Pierwsze kroki po otrzymaniu pozwu o rozwód
Sąd doręcza pozew drugiemu małżonkowi, który może przedstawić swoje stanowisko. Najpierw warto ustalić, jakie pismo nadeszło z sądu, czego sąd oczekuje i w jakim terminie. Terminy i skutki ich przekroczenia w konkretnej sprawie omówi adwokat.
Następnie warto dokładnie przeczytać żądania powoda. Chodzi zwłaszcza o to, czy powód żąda rozwodu z orzekaniem o winie czy bez i co proponuje w sprawach dzieci oraz wspólnego mieszkania. Istotne jest też, czy wnosi o alimenty albo o podział majątku wspólnego. Od tych żądań zależy, do czego pozwany powinien się odnieść.
Odpowiedź na pozew rozwodowy bez orzekania o winie
Na zgodne żądanie obojga małżonków sąd nie orzeka o winie rozkładu pożycia. Skutki są wtedy takie, jak gdyby żaden z małżonków nie ponosił winy (art. 57 § 2 KRO). Jeżeli powód żąda rozwodu bez orzekania o winie, pozwany może w odpowiedzi na pozew zgodzić się na takie rozstrzygnięcie.
Taka zgoda dotyczy tylko winy. Sąd nadal ustala, czy rozkład pożycia jest zupełny i trwały, i rozstrzyga o sprawach dzieci, także przy zgodnym żądaniu stron (art. 56 i art. 58 § 1 KRO). Rozstrzygnięcie o winie ma znaczenie m.in. dla alimentów między byłymi małżonkami (art. 60 KRO), dlatego przed zajęciem stanowiska warto znać te skutki.
Różnice w skutkach obu wariantów opisujemy w poradniku Rozwód bez orzekania o winie, a ich wpływ na koszty w poradniku Ile kosztuje rozwód.
Odpowiedź na pozew rozwodowy z orzeczeniem o winie
Jeżeli choć jeden z małżonków żąda ustalenia winy, sąd ustala, czy i który z małżonków ponosi winę rozkładu pożycia (art. 57 § 1 KRO). Pozwany może więc zgodzić się na rozwód, a zarazem w odpowiedzi na pozew żądać ustalenia winy powoda. Może też odnieść się do zarzutów, gdy to powód żąda orzeczenia o winie pozwanego.
Pozwany może w tej samej sprawie również żądać rozwodu, ale powództwo wzajemne jest w sprawie o rozwód niedopuszczalne (art. 439 KPC). Sposób zgłoszenia takiego żądania omówi adwokat. O tym, jak sąd ustala winę i co z niej wynika, piszemy w poradniku Rozwód z orzeczeniem o winie.
Przy sporze o winę stanowisko pozwanego powinno opierać się na faktach i datach, a nie na ocenach. Fakty te potwierdza się dowodami, które zgłasza się w piśmie.
Brak zgody na rozwód w odpowiedzi na pozew
Pozwany może kwestionować, że rozkład pożycia jest zupełny i trwały (art. 56 § 1 KRO). Może też wskazywać, że na rozwodzie miałoby ucierpieć dobro wspólnych małoletnich dzieci albo że byłby on sprzeczny z zasadami współżycia społecznego (art. 56 § 2 KRO). Sam brak zgody nie wyklucza jednak rozwodu, bo sąd orzeka go przy zupełnym i trwałym rozkładzie pożycia, jeżeli nie zachodzą te przeszkody.
Zgoda pozwanego ma szczególne znaczenie, gdy rozwodu żąda małżonek wyłącznie winny rozkładu pożycia. Jeżeli drugi małżonek się wtedy nie zgadza, rozwód co do zasady nie jest dopuszczalny, choć ustawa przewiduje wyjątki (art. 56 § 3 KRO). Przebieg sprawy przy sprzeciwie opisujemy w poradniku Rozwód bez zgody współmałżonka.
Co zawiera odpowiedź na pozew o rozwód
Treść pisma zależy od żądań powoda i od stanowiska pozwanego. Zwykle obejmuje ona następujące elementy:
- oznaczenie sądu i sprawy według pisma sądu oraz dane stron;
- stanowisko co do żądania rozwodu, czyli zgodę na rozwód albo jej brak;
- stanowisko co do winy: zgodę na rozwód bez orzekania o winie albo żądanie ustalenia winy;
- propozycje dotyczące władzy rodzicielskiej, kontaktów i kosztów utrzymania wspólnych małoletnich dzieci;
- propozycję sposobu korzystania ze wspólnego mieszkania, jeżeli małżonkowie je zajmują;
- ewentualne własne wnioski, np. o alimenty od drugiego małżonka albo o podział majątku wspólnego w wyroku;
- wnioski dowodowe, czyli dokumenty, świadków i inne dowody;
- uzasadnienie oparte na faktach i datach;
- podpis i listę załączników.
Sąd uwzględnia pisemne porozumienie małżonków o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i kontaktach po rozwodzie, jeżeli jest zgodne z dobrem dziecka (art. 58 § 1 KRO). Jak przygotować takie porozumienie, opisujemy w poradniku Rodzicielski plan wychowawczy.
O wspólnym mieszkaniu sąd orzeka w wyroku, gdy małżonkowie je zajmują (art. 58 § 2 KRO). Na wniosek jednego z małżonków sąd może też podzielić majątek wspólny w wyroku rozwodowym, jeśli nie spowoduje to nadmiernej zwłoki w postępowaniu (art. 58 § 3 KRO).
Małżonek, który nie został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia i znajduje się w niedostatku, może żądać od drugiego środków utrzymania (art. 60 § 1 KRO). Zasady alimentów między małżonkami opisujemy w poradniku Alimenty na byłego małżonka.
Sprawy dzieci i alimenty na czas trwania sprawy
Gdy sprawa o rozwód już trwa, nie wszczyna się odrębnej sprawy o władzę rodzicielską nad wspólnymi małoletnimi dziećmi. W razie potrzeby sąd może orzec o niej w trybie zabezpieczenia (art. 445¹ KPC). Nie wszczyna się też odrębnej sprawy o alimenty między małżonkami a ich wspólnymi małoletnimi dziećmi za okres od wytoczenia powództwa o rozwód (art. 445 § 1 KPC). Zabezpieczenie alimentów opisujemy w poradniku Zabezpieczenie alimentów na czas sprawy.
To, co sąd rozstrzyga o dzieciach w wyroku rozwodowym, omawiamy w poradniku Rozwód a dzieci.
Mediacja w toku sprawy
W sprawie małżeńskiej sąd może w każdym stanie sprawy skierować strony do mediacji, m.in. co do spraw dzieci i alimentów (art. 436 i 445² KPC). Mediacja jest dobrowolna i nie zastępuje rozstrzygnięcia sądu o rozwodzie. Może jednak ograniczyć zakres sporu, który pozwany opisuje w odpowiedzi na pozew. Szczegóły: Mediacja rodzinna i rozwodowa.
Odpowiedź na pozew rozwodowy krok po kroku
- Doręczenie pozwuSąd doręcza pozew drugiemu małżonkowi. Z pisma sądu wynika, czego sąd oczekuje od pozwanego i w jakim terminie.termin wynika z pisma sądu
- Analiza żądań powodaUstala się, czy powód żąda rozwodu z orzekaniem o winie czy bez oraz co proponuje w sprawach dzieci, mieszkania, alimentów i majątku.
- Wybór stanowiskaPozwany może zgodzić się na rozwód bez orzekania o winie, żądać ustalenia winy albo kwestionować zupełny i trwały rozkład pożycia.
- Treść pismaStanowisko co do rozwodu i winy, propozycje w sprawach dzieci i mieszkania, ewentualne własne wnioski oraz dowody.
- Dalszy przebieg sprawySąd ustala, czy rozkład pożycia jest zupełny i trwały, i rozstrzyga o sprawach dzieci, także przy zgodnym żądaniu stron.
Typowe błędy
- Pozostawienie pisma z sądu bez reakcji. Korespondencję z sądu należy odbierać i czytać na bieżąco.
- Utożsamianie zgody na rozwód ze zgodą na brak orzekania o winie. To dwie odrębne kwestie (art. 57 KRO).
- Pominięcie spraw dzieci. Sąd i tak rozstrzyga o nich w wyroku (art. 58 § 1 KRO), dlatego warto przedstawić w tych sprawach własne propozycje.
- Sprzeczne stanowisko. Na przykład zgoda na rozwód bez orzekania o winie i jednocześnie uzasadnienie oparte na winie powoda.
- Oceny zamiast faktów. Sąd ustala rozkład pożycia i winę na podstawie faktów i dowodów.
Przygotowanie do rozmowy z adwokatem
Przed rozmową o odpowiedzi na pozew warto przygotować:
- pozew wraz z załącznikami oraz wszystkie pisma otrzymane z sądu, z datą ich odbioru;
- krótki opis, od kiedy i w jaki sposób ustały więzi między małżonkami;
- informację, czy małżonkowie mieszkają razem i jak wygląda opieka nad dziećmi;
- własne stanowisko co do rozwodu, winy, dzieci, mieszkania i alimentów;
- dokumenty dotyczące dochodów i wydatków na dzieci;
- dowody, na które pozwany chce się powołać, np. dokumenty i dane świadków.
Kancelaria przygotowuje odpowiedzi na pozew i prowadzi sprawy jako pełnomocnik w toczącym się postępowaniu rozwodowym. Zakres pomocy opisujemy na stronie Rozwód i separacja.