Rynek wtórny: podatek od czynności cywilnoprawnych
Umowa sprzedaży mieszkania zawarta z osobą prywatną podlega podatkowi od czynności cywilnoprawnych w stawce 2%. Podstawą opodatkowania jest wartość rynkowa nieruchomości określona przez strony. Obowiązek podatkowy przy umowie sprzedaży ciąży na kupującym.
Podatek pobiera notariusz jako płatnik przy sporządzeniu aktu notarialnego i odprowadza go do urzędu skarbowego. Dokonanie czynności notariusz uzależnia od uprzedniej zapłaty podatku. W praktyce kwota PCC pojawia się więc w rozliczeniu przygotowanym przez kancelarię notarialną razem z taksą i opłatami sądowymi.
Przykładowo, przy wartości rynkowej mieszkania wynoszącej 400 000 zł podatek w stawce 2% wynosi 8000 zł. Ponieważ podstawą jest wartość rynkowa, przy cenie znacząco odbiegającej od cen podobnych mieszkań warto wcześniej omówić tę kwestię z notariuszem.
Pierwsze mieszkanie bez PCC
Od 31 sierpnia 2023 r. zakup pierwszego mieszkania lub domu jednorodzinnego na rynku wtórnym przez osobę fizyczną jest zwolniony z podatku od czynności cywilnoprawnych. Zwolnienie dotyczy kupującego, który nigdy wcześniej nie był i w dniu zakupu nie jest właścicielem żadnego lokalu mieszkalnego ani domu jednorodzinnego. Wyjątek dotyczy udziału nabytego w drodze dziedziczenia, który nie przekracza 50%.
Przed aktem warto więc zestawić całą historię własności kupującego: wcześniejsze zakupy, darowizny, udziały w spadku i mieszkania sprzedane w przeszłości. Przy zakupie przez małżonków lub kilka osób sytuację każdej z nich warto przeanalizować osobno. Ustalenie, czy w konkretnym przypadku zwolnienie przysługuje, warto przeprowadzić z notariuszem jeszcze przed wyznaczeniem terminu podpisania umowy.
Rynek pierwotny: VAT w cenie od dewelopera
Sprzedaż opodatkowana podatkiem od towarów i usług jest co do zasady wyłączona z podatku od czynności cywilnoprawnych. Zakup jednego mieszkania od dewelopera nie podlega zatem dodatkowo PCC. Przed podpisaniem umowy warto upewnić się, czy cena wskazana przez dewelopera obejmuje podatek VAT.
Stawka VAT przy sprzedaży mieszkań i domów przez deweloperów może być obniżona, a jej zastosowanie zależy m.in. od powierzchni lokalu lub domu. Stawkę zastosowaną do konkretnego lokalu warto sprawdzić w umowie z deweloperem i na fakturze, a w razie wątpliwości omówić ją przed podpisaniem umowy.
Wyjątek od zasady, że VAT wyklucza PCC, dotyczy nabycia co najmniej szóstego lokalu mieszkalnego w tej samej inwestycji. Kupujący, który nabywa łącznie co najmniej sześć lokali lub udziałów w nich w budynkach na tej samej działce, płaci przy nabyciu szóstego i każdego kolejnego lokalu PCC w stawce 6%, także gdy zakupy następują w kilku transakcjach. Zasady samej umowy z deweloperem opisuje tekst Umowa deweloperska – na co zwrócić uwagę.
Koszty u notariusza i w sądzie
Poza podatkiem kupujący ponosi koszty notarialne i sądowe. Maksymalna taksa notarialna rośnie progresywnie wraz z wartością nieruchomości, a notariusz może ustalić niższą kwotę. Za sporządzenie aktu umowy sprzedaży lokalu mieszkalnego maksymalna taksa wynosi połowę stawki podstawowej. Preferencja ta nie dotyczy sprzedaży domu jednorodzinnego ani działki.
Opłata sądowa za wpis prawa własności do księgi wieczystej wynosi 200 zł. Przy wpisie udziału pobiera się proporcjonalną część tej kwoty, nie mniej niż 100 zł. Do kosztów dochodzą wypisy aktu notarialnego, o których wysokość warto zapytać przy ustalaniu terminu. Po zakupie dobrze sprawdzić, czy w księdze ujawniono nowego właściciela, zgodnie z poradnikiem Jak sprawdzić księgę wieczystą przed zakupem nieruchomości.
Przy umowie deweloperskiej koszty wynagrodzenia notariusza, w tym za wypisy aktu, oraz koszty sądowe postępowania wieczystoksięgowego obciążają dewelopera i nabywcę w równych częściach.
Podatek przy kupnie mieszkania – kolejność ustaleń
- Rodzaj sprzedającegoOsoba prywatna na rynku wtórnym albo deweloper sprzedający z VAT.
- Historia własnościWcześniejsze mieszkania, domy i udziały kupującego, w tym ze spadku.
- Wartość rynkowaKwota, od której liczy się PCC przy zakupie na rynku wtórnym.
- Rozliczenie od notariuszaPodatek, taksa, opłata sądowa za wpis i wypisy aktu.