Opoka · Krawczyk
ADWOKACI

Alimenty od dziadków: kiedy płacą dziadkowie, gdy rodzic nie płaci

Alimenty od dziadków można uzyskać dopiero wtedy, gdy obowiązku alimentacyjnego wobec dziecka nie może wykonać żaden z rodziców (art. 128, 129 i 132 KRO). Dziadkowie odpowiadają więc zastępczo, a nie obok rodziców, dlatego samo to, że ojciec lub matka nie płaci, nie przesądza jeszcze o ich obowiązku.

Ogólne zasady alimentów na dziecko, w tym wysokość i czas trwania obowiązku, opisujemy w poradniku Alimenty na dziecko. Egzekucję zasądzonych alimentów od rodzica omawiamy osobno w poradniku Zaległe alimenty: komornik i fundusz alimentacyjny.

Opoka · KrawczykStan prawny:

Podstawa prawna alimentów od dziadków

Kodeks rodzinny i opiekuńczy nakłada obowiązek alimentacyjny na krewnych w linii prostej oraz na rodzeństwo (art. 128 KRO). Dziadkowie są krewnymi dziecka w linii prostej, ale nie stoją w tej samej kolejce co rodzice.

Wobec dziecka zobowiązani są w pierwszej kolejności rodzice (art. 129 KRO). Obowiązek dalszych krewnych, w tym dziadków, powstaje dopiero wtedy, gdy rodzice nie mogą go wykonać (art. 132 KRO). Alimenty od dziadków to więc rozwiązanie zastępcze, a nie równoległe do alimentów od rodziców.

Kiedy alimenty od dziadków

Obowiązek dziadków powstaje, gdy obowiązku nie może wykonać żaden z rodziców, ponieważ (art. 129 i 132 KRO):

  • rodziców nie ma;
  • rodzice nie są w stanie płacić;
  • uzyskanie od rodziców środków na czas jest niemożliwe albo połączone z nadmiernymi trudnościami.

W sprawie trzeba więc wykazać, która z tych sytuacji zachodzi, i poprzeć to dokumentami. Ocena dotyczy obojga rodziców, a nie tylko tego, który nie płaci. Znaczenie ma zatem także sytuacja rodzica, z którym dziecko mieszka na co dzień.

Alimenty od dziadków, gdy ojciec nie płaci

Gdy drugi rodzic nie płaci zasądzonych alimentów, pojawia się pytanie o alimenty od dziadków. Brak wpłat nie oznacza jednak automatycznie, że uzyskanie środków od rodzica jest niemożliwe. Gdy istnieje wyrok lub ugoda, można złożyć do komornika wniosek o wszczęcie egzekucji, co opisujemy w poradniku Zaległe alimenty: komornik i fundusz alimentacyjny.

Przebieg i wynik egzekucji mogą później posłużyć jako dowód, że uzyskanie środków od rodzica na czas jest niemożliwe albo połączone z nadmiernymi trudnościami. Czy w konkretnej sprawie wystarczy to do wystąpienia przeciwko dziadkom, oceni adwokat na podstawie dokumentów. To samo dotyczy sytuacji, w której alimentów od rodzica jeszcze nie ustalono.

Te same zasady obowiązują, gdy alimentów nie płaci matka. Przepisy mówią o rodzicach, a nie wyłącznie o ojcu.

Alimenty od dziadków po śmierci ojca

Śmierć rodzica to sytuacja, w której jednego z zobowiązanych w pierwszej kolejności już nie ma. Przepisy odnoszą obowiązek dziadków do tego, czy obowiązku nie może wykonać żaden z rodziców (art. 129 i 132 KRO). Gdy ojciec nie żyje, co do zasady trzeba więc ocenić również, czy obowiązek może wykonać matka dziecka.

Jeżeli drugi rodzic nie jest w stanie pokryć potrzeb dziecka w całości, w grę może wchodzić żądanie wobec dziadków. W jakim zakresie i wobec których dziadków, oceni adwokat po zapoznaniu się z sytuacją rodziny.

Od czego zależy wysokość alimentów od dziadków

Zakres świadczeń alimentacyjnych zależy od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego oraz od zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego (art. 135 § 1 KRO). W sprawie przeciwko dziadkom liczą się więc potrzeby dziecka oraz możliwości babci lub dziadka, od których żąda się alimentów. Przepisy nie podają tabel ani kwot.

Jak zastępczy charakter obowiązku przekłada się na wysokość świadczeń w konkretnej sprawie, omówi adwokat. Ogólne kryteria opisujemy w poradniku Wysokość alimentów na dziecko.

Alimenty od dziadków a fundusz alimentacyjny

Fundusz alimentacyjny to odrębne świadczenie, o które wnioskuje się w gminie, a nie w sądzie, po bezskutecznej egzekucji alimentów. Ma własne warunki ustawowe, w tym kryterium dochodowe. Nie jest więc alternatywną nazwą alimentów od dziadków, a sprawa przeciwko dziadkom toczy się przed sądem.

Czy korzystanie ze świadczeń z funduszu wpływa na żądanie wobec dziadków, adwokat oceni w konkretnej sprawie. Warunki funduszu opisujemy w poradniku Zaległe alimenty: komornik i fundusz alimentacyjny.

Pozew o alimenty od dziadków

Uprawnionym do alimentów jest dziecko. Sprawę o alimenty co do zasady rozpoznaje sąd rejonowy, a pozew można złożyć według miejsca zamieszkania dziecka jako osoby uprawnionej (art. 16, 17 pkt 4 i 32 KPC). Strona dochodząca roszczeń alimentacyjnych nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych (art. 96 ust. 1 pkt 2 u.k.s.c.).

W pozwie przeciwko dziadkom, oprócz potrzeb dziecka, opisuje się przyczynę, dla której obowiązku nie wykonują rodzice. Przeciwko którym dziadkom skierować pozew i kto reprezentuje w sprawie małoletnie dziecko, oceni adwokat. Ogólny przebieg sprawy, w tym wartość przedmiotu sporu i załączniki, opisujemy w poradniku Pozew o alimenty.

Sąd może udzielić zabezpieczenia przed wszczęciem sprawy lub w jej toku (art. 730 § 2 KPC). W sprawie o alimenty zabezpieczenie może polegać na zobowiązaniu do zapłaty jednorazowo albo okresowo określonej sumy (art. 753 § 1 KPC). Szerzej piszemy o tym w poradniku Zabezpieczenie alimentów na czas sprawy.

Alimenty od dziadków krok po kroku

  1. Sytuacja rodzicówUstala się, czy rodziców nie ma, czy nie są w stanie płacić, czy uzyskanie od nich środków na czas jest niemożliwe albo połączone z nadmiernymi trudnościami.
  2. Egzekucja od rodzicaGdy istnieje wyrok lub ugoda, można złożyć do komornika wniosek o wszczęcie egzekucji. Jej przebieg i wynik mogą służyć jako dowód w sprawie przeciwko dziadkom.
  3. DokumentyZbiera się akt urodzenia dziecka, orzeczenia lub ugody o alimentach, dokumenty z egzekucji oraz wykaz kosztów dziecka z dowodami.
  4. Pozew do sądu rejonowegoPozew można złożyć według miejsca zamieszkania dziecka. Opisuje się w nim potrzeby dziecka i przyczynę, dla której obowiązku nie wykonują rodzice.
  5. Wniosek o zabezpieczenieSąd może udzielić zabezpieczenia przed wszczęciem sprawy lub w jej toku, zobowiązując do zapłaty jednorazowo albo okresowo określonej sumy.

Co przygotować przed rozmową z adwokatem

Przed rozmową warto zebrać dokumenty, które pokazują sytuację dziecka i obojga rodziców:

  • akt urodzenia dziecka, a gdy rodzic nie żyje, także akt zgonu;
  • wyrok, ugodę lub inne orzeczenie o alimentach od rodzica, jeśli są;
  • dokumenty z postępowania egzekucyjnego, np. pisma komornika o jego przebiegu i wyniku;
  • wykaz miesięcznych kosztów dziecka i dowody tych kosztów, np. rachunki;
  • znane informacje o dochodach i sytuacji rodziców oraz dziadków, od których miałyby być alimenty.

Lista jest pomocnicza, a komplet dokumentów zależy od sprawy. Zobacz też: Jak przygotować się do pierwszej rozmowy.

Typowe błędy

  • Pozew przeciwko dziadkom zamiast działań wobec rodzica. Dziadkowie odpowiadają zastępczo, więc trzeba wykazać, że obowiązku nie może wykonać żaden z rodziców (art. 132 KRO).
  • Pominięcie sytuacji drugiego rodzica. Ocena dotyczy obojga rodziców, także tego, z którym dziecko mieszka.
  • Brak dokumentów z egzekucji. Bez nich trudniej wykazać, że uzyskanie środków od rodzica jest niemożliwe albo połączone z nadmiernymi trudnościami.
  • Mylenie funduszu alimentacyjnego z alimentami od dziadków. Fundusz to świadczenie przyznawane w gminie, a alimenty od dziadków zasądza sąd.

Najczęstsze pytania

Kiedy alimenty od dziadków?

Gdy żaden z rodziców nie może wykonać obowiązku: rodziców nie ma, nie są w stanie płacić albo uzyskanie od nich środków na czas jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami (art. 129 i 132 KRO).

Czy dziadkowie muszą płacić alimenty, gdy ojciec nie płaci?

Nie automatycznie. Sam brak wpłat nie przesądza o obowiązku dziadków. Gdy alimenty są zasądzone, można prowadzić egzekucję wobec rodzica, a jej przebieg i wynik mogą mieć znaczenie w sprawie. Liczy się też sytuacja drugiego rodzica.

Czy można żądać alimentów od dziadków po śmierci ojca?

Gdy ojciec nie żyje, co do zasady ocenia się, czy obowiązek może wykonać matka dziecka. Jeżeli nie jest w stanie pokryć potrzeb dziecka, w grę może wchodzić żądanie wobec dziadków (art. 129 i 132 KRO).

Jaka jest podstawa prawna alimentów od dziadków?

Kodeks rodzinny i opiekuńczy: art. 128 (krąg zobowiązanych), art. 129 (kolejność, w pierwszej kolejności rodzice) i art. 132 (kiedy powstaje obowiązek dalszych krewnych). Zakres świadczeń określa art. 135 § 1 KRO.

Alimenty od dziadków a fundusz alimentacyjny: czym się różnią?

Fundusz alimentacyjny to świadczenie, o które wnioskuje się w gminie po bezskutecznej egzekucji alimentów. Alimenty od dziadków zasądza sąd w odrębnej sprawie. Czy jedno wpływa na drugie, oceni adwokat.

Czy pozew o alimenty od dziadków jest płatny?

Strona dochodząca roszczeń alimentacyjnych nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych (art. 96 ust. 1 pkt 2 u.k.s.c.). Zwolnienie dotyczy kosztów sądowych, a jego zakres w konkretnej sprawie warto omówić z adwokatem.

W czym pomaga adwokat w sprawie o alimenty od dziadków?

Adwokat może ocenić, czy zachodzą przesłanki obowiązku dziadków, i wskazać, jakie dokumenty o sytuacji rodziców są potrzebne. Może też przygotować pozew i wniosek o zabezpieczenie. Zakres pomocy kancelarii: Alimenty.

Powiązane usługi

Powiązane poradniki

Mieszkają Państwo za granicą?

Sprawami Polaków za granicą zajmuje się serwis TwojaSprawa.

TwojaSprawa

Mają Państwo pytanie dotyczące własnej sprawy?

Prosimy krótko opisać, czego dotyczy sprawa. Odpowiemy, czy i w jaki sposób możemy pomóc.

Kontakt z kancelarią

Źródła

  • Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz.U. 2026 poz. 236): art. 128, 129, 132, 135 § 1
  • Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz.U. 2026 poz. 468): art. 16, 17 pkt 4, 32, 730 § 2, 753 § 1
  • Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (t.j. Dz.U. 2025 poz. 1228): art. 96 ust. 1 pkt 2

Materiał ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej w konkretnej sprawie.