Zerwanie negocjacji a negocjacje w złej wierze
W toku negocjacji każda ze stron sprawdza, czy umowa na proponowanych warunkach jest dla niej odpowiednia. Rozmowy mogą zakończyć się bez porozumienia, na przykład wtedy, gdy strony nie uzgodnią ceny albo terminu realizacji. Dopóki strony nie porozumieją się co do wszystkich negocjowanych postanowień, umowa nie zostaje zawarta (art. 72 § 1 KC).
Od zwykłego braku porozumienia przepisy odróżniają rozpoczęcie lub prowadzenie negocjacji z naruszeniem dobrych obyczajów. Art. 72 § 2 KC wymienia w szczególności negocjacje prowadzone bez zamiaru zawarcia umowy. Czy w danej sprawie doszło do naruszenia dobrych obyczajów, zależy od przebiegu konkretnych rozmów.
Inaczej wygląda sytuacja, gdy strony podpisały już umowę przedwstępną. Skutki uchylenia się od zawarcia umowy przyrzeczonej określa wtedy art. 390 KC, a zasady dotyczące umowy przedwstępnej opisujemy w poradniku Umowa handlowa – co sprawdzić przed podpisem. Czy dokument podpisany w toku rozmów jest umową przedwstępną, zależy od jego treści. Znaczenie dokumentów podpisywanych na wstępnym etapie omawiamy w poradniku List intencyjny – czy jest wiążący.
Okoliczności, które warto odnotować
Sam fakt, że kontrahent zakończył rozmowy, niewiele jeszcze mówi o ocenie sprawy. Znaczenie ma przebieg negocjacji i zachowanie stron na kolejnych etapach. W notatce przed rozmową z adwokatem warto opisać w szczególności:
- czy kontrahent zapewniał o zamiarze zawarcia umowy, w jakiej formie i kiedy;
- czy przed podpisaniem umowy kontrahent prosił o rozpoczęcie prac, zamówienie materiałów, rezerwację mocy produkcyjnych albo inne przygotowania;
- czy w toku rozmów firma przekazała wyceny, projekty, dane techniczne lub inne informacje, a jeśli tak, czy oznaczyła je jako poufne;
- czy wszystkie istotne warunki były już uzgodnione, a rozmowy zakończyły się tuż przed podpisaniem umowy;
- czy kontrahent podał przyczynę zakończenia rozmów i czy ta przyczyna była mu znana wcześniej;
- czy osoba prowadząca rozmowy po stronie kontrahenta była uprawniona do podejmowania decyzji albo zapowiadała uzyskanie takiej zgody;
- czy w tym samym czasie firma odrzuciła inne oferty lub zrezygnowała z innych kontrahentów, licząc na zawarcie tej umowy.
Żadna z tych okoliczności sama w sobie nie przesądza o naruszeniu dobrych obyczajów. Pozwalają one jednak odtworzyć przebieg rozmów.
Jakie dokumenty zebrać
Przy wykładni umowy bada się także zgodny zamiar stron i cel umowy (art. 65 KC), dlatego korespondencja z negocjacji może mieć znaczenie. Przed rozmową z adwokatem warto zebrać w jednym miejscu:
- wiadomości e-mail i wiadomości z komunikatorów wymienione z kontrahentem, w miarę możliwości wraz z datami i adresami nadawców;
- kolejne wersje projektu umowy z uwagami stron;
- list intencyjny, umowę o poufności, harmonogram rozmów lub inne dokumenty podpisane w toku negocjacji;
- notatki ze spotkań i rozmów telefonicznych, z datą, listą uczestników i krótkim opisem ustaleń;
- materiały przekazane kontrahentowi, w tym informacje oznaczone jako poufne;
- dokumenty pokazujące wydatki i decyzje podjęte w związku z planowaną umową, na przykład zamówienia, faktury, odrzucone oferty innych firm;
- dane rejestrowe kontrahenta oraz informacje o osobach, które prowadziły rozmowy.
Pomocne jest też krótkie zestawienie chronologiczne: kiedy rozmowy się rozpoczęły, jakie były kolejne etapy, kiedy i w jaki sposób kontrahent je zakończył.
Informacje poufne przekazane w toku rozmów
Jeżeli w toku negocjacji firma udostępniła informacje z zastrzeżeniem poufności, zastosowanie ma art. 72¹ KC. Obowiązek zachowania poufności dotyczy informacji przekazanych z takim zastrzeżeniem. Zasady ochrony takich informacji opisujemy w poradniku Umowa handlowa – co sprawdzić przed podpisem.
Po zakończeniu rozmów warto więc sprawdzić, jakie informacje zostały przekazane, w jakiej formie i czy zastrzeżenie poufności wynika z treści wiadomości lub z odrębnej umowy. Jeśli strony podpisały umowę o poufności, znaczenie mają także jej postanowienia.
Kroki firmy po zerwaniu negocjacji
Po otrzymaniu informacji o zakończeniu rozmów firma może uporządkować sytuację w kilku krokach:
- Zabezpieczyć korespondencję i dokumenty, zanim zostaną usunięte z poczty lub komunikatorów.
- Spisać chronologię rozmów i wskazać, które ustalenia zapadły na piśmie, a które tylko ustnie.
- Zestawić wydatki i decyzje podjęte w związku z planowaną umową wraz z dokumentami.
- Sprawdzić, jakie informacje poufne zostały przekazane kontrahentowi.
- Ustalić, czy kontrahent zamknął rozmowy definitywnie, czy proponuje nowe warunki albo przerwę.
Jeżeli rozmowy nie zostały ostatecznie zamknięte, przedmiotem rozmowy z adwokatem może być przygotowanie dalszych negocjacji: określenie celu, kwestii, w których firma nie chce ustąpić, i pytań do kontrahenta. Etapy takiego przygotowania opisujemy w poradniku Jak negocjować umowę B2B, a zakres pomocy kancelarii na stronie Negocjacje umów.
Zerwanie negocjacji: kolejność działań
- Zabezpieczenie materiałówKorespondencja, wersje projektu umowy, notatki ze spotkań i dokumenty podpisane w toku rozmów.
- ChronologiaKolejne etapy negocjacji, deklaracje stron i sposób zakończenia rozmów.
- Wydatki i decyzjeZamówienia, faktury i odrzucone oferty związane z planowaną umową.
- Informacje poufneCo przekazano kontrahentowi i czy zastrzeżono poufność.
- Dalsze rozmowyCzy kontrahent zamknął rozmowy definitywnie, czy proponuje nowe warunki.
Na co zwrócić uwagę
- Ustalenia wyłącznie ustne. Zapewnienia o zamiarze zawarcia umowy łatwiej odtworzyć, gdy po spotkaniu zostały potwierdzone wiadomością.