Zakres i data wszczęcia postępowania
Rozporządzenie 1215/2012, nazywane Brukselą I bis, obejmuje sprawy cywilne i handlowe. Wyłącza między innymi sprawy podatkowe, administracyjne, upadłościowe, alimentacyjne i spadkowe. Nie należy więc stosować opisanej ścieżki automatycznie do każdego polskiego dokumentu (art. 1).
Znaczenie ma data wszczęcia sprawy, nie tylko data wyroku. Nowe rozporządzenie stosuje się zasadniczo do postępowań wszczętych 10 stycznia 2015 r. lub później. Dla wcześniejszych spraw objętych dawnym reżimem zachowano stosowanie rozporządzenia 44/2001. Przed przygotowaniem dokumentów trzeba ustalić tę datę (art. 66). Etap przed uzyskaniem wyroku opisuje poradnik Niemiecki kontrahent nie płaci, a wybór prawa i sądu w samej umowie poradnik Umowa z firmą z Niemiec.
Zaświadczenie, dokumenty i doręczenie
Orzeczenie musi być wykonalne w Polsce. Artykuł 39 znosi potrzebę odrębnego stwierdzania wykonalności w drugim państwie. Do wykonania przedstawia się właściwemu organowi odpis pozwalający stwierdzić autentyczność oraz zaświadczenie z art. 53. Zaświadczenie potwierdza wykonalność i zawiera wyciąg z orzeczenia, a w odpowiednim przypadku informacje o kosztach i odsetkach (art. 39 i 42).
Zaświadczenie na formularzu z załącznika I wydaje na wniosek sąd pochodzenia. W polskiej procedurze dla wyroku jest to sąd, który go wydał. Postanowienie może wydać również referendarz. Od postanowienia w przedmiocie zaświadczenia przysługuje zażalenie (art. 53 rozporządzenia, art. 795¹⁰–795¹¹ KPC).
Przed pierwszym środkiem wykonawczym dłużnikowi doręcza się zaświadczenie. Jeżeli nie otrzymał wcześniej samego orzeczenia, doręcza się je wraz z zaświadczeniem. Rozporządzenie przewiduje odrębność wykonywania środków zabezpieczających (art. 43).
Tłumaczenia
Organ egzekucyjny może zażądać tłumaczenia lub transliteracji treści zaświadczenia. Tłumaczenia samego orzeczenia może zażądać wtedy, gdy bez niego nie jest w stanie prowadzić postępowania. Nie ma więc jednej reguły, że zawsze tłumaczy się cały komplet dokumentów (art. 42 ust. 3–4).
Dłużnik mieszkający w innym państwie może żądać tłumaczenia orzeczenia w warunkach art. 43 ust. 2. Do doręczenia wymaganego tłumaczenia dopuszczalne pozostają zasadniczo tylko środki zabezpieczające. Język przekładu i kwalifikacje tłumacza ustala się według art. 57. Przekładu dokonuje osoba uprawniona w jednym z państw członkowskich.
Wykonanie w Niemczech
Postępowanie wykonawcze podlega prawu niemieckiemu, z zastrzeżeniem rozporządzenia. Właściwy organ oraz rodzaj wniosku ustala się według planowanego środka i majątku dłużnika. Polski komornik nie prowadzi na tej podstawie niemieckich czynności egzekucyjnych (art. 41).
W praktycznej kolejności ustala się wykonalność i zakres należności, przygotowuje odpis i zaświadczenie, sprawdza doręczenia oraz wymagane tłumaczenia. Następnie kieruje się właściwy wniosek do organu wykonania. Informacje o adresie i majątku dłużnika pomagają ustalić, do jakiego środka powinien zmierzać wniosek. Koszt i skuteczność zależą od wybranego środka oraz rzeczywistego majątku.
Europejski tytuł egzekucyjny
Rozporządzenie 805/2004 przewiduje europejski tytuł egzekucyjny dla bezspornych roszczeń pieniężnych. Bezsporność może wynikać m.in. z wyraźnego uznania, ugody albo zachowania dłużnika spełniającego warunki art. 3. Sam brak zapłaty nie wystarcza do przyjęcia, że każda wierzytelność spełnia te warunki.
Do zaświadczenia potrzebne są między innymi wykonalność i zgodność z właściwymi wymaganiami jurysdykcji. Przy odpowiednich przypadkach bezsporności trzeba spełnić minimalne standardy doręczeń, informacji o roszczeniu i możliwości obrony (art. 6 i 12–19). W Polsce zaświadczenie dla orzeczenia wydaje na wniosek wierzyciela sąd, który je wydał (art. 795¹ KPC).
Przy tej drodze przedstawia się odpis orzeczenia, odpis zaświadczenia ETE oraz wymagane tłumaczenie zaświadczenia. Wykonanie podlega prawu państwa wykonania. ETE nie jest dodatkowym obowiązkowym zaświadczeniem dla każdego wyroku wykonywanego według Brukseli I bis (art. 20 rozporządzenia 805/2004).
Odmowa wykonania
W reżimie Brukseli I bis dłużnik może wystąpić o odmowę wykonania z podstaw art. 45–46. Obejmują one m.in. oczywistą sprzeczność z porządkiem publicznym, określone naruszenia doręczenia pozwu przy braku wdania się w spór oraz niemożność pogodzenia orzeczeń. Wymaga to oceny szczegółowych przesłanek, w tym wyjątków.
Nie prowadzi się w Niemczech ponownej kontroli merytorycznej polskiego orzeczenia. Wniosek o odmowę może wiązać się z ograniczeniem lub zawieszeniem wykonania na zasadach art. 44. W reżimie ETE podstawy odmowy określa osobno art. 21 rozporządzenia 805/2004. Nie należy mieszać obu procedur (art. 52 rozporządzenia 1215/2012).
Polski wyrok przeciw firmie z Niemiec: wykonanie w Niemczech krok po kroku
- ZakresUstalenie rodzaju sprawy, daty jej wszczęcia i wykonalności orzeczenia.
- DokumentyOdpis orzeczenia i właściwe zaświadczenie sądu pochodzenia.
- Doręczenie i przekładSprawdzenie warunków art. 43 i wymaganych tłumaczeń.
- WykonanieWniosek do właściwego niemieckiego organu według prawa państwa wykonania.
- ZarzutyOcena ewentualnych podstaw odmowy w odpowiednim reżimie.