Opoka · Krawczyk
ADWOKACI

Otwarcie i ogłoszenie testamentu – odnaleziony oryginał

Otwarcie i ogłoszenie testamentu to czynność dotycząca dokumentu pozostawionego przez zmarłego, a nie rozstrzygnięcie o tym, kto dziedziczy. Jeżeli rodzina przygotowuje się do poświadczenia dziedziczenia u notariusza albo trwa już sprawa o stwierdzenie nabycia spadku w sądzie, przedstawia się oryginał testamentu. Dotyczy to także sytuacji, gdy treść dokumentu jest bliskim znana od lat.

Prawo do spadku wykazuje się później aktem poświadczenia dziedziczenia albo postanowieniem sądu. Ten poradnik opisuje etap między odnalezieniem testamentu a sprawą spadkową.

Opoka · KrawczykStan prawny:

Testament znaleziony po śmierci bliskiego

Przy porządkowaniu mieszkania może się okazać, że testament własnoręczny leży w podpisanej kopercie między umowami albo ma postać luźnej kartki. Warto zachować go w stanie, w jakim został znaleziony. Datę znalezienia i dane osoby, która przechowuje dokument, lepiej zapisać na osobnej kartce. Taki zapis ułatwia odróżnienie notatek rodziny od treści testamentu.

W pierwszej kolejności dobrze ustalić, gdzie jest oryginał. Córka może mieć fotografię w telefonie, a brat wydruk tej samej fotografii. Wtedy obie osoby znają treść dokumentu, ale nadal pozostaje do wyjaśnienia, kto ma kartkę podpisaną przez zmarłego. W sądowej sprawie o stwierdzenie nabycia spadku oryginał przedstawia się sądowi. Przy notarialnym poświadczeniu dziedziczenia przedstawia się go notariuszowi.

Jeżeli jest tylko kopia, warto zanotować, skąd pochodzi, kto ją wykonał i kiedy ostatnio widział oryginał. Gdy mimo poszukiwań oryginału nadal brakuje, znaczenie posiadanej kopii wymaga indywidualnej oceny. Ocena, czy treść testamentu da się wykazać bez oryginału, wymaga analizy konkretnej sprawy. Nie warto na podstawie samego zdjęcia rezygnować z poszukiwań ani zapewniać rodziny, że los dokumentu został wyjaśniony.

Przekazanie testamentu do sprawy spadkowej

Jeśli sąd prowadzi już sprawę o stwierdzenie nabycia spadku, odnaleziony oryginał dołącza się do tej sprawy. Zanim dokument trafi do sądu, warto odszukać zawiadomienie lub inne pismo z sygnaturą i z nią ustalić sposób przekazania. Informacja o tym, którego zmarłego i której sprawy dotyczy znalezisko, jest szczególnie przydatna, gdy rodzina porządkuje dokumenty po śmierci obojga rodziców.

Jeśli rodzina przygotowuje poświadczenie dziedziczenia u notariusza, oryginał przedstawia się notariuszowi. Wśród dokumentów potrzebnych w sprawie jest także akt zgonu. Przed wizytą można zapytać w kancelarii notarialnej, co już znajduje się w dokumentacji i czego brakuje. Jeśli zmarły pozostawił więcej pism, warto powiedzieć o nich przy ustalaniu terminu.

Jeżeli sprawa spadkowa nie została jeszcze rozpoczęta, sposób przekazania oryginału warto wyjaśnić z sądem lub notariuszem. Nie warto uzależniać tego pytania od tego, czy ktoś z rodziny chce już dzielić majątek. To, jakie obowiązki ma w takiej sytuacji osoba przechowująca testament, wymaga oceny w konkretnej sprawie.

Kilka testamentów w rodzinnych dokumentach

Data na znalezionej kartce może być późniejsza niż data na dokumencie, o którym rodzina wiedziała od dawna. Nie należy z tego powodu odkładać starszego testamentu na bok. Według art. 947 Kodeksu cywilnego (KC), gdy nowy testament nie odwołuje wyraźnie poprzedniego, uchyla tylko te wcześniejsze postanowienia, których nie da się pogodzić z nowymi. O znaczeniu dokumentów decyduje zatem również ich treść, a ważność poszczególnych postanowień to osobna kwestia.

Przykładowo w jednym domowym segregatorze może leżeć testament, a w drugim kartka odnosząca się do wcześniej zapisanej woli. Warto odnotować, czy każda z nich ma datę i czy w treści pojawia się wyraźne odniesienie do innego dokumentu. Samodzielny wybór jednej kartki pozbawiłby osobę oceniającą sprawę możliwości porównania obu. Informacje o zmianie lub odwołaniu testamentu zawiera poradnik Formy testamentu i jego odwołanie.

Kilka testamentów może prowadzić do sporu, ale samo ich odnalezienie jeszcze nie wskazuje, z czym rodzina się nie zgadza. Jedna osoba może kwestionować pochodzenie podpisu, druga rozumienie określonego zdania. Przed rozmową z prawnikiem warto wskazać konkretny dokument i fragment, który budzi wątpliwość. Osobno opisujemy spór o ważność testamentu.

Przy kilku znaleziskach przydaje się krótki spis. Obok daty widocznej na dokumencie można podać miejsce znalezienia, osobę przechowującą oryginał oraz informację, czy rodzina ma komplet stron. Jeżeli ktoś pamięta jeszcze inny dokument, warto zapisać, kto i kiedy widział go ostatnio. W razie późniejszej rozmowy łatwo wtedy odróżnić rzecz, którą można pokazać, od rodzinnej relacji o tym, że zmarły planował coś napisać.

Od odnalezienia testamentu do sprawy spadkowej

  1. Ustalenie miejsca, w którym jest oryginałDo sprawy o stwierdzenie nabycia spadku przygotowuje się oryginał testamentu i akt zgonu.
  2. Przedstawienie dokumentuOryginał przedstawia się notariuszowi przy poświadczeniu dziedziczenia albo dołącza do sprawy w sądzie. Testament jest otwierany i ogłaszany.
  3. Wyjaśnienie rozbieżnościGdy uczestnicy spierają się o to, który testament ma znaczenie dla dziedziczenia, o ich prawach rozstrzyga sąd.

Ogłoszenie testamentu a potwierdzenie dziedziczenia

Rodzina może znać treść testamentu, a mimo to wciąż potrzebować dokumentu dla banku. Samo odczytanie nazwisk i udziałów zapisanych przez zmarłego nie zastępuje potwierdzenia praw spadkobierców. Otwarcie i ogłoszenie nie rozstrzyga też o ważności testamentu. W sądowej sprawie o stwierdzenie nabycia spadku sąd sam ustala, kto dziedziczy, a notariusz nie rozstrzyga sporów o prawa poszczególnych osób.

Warto też ustalić, o co dokładnie pyta instytucja. Udzielenie informacji, że testament został znaleziony, przedstawienie samego testamentu i wykazanie prawa do wkładu na rachunku oznaczają różne czynności. Warunki trybu notarialnego i przebieg etapu, na którym spadkobiercy uzyskują dokument do okazania w banku, omawia poradnik Stwierdzenie nabycia spadku.

Najczęstsze pytania

Czy otwarcie i ogłoszenie testamentu oznacza, że mieszkanie należy już do jednej osoby?

Z samej tej czynności nie można wyciągnąć takiego wniosku. Postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku potwierdza, kto dziedziczy i w jakich udziałach. Podział poszczególnych rzeczy między współspadkobierców to odrębny etap. Jeżeli testament przewiduje przekazanie konkretnej rzeczy określonej osobie, jego skutki wymagają osobnej oceny; różnice między rodzajami zapisów opisuje poradnik Zapis windykacyjny i zapis zwykły. Na rozmowę o mieszkaniu warto zabrać cały testament, a także dokument określający prawa spadkobierców, o ile został już wydany.

Co zrobić z testamentem po śmierci, jeśli jeden z bliskich ma tylko fotografię?

Warto ustalić, kto wykonał fotografię i gdzie znajdował się wtedy oryginał. Jeśli nikt nie potrafi go odnaleźć, na rozmowę z prawnikiem dobrze zabrać posiadaną kopię oraz informacje o poszukiwaniach. Znaczenie kopii zależy od okoliczności danej sprawy.

Czy do notariusza zabrać oba dokumenty, jeżeli jeden jest dużo starszy?

Tak, warto umożliwić zapoznanie się z każdym z nich. Nawet przy różnych datach trzeba zbadać, czy zmarły odwołał poprzednie postanowienia oraz czy da się je pogodzić z nowymi. Spór o dziedziczenie rozstrzyga sąd.

Co przygotować, gdy po ogłoszeniu testamentu ktoś go podważa?

Przydatny będzie testament albo jego kopia do analizy, informacja o otwarciu i ogłoszeniu oraz wskazanie, które okoliczności są kwestionowane. Warto zapisać własne obserwacje osobno od informacji przekazanych przez inne osoby. Zakres pomocy w krajowym postępowaniu opisuje strona Sprawy spadkowe.

Powiązane usługi

Powiązane poradniki

Mieszkają Państwo za granicą?

Sprawami Polaków za granicą zajmuje się serwis TwojaSprawa.

TwojaSprawa

Mają Państwo pytanie dotyczące własnej sprawy?

Prosimy krótko opisać, czego dotyczy sprawa. Odpowiemy, czy i w jaki sposób możemy pomóc.

Kontakt z kancelarią

Źródła

  • Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny, art. 947.
  • Poradniki kancelarii o stwierdzeniu nabycia spadku, formach testamentu i sporach o ważność testamentu.

Materiał ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej w konkretnej sprawie.