Opoka · Krawczyk
ADWOKACI

Gwarancja a rękojmia: konsument i niezgodność towaru

Gwarancja a rękojmia to dla konsumenta dwa różne źródła ochrony, choć w sklepach często traktuje się je jak jedno. Od 1.01.2023 r. przy sprzedaży towaru konsumentowi miejsce dawnej rękojmi zajęły przepisy ustawy o prawach konsumenta o braku zgodności towaru z umową. Gwarancja nadal wynika z dobrowolnego oświadczenia gwaranta.

Rozróżnienie ma znaczenie praktyczne. Od niego zależy, do kogo skierować zgłoszenie, na jakie dokumenty się powołać i jakiej odpowiedzi można się spodziewać.

Opoka · KrawczykStan prawny:

Cztery pojęcia, które łatwo pomylić

W rozmowach o wadliwym towarze pojawiają się zwykle cztery pojęcia. Każde z nich ma inne źródło i dotyczy innej grupy umów:

  • rękojmia za wady (art. 556–576 Kodeksu cywilnego), czyli ustawowa odpowiedzialność sprzedawcy lub wykonawcy za wady fizyczne i prawne, niezależna od winy; stosuje się ją m.in. w umowach między przedsiębiorcami, które mogą ją umownie modyfikować,
  • brak zgodności towaru z umową, czyli odpowiedzialność przedsiębiorcy wobec konsumenta kupującego towar, uregulowana w ustawie o prawach konsumenta od 1.01.2023 r.,
  • brak zgodności treści lub usługi cyfrowej, uregulowany w odrębnym rozdziale tej samej ustawy,
  • gwarancja (art. 577 Kodeksu cywilnego), czyli dobrowolne oświadczenie gwaranta.

W praktyce konsument nadal słyszy w sklepie o „reklamacji z rękojmi”. Pismo do sprzedawcy dobrze jednak oprzeć na przepisach o braku zgodności, a pismo do gwaranta na treści karty gwarancyjnej.

Odpowiedzialność sprzedawcy wobec konsumenta

Odpowiedzialność za brak zgodności towaru z umową wynika z ustawy, a zgłoszenie kieruje się do sprzedawcy. Konsumentem jest osoba fizyczna, która kupuje rzecz od przedsiębiorcy w celu niezwiązanym bezpośrednio ze swoją działalnością gospodarczą lub zawodową (art. 22¹ Kodeksu cywilnego).

Co do zasady konsument najpierw żąda naprawy albo wymiany towaru, a obniżenie ceny lub odstąpienie od umowy wchodzi w grę w dalszej kolejności. Treść takiego zgłoszenia i potrzebne dokumenty opisuje poradnik Reklamacja towaru: niezgodność z umową i prawa konsumenta.

Gwarancja i karta gwarancyjna

Gwarancji udziela gwarant, którym bywa producent albo sprzedawca. Ponieważ gwarancja jest dobrowolna, jej zakres wynika z karty gwarancyjnej, a nie wprost z ustawy. Dlatego to w karcie należy sprawdzić np., gdzie odbywa się naprawa, jaki okres obejmuje ochrona i czy niektóre części są wyłączone.

Przed zgłoszeniem usterki warto sprawdzić w karcie:

  • kto jest gwarantem i jaki jest jego adres lub kanał zgłoszeń,
  • jaki okres obejmuje gwarancja i od jakiej daty się go liczy,
  • jakie usterki lub części karta wyłącza,
  • czy wymagany jest dowód zakupu, numer seryjny albo oryginalne opakowanie,
  • w jaki sposób gwarant potwierdza przyjęcie zgłoszenia.

Sprzedawca i gwarant mogą być dwiema różnymi firmami. Telewizor kupiony w sieci handlowej może mieć gwarancję producenta, który prowadzi własny serwis. W takim przypadku dobrze zapisać osobno, kto sprzedał rzecz, a kto udzielił gwarancji.

Gwarancja a rękojmia w konkretnej sytuacji

Wybór drogi zależy od okoliczności. Zgłoszenie u gwaranta bywa wygodne, gdy producent ma sieć serwisów, a karta przewiduje szybki odbiór sprzętu. Zgłoszenie u sprzedawcy opiera się na ustawie, więc jego zakres nie zależy od treści karty gwarancyjnej.

Relacja między gwarancją a ustawową odpowiedzialnością sprzedawcy, w tym wpływ zgłoszenia u gwaranta na uprawnienia wobec sprzedawcy, wymaga oceny w konkretnej sprawie. Niezależnie od wybranej drogi warto zachować dowód zakupu, kartę gwarancyjną, protokoły serwisu i całą korespondencję.

Przykładowo konsument kupił laptop z gwarancją producenta. Serwis producenta odmówił naprawy, powołując się na uszkodzenie mechaniczne. Konsument zachował protokół serwisu i zdjęcia obudowy z dnia odbioru sprzętu. Przy dalszej rozmowie ze sprzedawcą te dokumenty pozwalają porównać stanowisko serwisu z rzeczywistym stanem rzeczy.

Zakup na potrzeby firmy

Przepisy o braku zgodności towaru z umową dotyczą konsumentów. Przy sprzedaży między przedsiębiorcami stosuje się rękojmię z Kodeksu cywilnego, którą strony mogą umownie ograniczyć lub wyłączyć, oraz ewentualną gwarancję. Tę sytuację omawia poradnik Rękojmia a gwarancja w sprzedaży towaru między firmami.

Odrębnej oceny wymaga sytuacja osoby prowadzącej jednoosobową działalność, która kupiła rzecz związaną z firmą, ale niemającą dla niej charakteru zawodowego. Przy takim zakupie znaczenie mają faktura, przeznaczenie rzeczy i rodzaj prowadzonej działalności.

Najczęstsze pytania

Gwarancja a rękojmia – od czego zależy, gdzie zgłosić usterkę?

Gwarancja i odpowiedzialność sprzedawcy za brak zgodności wynikają z różnych źródeł. Kolejność zgłoszeń i wpływ jednego na drugie wymagają oceny w konkretnej sprawie. Przed wysyłką sprzętu warto ustalić, kto jest gwarantem i czego konsument oczekuje od sprzedawcy.

Czy sprzedawca może być jednocześnie gwarantem?

Tak, gwarantem bywa zarówno producent, jak i sprzedawca. Kto udzielił gwarancji w danej sprawie, wynika z karty gwarancyjnej. Gdy karta jest niejasna, warto zapytać sprzedawcę na piśmie, kto jest gwarantem.

Czy reklamacja aplikacji lub plików do pobrania podlega tym samym zasadom?

Nie. Brak zgodności treści i usług cyfrowych reguluje odrębny rozdział ustawy o prawach konsumenta. Przy takiej reklamacji warto zachować potwierdzenie zakupu, opis usługi i zrzuty ekranu pokazujące problem.

Co zrobić, gdy karta gwarancyjna nie wskazuje gwaranta?

Warto zachować kartę, opakowanie i dowód zakupu, a następnie zwrócić się do sprzedawcy z pytaniem o dane gwaranta. Odpowiedź na piśmie ułatwia dalsze zgłoszenie. Pytanie o konkretną sprawę można przesłać przez kontakt.

Powiązane poradniki

Mają Państwo pytanie dotyczące własnej sprawy?

Prosimy krótko opisać, czego dotyczy sprawa. Odpowiemy, czy i w jaki sposób możemy pomóc.

Kontakt z kancelarią

Źródła

  • Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93), art. 22¹, art. 556–576 i art. 577.
  • Ustawa z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta (Dz.U. 2014 poz. 827), rozdziały 5a i 5b.
  • Dyrektywa (UE) 2019/771 i dyrektywa (UE) 2019/770.

Materiał ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej w konkretnej sprawie.