Kiedy stosuje się przepisy o podwyżce czynszu
Zasady podwyższania czynszu zawiera ustawa z 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, w szczególności jej art. 8a. Ustawa dotyczy najmu lokali mieszkalnych. Przy najmie lokalu użytkowego, na przykład biura lub sklepu, nie stosuje się jej przepisów o podwyżce, a zmianę czynszu ocenia się przede wszystkim na podstawie umowy i przepisów Kodeksu cywilnego o najmie.
Przepisy Kodeksu cywilnego o najmie stosuje się do lokali mieszkalnych pomocniczo, w zakresie nieuregulowanym w ustawie o ochronie praw lokatorów. W praktyce oznacza to, że najpierw warto ustalić rodzaj lokalu i rodzaj umowy, a dopiero potem sprawdzać, czy pismo o podwyżce spełnia wymagania ustawy.
Umowa najmu może zawierać własne postanowienia o zmianie czynszu, np. o corocznej waloryzacji. Relacja takiego postanowienia do przepisów ustawy wymaga oceny na tle treści konkretnej umowy. Nie należy z góry zakładać ani tego, że postanowienie umowne całkowicie zastępuje przepisy, ani tego, że nie ma żadnego znaczenia.
Forma i termin wypowiedzenia wysokości czynszu
Ustawa wymaga, aby wypowiedzenie wysokości czynszu zostało dokonane na piśmie pod rygorem nieważności. Oznacza to, że oświadczenie złożone bez zachowania tej formy nie wywołuje skutku. Rozmowa telefoniczna czy ogólna zapowiedź podwyżki nie zastępują pisma. Jeżeli wynajmujący przesłał informację wyłącznie elektronicznie, ocenę formy w razie wątpliwości warto pozostawić prawnikowi.
Termin wypowiedzenia wynosi co najmniej trzy miesiące i upływa z końcem miesiąca kalendarzowego. Nowa kwota nie może więc zacząć obowiązywać od dnia doręczenia pisma ani od następnego miesiąca. Wynajmujący może wskazać termin dłuższy od ustawowego, ale nie krótszy.
Przy liczeniu terminu znaczenie ma przede wszystkim data, w której pismo dotarło do najemcy. Dlatego wynajmujący powinien zachować dowód doręczenia, np. potwierdzenie odbioru listu poleconego albo podpis najemcy na kopii pisma. Najemca z kolei powinien zanotować, kiedy i w jaki sposób otrzymał pismo, oraz zachować kopertę.
Podwyżka czynszu krok po kroku
- Pismo wynajmującegoWypowiedzenie dotychczasowej wysokości czynszu w formie pisemnej, z nową kwotą i datą, od której ma obowiązywać.Forma pisemna pod rygorem nieważności
- DoręczenieZachowanie dowodu doręczenia i daty, w której pismo dotarło do najemcy.–
- Bieg terminu wypowiedzeniaDotychczasowy czynsz obowiązuje do końca okresu wypowiedzenia.Co najmniej 3 miesiące, na koniec miesiąca
- Reakcja najemcyOdmowa przyjęcia podwyżki albo wniosek do sądu o ustalenie jej zasadności.2 miesiące
Reakcja najemcy po otrzymaniu pisma
Najemca, który otrzymał wypowiedzenie wysokości czynszu, ma dwa miesiące na zajęcie stanowiska. Ustawa przewiduje dwie drogi. Pierwszą jest odmowa przyjęcia podwyżki, która prowadzi do zakończenia stosunku najmu. Drugą jest wniosek do sądu o ustalenie, czy podwyżka jest zasadna (art. 8a ust. 4 ustawy).
Wybór jednej z tych dróg ma poważne konsekwencje. Odmowa oznacza w praktyce decyzję o wyprowadzce, dlatego przed jej złożeniem warto ustalić, kiedy dokładnie najem się zakończy i jak zostaną rozliczone kaucja oraz opłaty. Rozliczenie kaucji po zakończeniu najmu opisuje poradnik o zwrocie kaucji za wynajem mieszkania.
Wniosek do sądu służy natomiast ocenie samej zasadności podwyżki. Kryteria, według których sąd ocenia zasadność podwyżki, zależą od rodzaju lokalu i okoliczności sprawy, dlatego wymagają indywidualnej analizy. Brak reakcji w terminie dwóch miesięcy również ma znaczenie, więc nie warto odkładać decyzji do ostatnich dni.
Dokumenty, które warto zebrać
Niezależnie od tego, czy sprawę ocenia wynajmujący, czy najemca, przydatne będzie jedno zestawienie dokumentów. Pozwala ono szybko sprawdzić formę, daty i kwoty. Warto zebrać przede wszystkim:
- umowę najmu wraz ze wszystkimi aneksami,
- pismo o wypowiedzeniu wysokości czynszu i dowód jego doręczenia,
- dotychczasowe potwierdzenia zapłaty czynszu i opłat,
- korespondencję stron dotyczącą czynszu, napraw i stanu lokalu,
- protokół zdawczo-odbiorczy i dokumenty dotyczące kaucji.
Przy dłuższym najmie warto też sporządzić krótką tabelę zmian czynszu: datę, kwotę przed zmianą, kwotę po zmianie i podstawę zmiany. Taka tabela pomaga ocenić, czy wcześniejsze podwyżki zostały wprowadzone tym samym trybem, czy na przykład aneksem podpisanym przez obie strony.
Najczęstsze błędy przy podwyżce czynszu
Pierwszym błędem jest zbyt krótki termin, np. wskazanie nowej kwoty od następnego miesiąca. Drugim jest brak dowodu doręczenia, który utrudnia później wykazanie, od kiedy biegnie termin. Trzecim jest pismo, z którego nie wynika jasno, jaka ma być nowa wysokość czynszu i od kiedy ma obowiązywać.
Po stronie najemcy częstym problemem jest przeoczenie dwumiesięcznego terminu na reakcję albo złożenie odmowy bez przemyślenia jej skutków. Warto też oddzielić czynsz od innych opłat wskazanych w umowie, ponieważ pismo może dotyczyć tylko jednej z tych pozycji. Te kwestie dobrze rozdzielić już na etapie zestawienia dokumentów.
Gdy obok sporu o podwyżkę pojawiają się zaległości w płatnościach, sprawa może zmierzać w stronę wypowiedzenia umowy. Ten wątek omawia poradnik Gdy lokator nie płaci czynszu: co ustalić przed wypowiedzeniem.