Termin na odwołanie od wypowiedzenia
Termin na odwołanie od wypowiedzenia wynosi 21 dni i liczy się od doręczenia wypowiedzenia pracownikowi. Nie zależy więc od tego, kiedy kończy się okres wypowiedzenia ani kiedy pracownik po raz ostatni przychodzi do pracy.
Dlatego już w dniu otrzymania pisma warto zanotować datę i sposób jego doręczenia. Pismo przekazane w pracy, list polecony i wiadomość elektroniczna mogą budzić różne pytania o moment doręczenia. Dokładne liczenie terminu w konkretnej sytuacji warto omówić z adwokatem na podstawie samego pisma, koperty lub potwierdzenia odbioru.
Wypowiedzenie a rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia
Rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia z winy pracownika to odrębny tryb, który ma własne przesłanki (art. 52 KP). W tym przypadku pracownik również ma 21 dni na odwołanie do sądu pracy, liczone od doręczenia zawiadomienia o rozwiązaniu umowy.
Rozróżnienie ma znaczenie dla treści odwołania i dla oceny sprawy przez sąd. Z pisma pracodawcy zwykle wynika, który tryb zastosowano, a w razie wątpliwości warto przedstawić je adwokatowi w całości. Ten tryb opisuje poradnik Zwolnienie dyscyplinarne: odwołanie do sądu pracy.
Liczenie terminu i spóźnienie
Dnia doręczenia wypowiedzenia nie wlicza się do 21 dni. Jeżeli ostatni dzień przypada w sobotę lub dzień ustawowo wolny, termin upływa w następnym dniu roboczym. Wynika to z art. 111 i 115 KC stosowanych odpowiednio przez art. 300 KP.
Oświadczenie jest doręczone, gdy pracownik mógł zapoznać się z jego treścią (art. 61 KC). Samo awizo albo data wysłania e-maila nie przesądzają automatycznie o takiej możliwości. Trzeba ustalić sposób i okoliczności udostępnienia pisma.
Jeżeli uchybienie nastąpiło bez winy pracownika, można złożyć wniosek o przywrócenie terminu z art. 265 KP. Jest na to siedem dni od ustania przyczyny uchybienia. We wniosku trzeba uprawdopodobnić przyczynę i podjąć spóźnioną czynność. Ocena braku winy należy do sądu.
Czego może żądać pracownik
Przy nieuzasadnionym lub niezgodnym z prawem wypowiedzeniu umowy na czas określony albo nieokreślony pracownik może żądać uznania wypowiedzenia za bezskuteczne. Jeżeli umowa już się rozwiązała, może żądać przywrócenia do pracy albo odszkodowania (art. 45 KP).
Sąd może zasądzić odszkodowanie zamiast przywrócenia, gdy przywrócenie jest niemożliwe lub niecelowe. Ustawa przewiduje ochronę szczególnych grup pracowników i wyjątki. Przy umowie terminowej, która już upłynęła, albo przy bardzo krótkim pozostałym okresie, stosuje się szczególną regułę odszkodowania.
Art. 47¹ KP określa zasadniczo odszkodowanie od dwóch tygodni do trzech miesięcy wynagrodzenia, co najmniej za okres wypowiedzenia. Dla umowy terminowej w sytuacji opisanej w tym przepisie bierze się okres do umówionego końca, najwyżej trzy miesiące. Wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy po przywróceniu podlega odrębnym zasadom art. 47 KP.
Wadliwe wypowiedzenie umowy o pracę: co bada sąd pracy
Czy była to umowa o pracę
Ochrona przewidziana w Kodeksie pracy dotyczy stosunku pracy. O tym, czy zatrudnienie było stosunkiem pracy, decydują faktyczne cechy wykonywania pracy, a nie sama nazwa umowy (art. 22 § 1¹ KP). Sąd bierze pod uwagę m.in. to, czy praca była wykonywana osobiście, pod kierownictwem pracodawcy i za wynagrodzeniem.
Umowa zawarta między przedsiębiorcami podlega innym zasadom niż umowa o pracę. Jej rozwiązanie opisujemy w poradniku Wypowiedzenie czy odstąpienie od umowy między firmami, a samą umowę o współpracy w poradniku Umowa o współpracy B2B.
Przyczyna wypowiedzenia
W sprawie o wadliwe wypowiedzenie umowy o pracę znaczenie ma przyczyna wskazana przez pracodawcę. Jeśli przyczyny nie podano albo jest ona pozorna, pracownik może podnieść przed sądem, że wypowiedzenie było bezpodstawne.
Dlatego warto zestawić treść wypowiedzenia z faktami i dokumentami, które ją potwierdzają albo jej przeczą. Inne możliwe wady pisma, np. dotyczące jego formy lub trybu, adwokat ocenia po lekturze dokumentu.
Do którego sądu pracy wnieść odwołanie
Odwołanie od wypowiedzenia rozpoznaje sąd rejonowy, niezależnie od wartości roszczenia (art. 461 § 1¹ KPC). Miejscowo można wybrać sąd ogólnie właściwy dla pozwanego albo sąd obszaru, gdzie praca jest, była lub miała być wykonywana.
Pracownik nie płaci opłaty od pozwu, także gdy wartość sporu przekracza 50 000 zł. Art. 96 ust. 1 pkt 4 ustawy o kosztach sądowych odsyła jednak do odrębnej opłaty od apelacji. Przy wartości ponad 50 000 zł art. 35 przewiduje opłatę od apelacji obliczaną od nadwyżki ponad tę kwotę. Wynagrodzenie pełnomocnika i ewentualny zwrot kosztów przeciwnikowi są odrębnymi zagadnieniami.
Inspekcja pracy a sąd pracy
Zgłoszenie do Państwowej Inspekcji Pracy nie zastępuje pozwu do sądu pracy. Inspekcja to organ administracyjny, a roszczenia pracownika wobec pracodawcy rozpoznaje sąd. Obie drogi mogą przebiegać równolegle, ale samo zgłoszenie do inspekcji nie jest odwołaniem od wypowiedzenia.
Odwołanie od wypowiedzenia umowy o pracę krok po kroku
- Doręczenie wypowiedzeniaPracownik zapisuje datę i sposób doręczenia pisma. Od tej daty liczy się termin na odwołanie.
- Ocena umowy i przyczynyO stosunku pracy decydują faktyczne cechy pracy. Znaczenie ma też przyczyna wskazana przez pracodawcę.
- Odwołanie do sądu pracyPracownik wnosi odwołanie i formułuje żądanie, np. przywrócenia do pracy lub odszkodowania.21 dni od doręczenia
- Wybór sąduSiedziba pracodawcy albo okręg, w którym praca była wykonywana.
- Rozpoznanie sprawySąd pracy może ocenić, czy przyczyna wypowiedzenia jest rzeczywista.
Co przygotować przed rozmową z adwokatem
Przed rozmową warto zebrać m.in.:
- umowę o pracę wraz z aneksami;
- pismo z wypowiedzeniem razem z kopertą, potwierdzeniem odbioru lub wiadomością, w której je doręczono;
- notatkę z datą doręczenia;
- korespondencję z pracodawcą dotyczącą przyczyny wypowiedzenia;
- dokumenty o wynagrodzeniu, np. paski płacowe lub potwierdzenia przelewów;
- krótką oś zdarzeń, od początku zatrudnienia do wypowiedzenia.
Sposób uporządkowania notatki opisujemy w poradniku Jak uporządkować informacje przed rozmową. Lista jest pomocnicza, a komplet dokumentów zależy od sprawy.
Typowe błędy
- Czekanie do końca okresu wypowiedzenia. Termin 21 dni liczy się od doręczenia wypowiedzenia, a nie od ostatniego dnia pracy.
- Traktowanie zgłoszenia do inspekcji pracy jak odwołania. Zgłoszenie do PIP nie zastępuje pozwu do sądu pracy.
- Ocena sprawy po samej nazwie umowy. O stosunku pracy decydują faktyczne cechy wykonywania pracy (art. 22 § 1¹ KP).
- Brak zapisu daty doręczenia. Bez niej trudno później ustalić, kiedy upływa termin.