozwiązywanie sporów

Rzecznik konsumentów jest najczęściej pierwszą instytucją, o której myśli osoba prywatna w sporze ze sklepem, wypożyczalnią czy operatorem, gdy reklamacja nie przyniosła rezultatu. Obok niego działają jednak inne podmioty o odmiennych zadaniach: Inspekcja Handlowa, Europejskie Centrum Konsumenckie, Prezes UOKiK, a w sprawach ubezpieczeniowych Rzecznik Finansowy.

Wybór właściwej drogi pozwala uniknąć sytuacji, w której zgłoszenie trafia do instytucji, która nie rozstrzyga indywidualnych sporów. Poniżej opisano rolę każdej z nich oraz dokumenty, które warto przygotować przed pierwszym kontaktem.

Opoka · KrawczykStan prawny:

Kto jest konsumentem w sporze z firmą

Zgodnie z art. 22¹ Kodeksu cywilnego konsumentem jest osoba fizyczna dokonująca z przedsiębiorcą czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową. Typowym przykładem jest zakup sprzętu do domu, zamówienie remontu mieszkania czy wynajem samochodu na urlop.

Status konsumenta ma znaczenie dla całej sprawy, ponieważ od niego zależy, czy zastosowanie mają przepisy chroniące konsumentów, w tym o klauzulach niedozwolonych i o odstąpieniu od umowy zawartej na odległość. Umowy zawierane przez firmę w ramach działalności podlegają co do zasady innym regułom. Przy jednoosobowej działalności gospodarczej ocena bywa bardziej złożona i wymaga analizy konkretnej umowy.

Rzecznik konsumentów – zakres pomocy

Rzecznik konsumentów działa na poziomie powiatu lub miasta. Udziela konsumentom bezpłatnej pomocy w indywidualnych sprawach, a jedną z jego form jest wystąpienie do przedsiębiorcy w sprawie konkretnego sporu.

Przed kontaktem z rzecznikiem dobrze mieć za sobą reklamację złożoną bezpośrednio przedsiębiorcy oraz jego odpowiedź albo dowód, że odpowiedzi nie było. Rzecznikowi łatwiej ocenić sprawę, gdy otrzyma krótki opis zdarzeń w porządku chronologicznym oraz kopie najważniejszych dokumentów:

  • umowy, regulaminu lub zamówienia,
  • dowodu zapłaty,
  • reklamacji wraz z potwierdzeniem jej wysłania,
  • odpowiedzi przedsiębiorcy i dalszej korespondencji,
  • zdjęć, protokołów lub innych dowodów opisujących problem.

Opis sprawy dobrze ograniczyć do faktów: kiedy zawarto umowę, czego dotyczy problem, kiedy i w jaki sposób zgłoszono go przedsiębiorcy oraz czego konsument się domaga. Ocenę zachowania drugiej strony warto pozostawić rzecznikowi. Przejrzysty opis z datami ułatwia też późniejsze kroki, jeżeli sprawa trafi do mediacji lub do sądu.

Pomoc rzecznika nie zastępuje rozstrzygnięcia sporu. Przedsiębiorca może zmienić stanowisko po jego wystąpieniu, ale może też je podtrzymać. Wtedy pozostają inne drogi opisane niżej.

Inspekcja Handlowa, mediacja i sąd polubowny

Wojewódzkie inspektoraty Inspekcji Handlowej prowadzą mediacje między konsumentem a przedsiębiorcą oraz stałe polubowne sądy konsumenckie. Obie formy służą polubownemu zakończeniu sporu, bez kierowania sprawy do sądu powszechnego.

Mediację lub sąd polubowny można rozważyć zwłaszcza wtedy, gdy obie strony chcą zakończyć spór bez długiego procesu, a różnica zdań dotyczy na przykład wysokości zwrotu. Do wniosku przydadzą się te same dokumenty, które zebrano na potrzeby reklamacji. Próbę ugody z udziałem sądu opisuje poradnik Zawezwanie do próby ugodowej.

UOKiK, ECK Polska i Rzecznik Finansowy

Prezes UOKiK chroni zbiorowe interesy konsumentów i kontroluje wzorce umów stosowane przez przedsiębiorców. Nie prowadzi natomiast indywidualnych spraw, dlatego zgłoszenie do UOKiK nie zastępuje dochodzenia własnego roszczenia wobec przedsiębiorcy.

ECK Polska, czyli Europejskie Centrum Konsumenckie, zajmuje się sporami transgranicznymi między konsumentem a przedsiębiorcą z innego państwa Unii Europejskiej lub Europejskiego Obszaru Gospodarczego. Dotyczy to na przykład zakupu w zagranicznym sklepie internetowym. Czy ECK zajmie się danym rodzajem usługi, warto ustalić bezpośrednio w centrum.

Spór z ubezpieczycielem, w tym dotyczący ubezpieczenia podróżnego, można przedstawić Rzecznikowi Finansowemu. Sytuację odmowy lub zaniżenia świadczenia opisuje poradnik Odszkodowanie od ubezpieczyciela: odmowa lub zaniżona kwota.

Wybór instytucji w sporze konsumenckim

  1. ReklamacjaPisemne zgłoszenie do przedsiębiorcy z opisem problemu, żądaniem i terminem odpowiedzi.
  2. Rzecznik konsumentówBezpłatna pomoc w indywidualnej sprawie i wystąpienie do przedsiębiorcy.
  3. Inspekcja HandlowaMediacja albo stały polubowny sąd konsumencki jako polubowna droga zakończenia sporu.
  4. ECK PolskaSpór z przedsiębiorcą z innego państwa Unii Europejskiej lub EOG.
  5. Sąd powszechnyDochodzenie roszczenia, gdy drogi polubowne nie doprowadziły do porozumienia.

Kiedy pozostaje sąd

Instytucje pozasądowe nie zastępują sądu powszechnego, przed którym można dochodzić roszczeń, gdy porozumienie okaże się niemożliwe. Decyzja o pozwie wymaga oceny dowodów, wysokości roszczenia i kosztów postępowania. Przy przygotowaniu takiej oceny pomocna jest uporządkowana chronologia sprawy, której sporządzenie opisuje poradnik Jak uporządkować informacje przed rozmową.

Warto także pilnować terminów przedawnienia. Zależą one od rodzaju roszczenia, a liczenie ich biegu bywa sporne, dlatego w razie wątpliwości daty warto zestawić jak najwcześniej.

Najczęstsze pytania

Czy rzecznik konsumentów pobiera opłaty?

Nie. Powiatowy lub miejski rzecznik konsumentów udziela konsumentom pomocy bezpłatnie. Przed kontaktem warto przygotować kopie dokumentów i krótki opis sprawy.

Czy rzecznik konsumentów może zmusić firmę do zwrotu pieniędzy?

Rzecznik może wystąpić do przedsiębiorcy w sprawie konsumenta, ale jego wystąpienie nie jest rozstrzygnięciem sporu. Jeżeli przedsiębiorca podtrzyma stanowisko, pozostaje mediacja, sąd polubowny albo sąd powszechny.

Czy zgłoszenie do UOKiK zastąpi reklamację?

Nie. Prezes UOKiK zajmuje się zbiorowymi interesami konsumentów i nie rozstrzyga indywidualnych sporów. Własne roszczenie trzeba zgłosić przedsiębiorcy, a w razie odmowy skierować sprawę na jedną z dróg opisanych wyżej.

Do kogo zwrócić się w sporze ze sklepem z innego państwa Unii Europejskiej?

W sporach transgranicznych z przedsiębiorcą z innego państwa Unii Europejskiej lub EOG pomocne może być ECK Polska. Wątpliwości co do wyboru drogi w konkretnej sprawie można przedstawić przez kontakt.

Powiązane poradniki

Mieszkają Państwo za granicą?

Sprawami Polaków za granicą zajmuje się serwis TwojaSprawa.

TwojaSprawa

Mają Państwo pytanie dotyczące własnej sprawy?

Prosimy krótko opisać, czego dotyczy sprawa. Odpowiemy, czy i w jaki sposób możemy pomóc.

Kontakt z kancelarią

Źródła

  • Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93), art. 22¹.
  • Ustawa z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta (Dz.U. 2014 poz. 827).

Materiał ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej w konkretnej sprawie.