Kontakty z dzieckiem na odległość i spotkania w przerwach w nauce
W polskim prawie zarówno rodzic, jak i dziecko mają prawo i obowiązek utrzymywania kontaktów niezależnie od władzy rodzicielskiej. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (KRO) obejmuje pojęciem kontaktów osobiste spotkania, korespondencję i porozumiewanie się na odległość. Gdy dziecko stale mieszka z jednym rodzicem, rodzice wspólnie określają sposób kontaktów, kierując się dobrem dziecka i biorąc pod uwagę jego rozsądne życzenia. Niezależność kontaktów od władzy rodzicielskiej nie przesądza jednak, czy konkretne spotkanie jest dopuszczalne, na przykład gdy kontakty zostały ograniczone. Zasady ustalania, ograniczania i zmiany kontaktów omawia poradnik Wniosek o ustalenie kontaktów z dzieckiem.
Przy rozmowie przez telefon dziecko może chcieć pokazać rodzicowi, co robi po szkole. Wtedy lepsza może się okazać krótka rozmowa wideo o spokojnej porze niż godzina wyznaczona na koniec dnia. Jeżeli dziecko dzieli swój pokój z rodzeństwem, warto ustalić, skąd będzie mogło zadzwonić, żeby spokojnie porozmawiać.
Ustalając kontakty z dzieckiem na odległość, dobrze zapisać, według czasu którego kraju liczy się godzina rozmowy. Gdy „środa o osiemnastej” oznacza dla rodziców dwie różne pory, można wpisać godziny obowiązujące w obu miejscach. Przydaje się też ustalenie, kto inicjuje połączenie i co rodzice proponują, jeśli akurat w tę środę dziecko ma szkolne przedstawienie.
Kontakty wakacyjne z dzieckiem za granicą
Daty wakacji warto wziąć z kalendarza szkoły, do której dziecko rzeczywiście chodzi. Na tej podstawie można porównać czas przeznaczony na pobyt z czasem potrzebnym na obie podróże. Jeżeli dzień wyjazdu przypada bezpośrednio po zakończeniu zajęć, znaczenie mogą mieć nawet godzina odbioru dziecka i czas dojazdu na lotnisko.
Zapis „połowa wakacji w Polsce” nie rozstrzyga, kiedy pobyt się rozpoczyna, kto odbiera dziecko ani do kogo ma ono wrócić. Rodzice mogą wskazać daty i miejsca obu przekazań, osobę towarzyszącą oraz sposób wymiany informacji w razie zmiany połączenia. Taki harmonogram jest propozycją rodziców i sam nie rozstrzyga kwestii zgody na wyjazd dziecka ani tego, czy ustalenia da się wykonać w innym państwie. Zgodę na wyjazd omawia poradnik Zgoda drugiego rodzica na wyjazd dziecka za granicę.
Osobnego uzgodnienia mogą wymagać koszty. Przed zakupem biletów warto porównać koszt podróży dziecka do Polski z kosztem wizyty rodzica w kraju zamieszkania dziecka. W polskiej sprawie o kontakty sąd może, aby zapewnić ich wykonywanie, zobowiązać m.in. do pokrycia kosztów podróży i pobytu dziecka. Przygotowane zestawienie pozwala wskazać, o jaką podróż chodzi i z czego wynika przedstawiona kwota.
Dni i godziny, rozmowy przez komunikator oraz miejsca przekazania dziecka można opisać w porozumieniu. Przykładowe elementy takich ustaleń omawia poradnik o planie wychowawczym.
Sprawa o kontakty, gdy dziecko mieszka w innym państwie
Rodzic mieszkający w Polsce może chcieć ustalić nowe kontakty, zmienić dotychczasowy harmonogram albo doprowadzić do spotkań już przewidzianych w orzeczeniu. Warto najpierw nazwać oczekiwany rezultat. Jeżeli problem dotyczy orzeczenia zagranicznego, do oceny potrzebne będą jego treść, państwo wydania i opis tego, które ustalenia przestały działać.
Jurysdykcję, czyli możliwość rozpoznania sprawy przez sądy danego państwa, trzeba ocenić przed wyborem konkretnego sądu. W sprawach odpowiedzialności rodzicielskiej w Unii Europejskiej znaczenie ma m.in. rozporządzenie Rady (UE) 2019/1111. To, czy ma ono zastosowanie w relacji z państwem, w którym mieszka dziecko, i który sąd może rozpoznać konkretny wniosek, wymaga analizy sprawy. Sam fakt, że rodzic mieszka w Polsce, nie przesądza, że sprawę rozpozna polski sąd.
Do rozmowy warto przygotować informację, od kiedy dziecko mieszka w danym państwie, jak wcześniej wyglądały spotkania oraz czy sprawa o kontakty jest już w toku. Jeżeli wyznaczono termin lub rodzic otrzymał pismo, przydatny będzie cały dokument. Z samej nazwy sądu trudno odtworzyć, czego dotyczy pismo i jakiego działania oczekuje się od rodzica.
Od dotychczasowych kontaktów do propozycji na kolejny semestr
- Zebranie ustaleńRodzic gromadzi wcześniejsze porozumienia, orzeczenia i ugody dotyczące kontaktów.
- Opis ostatnich spotkańWarto wskazać daty rozmów i wizyt oraz to, co rzeczywiście przeszkodziło w spotkaniu, jeśli się nie odbyło.
- Propozycja na piśmieRodzice mogą opisać dni rozmów, okresy wakacyjne, miejsce przekazania dziecka i sposób kontaktu między spotkaniami.
- Spór lub zagraniczne orzeczenieDo oceny dalszych kroków warto przekazać adwokatowi dotychczasowy dokument i propozycję odpowiadającą obecnej sytuacji dziecka.
Wniosek o pomoc w wykonywaniu prawa do odwiedzin
Konwencja dotycząca cywilnych aspektów uprowadzenia dziecka za granicę, sporządzona w Hadze w 1980 r., przewiduje także pomoc w sprawach dotyczących odwiedzin. Jeżeli ma zastosowanie w relacji Polski i danego państwa, do organu centralnego państwa-strony można skierować wniosek o zorganizowanie lub ochronę skutecznego wykonywania prawa do odwiedzin. Ma to znaczenie, gdy rodzic chce utrzymać relację z dzieckiem nadal mieszkającym w innym państwie. Zakres pomocy w konkretnej sprawie wymaga ustalenia.
Przy ocenie tej drogi istotne jest m.in. miejsce stałego pobytu dziecka bezpośrednio przed naruszeniem prawa do odwiedzin. Konwencja dotyczy dziecka, które miało wtedy miejsce stałego pobytu w państwie-stronie, i przestaje mieć zastosowanie po ukończeniu przez nie 16 lat. Wniosek o powrót dziecka po bezprawnym wywiezieniu lub zatrzymaniu to odrębne żądanie, które omawia poradnik o wyjeździe i wywiezieniu dziecka za granicę.