Kiedy umowa sprzedaży jest międzynarodowa
Dla konwencji wiedeńskiej decyduje to, gdzie strony mają siedziby handlowe. Konwencja ma zastosowanie do umów sprzedaży towarów między stronami mającymi siedziby handlowe w różnych państwach (art. 1 konwencji). Muszą przy tym zachodzić dodatkowe warunki dotyczące tych państw.
Pierwsza sytuacja zachodzi wtedy, gdy oba państwa są Umawiającymi się Państwami, czyli stronami konwencji. Druga sytuacja zachodzi wtedy, gdy normy prawa prywatnego międzynarodowego wskazują prawo Umawiającego się Państwa. Konwencja może więc mieć znaczenie także w umowie z kontrahentem z państwa, które jej nie przyjęło.
Czy państwo kontrahenta jest stroną konwencji, ustala się w konkretnej sprawie. Konwencja została ogłoszona w Polsce w Dzienniku Ustaw (Dz.U. 1997 nr 45 poz. 286).
Czego konwencja wiedeńska nie obejmuje
Konwencji nie stosuje się do każdej umowy, którą strony nazwały sprzedażą. Nie dotyczy ona m.in. zakupów towarów do użytku osobistego, rodzinnego lub domowego, chyba że sprzedający o takim celu nie wiedział i nie powinien był wiedzieć. Nie obejmuje też umów, w których przeważająca część zobowiązań dostawcy polega na zapewnieniu siły roboczej lub świadczeniu innych usług.
Nawet przy sprzedaży objętej konwencją część kwestii pozostaje poza nią. Konwencja nie dotyczy m.in. ważności umowy ani skutków, jakie umowa może mieć dla własności sprzedanych towarów. Te kwestie ocenia się według przepisów spoza konwencji.
Konwencja a prawo właściwe dla umowy sprzedaży
Przy umowie z kontrahentem zagranicznym pojawiają się dwa pytania. Pierwsze dotyczy tego, czy stosuje się konwencję wiedeńską. Drugie dotyczy tego, prawo którego państwa reguluje umowę w pozostałym zakresie.
Prawo właściwe strony mogą wybrać same. Jeśli tego nie zrobią, prawo wskazują normy prawa prywatnego międzynarodowego. Według rozporządzenia Rzym I umowa sprzedaży towarów podlega wtedy co do zasady prawu państwa, w którym sprzedawca ma miejsce zwykłego pobytu. Zasady wyboru prawa i sądu opisujemy w poradniku Prawo właściwe i sąd w umowie międzynarodowej.
Dlatego warto, by umowa wprost wskazywała zarówno prawo właściwe, jak i to, czy konwencja ma być stosowana. Gdy kontrahent ma siedzibę w Niemczech, te zagadnienia omawiamy szerzej w poradniku Umowa z firmą z Niemiec.
Wyłączenie CISG w umowie
Strony mogą wyłączyć stosowanie konwencji. Mogą też, z zastrzeżeniem art. 12, uchylić albo zmienić skutki poszczególnych jej postanowień (art. 6 konwencji). Decyzja może więc objąć całą konwencję albo tylko wybrane zagadnienia.
Brzmienie takiego postanowienia zależy od rodzaju towaru, prawa wybranego dla umowy i ogólnych warunków stron. Przed decyzją warto porównać, jak sprawę zawarcia umowy, zbadania towaru i odpowiedzialności za niezgodność ureguluje konwencja, a jak prawo, które byłoby właściwe bez niej.
Na postanowienia o konwencji warto zwrócić uwagę także w ogólnych warunkach handlowych kontrahenta. Jeśli wskazują one inne prawo albo inaczej rozstrzygają kwestię konwencji niż projekt umowy, rozbieżność warto wyjaśnić przed podpisaniem. O ogólnych warunkach umów piszemy w poradniku Umowa handlowa przed podpisem.
Co konwencja reguluje w praktyce
Jeśli konwencja ma zastosowanie, umowa sprzedaży co do zasady nie wymaga formy pisemnej. Wyjątek dotyczy sytuacji, gdy którakolwiek ze stron ma siedzibę handlową w państwie, które złożyło oświadczenie na podstawie art. 96 konwencji.
Konwencja przewiduje też obowiązek zbadania towaru przez kupującego i zawiadomienia sprzedającego o niezgodności. Na zawiadomienie kupujący ma rozsądny termin, a w każdym przypadku najpóźniej dwa lata od rzeczywistego wydania towaru, chyba że jest to niezgodne z umownym okresem gwarancji. Szczegóły tych zasad oraz reguły odszkodowania opisujemy w poradniku Umowa z firmą z Niemiec.
Międzynarodowa umowa sprzedaży a konwencja wiedeńska
- Rodzaj umowyUstala się, czy to sprzedaż towarów między firmami, czy umowa z przewagą usług lub zakup do użytku osobistego, rodzinnego lub domowego.
- Siedziby stronSprawdza się, w jakich państwach strony mają siedziby handlowe i czy te państwa są stronami konwencji.
- Prawo właściweStrony wybierają prawo dla umowy. Bez wyboru prawo wskazują normy prawa prywatnego międzynarodowego, np. rozporządzenie Rzym I.
- Decyzja o konwencjiUmowa wskazuje, czy konwencja ma być stosowana, czy strony ją wyłączają albo zmieniają skutki jej postanowień.
- Dostawa i zawiadomienieKupujący bada towar i zawiadamia sprzedającego o niezgodności w rozsądnym terminie.najpóźniej w ciągu dwóch lat od rzeczywistego wydania towaru
Co przygotować przed rozmową z adwokatem
Przed rozmową o międzynarodowej umowie sprzedaży warto zebrać:
- projekt umowy albo umowę już zawartą, we wszystkich wersjach językowych;
- ogólne warunki handlowe obu stron, jeśli zostały wymienione;
- dane obu firm, w tym nazwę i adres siedziby;
- opis towaru oraz informację, dokąd i w jaki sposób ma być dostarczony;
- zamówienia, potwierdzenia zamówień i korespondencję z negocjacji;
- przy sporze o towar: dokumenty dostawy oraz kopie zawiadomień o niezgodności.
Adwokat może pomóc przy pierwszej umowie z zagraniczną firmą, przy analizie projektu przygotowanego przez drugą stronę, także w obcym języku, oraz przy sporze o wykonanie lub rozliczenie umowy. Znajomość języka obcego nie oznacza doradztwa w prawie obcym. Zakres pomocy kancelarii: Kontrakty międzynarodowe.