Zwolnienie dyscyplinarne a wypowiedzenie
Przy wypowiedzeniu umowa o pracę trwa jeszcze przez okres wypowiedzenia. Zwolnienie dyscyplinarne działa inaczej: umowa ustaje natychmiast, bez okresu wypowiedzenia. Z punktu widzenia pracownika to zasadnicza różnica, ponieważ stosunek pracy kończy się bez okresu przejściowego.
Termin na odwołanie wynosi w obu przypadkach 21 dni. Liczy się go jednak od doręczenia innego pisma: przy wypowiedzeniu od doręczenia wypowiedzenia, a przy zwolnieniu dyscyplinarnym od doręczenia zawiadomienia o rozwiązaniu umowy bez wypowiedzenia. Zasady odwołania od wypowiedzenia opisuje poradnik Odwołanie od wypowiedzenia umowy o pracę.
Zwolnienia dyscyplinarnego nie należy też mylić z rozwiązaniem umowy za porozumieniem stron. Porozumienie wymaga zgody obu stron, a zwolnienie dyscyplinarne jest jednostronną decyzją pracodawcy.
Kiedy pracodawca może zwolnić dyscyplinarnie
Art. 52 § 1 KP przewiduje trzy podstawy rozwiązania umowy bez wypowiedzenia z winy pracownika.
- Ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych.
- Przestępstwo popełnione w czasie trwania umowy, uniemożliwiające dalsze zatrudnianie na stanowisku, jeżeli jest oczywiste lub stwierdzone prawomocnym wyrokiem.
- Zawiniona utrata uprawnień koniecznych do wykonywania pracy na stanowisku.
Samo niezadowolenie z jakości pracy nie zastępuje ustawowej podstawy. Pracodawca ma miesiąc od uzyskania wiadomości o okoliczności uzasadniającej rozwiązanie. Jeżeli pracownika reprezentuje zakładowa organizacja związkowa, trzeba zasięgnąć jej opinii. Na zgłoszenie zastrzeżeń organizacja ma najwyżej trzy dni (art. 52 § 2–3 KP).
Oświadczenie pracodawcy powinno być pisemne, zawierać przyczynę rozwiązania i pouczenie o prawie odwołania do sądu pracy (art. 30 § 3–5 KP).
Ile czasu na odwołanie od zwolnienia dyscyplinarnego
Pozew do sądu pracy wnosi się w ciągu 21 dni od doręczenia zawiadomienia o zwolnieniu. Termin biegnie od doręczenia pisma, a nie od chwili, w której pracownik zdecyduje się działać. Jeśli termin już minął, sytuację należy niezwłocznie omówić z adwokatem.
Zwolnienie dyscyplinarne nie odbiera pracownikowi ochrony, jaką daje Kodeks pracy. Decyzję pracodawcy można poddać ocenie sądu pracy, który sprawdzi ją w postępowaniu wszczętym pozwem pracownika.
Czego może żądać pracownik
Pracownik może żądać przywrócenia do pracy na poprzednich warunkach albo odszkodowania (art. 56 KP). Odszkodowanie z art. 58 odpowiada wynagrodzeniu za okres wypowiedzenia. Przy umowie terminowej obejmuje czas do umówionego końca, najwyżej okres wypowiedzenia.
Art. 59 i 60 KP przewidują sytuacje, w których przysługuje wyłącznie odszkodowanie, np. gdy wadliwe zwolnienie nastąpiło podczas biegnącego wypowiedzenia. Odszkodowanie i wynagrodzenie po przywróceniu mają odrębne podstawy. Wybór roszczenia wymaga uwzględnienia rodzaju i etapu zakończenia umowy.
Odwołanie wnosi się w ciągu 21 dni od doręczenia zawiadomienia o rozwiązaniu umowy (art. 264 § 2 KP). Przy niezawinionym spóźnieniu można w ciągu siedmiu dni od ustania przeszkody żądać przywrócenia terminu. Trzeba uprawdopodobnić przyczynę opóźnienia i wnieść odwołanie (art. 265 KP).
Sprawa przed sądem pracy
Sprawy pracownicze rozpoznaje sąd pracy. Pozew można wnieść do sądu właściwego według siedziby pracodawcy albo według miejsca, w którym pracownik wykonywał pracę (art. 461 Kodeksu postępowania cywilnego, KPC).
Pracownik nie płaci opłaty od pozwu niezależnie od wartości sporu (art. 96 ust. 1 pkt 4 ustawy o kosztach sądowych). Sprawę może prowadzić także adwokat albo radca prawny po udzieleniu umocowania.
Odwołanie od zwolnienia dyscyplinarnego krok po kroku
- Doręczenie zawiadomieniaPracodawca rozwiązuje umowę bez wypowiedzenia z winy pracownika. Zawiadomienie ma formę pisemną i wskazuje przyczynę.Najpóźniej miesiąc od powzięcia wiadomości o uchybieniu
- Zapis daty i zebranie dokumentówPracownik zachowuje pismo wraz z dowodem daty doręczenia oraz dokumenty dotyczące wskazanej przyczyny.
- Pozew do sądu pracyPracownik wnosi odwołanie do sądu pracy właściwego według siedziby pracodawcy albo miejsca wykonywania pracy.21 dni od doręczenia zawiadomienia
- Postępowanie przed sądem pracyPracownik nie płaci opłaty od pozwu niezależnie od wartości sporu. Sprawę może prowadzić pełnomocnik.
- WyrokSąd pracy rozstrzyga o roszczeniach zgłoszonych w pozwie, dotyczących przywrócenia do pracy i odszkodowania.
Zwolnienie dyscyplinarne a świadectwo pracy
Po rozwiązaniu umowy pracodawca ma obowiązek wydać świadectwo pracy (art. 97 KP). Jeśli świadectwo zawiera błędy, pracownik może wystąpić do pracodawcy z wnioskiem o sprostowanie, a następnie skierować sprawę do sądu pracy. Ten tryb opisuje poradnik Sprostowanie świadectwa pracy.
Jakie informacje o sposobie rozwiązania umowy znajdują się w świadectwie i jak wpływa na nie odwołanie od zwolnienia, wymaga sprawdzenia w konkretnej sprawie. Świadectwo warto od razu przeczytać i porównać z zawiadomieniem o zwolnieniu.
Co przygotować przed rozmową z adwokatem
Przed rozmową warto zebrać m.in.:
- zawiadomienie o zwolnieniu wraz z kopertą, potwierdzeniem odbioru albo wiadomością, z której wynika data doręczenia;
- umowę o pracę z aneksami;
- korespondencję i dokumenty dotyczące zdarzenia wskazanego jako przyczyna zwolnienia;
- informacje o tym, kiedy i od kogo pracodawca dowiedział się o zdarzeniu, jeśli są znane;
- świadectwo pracy, jeśli zostało już wydane.
Lista jest pomocnicza, a komplet dokumentów zależy od sprawy. Sposób porządkowania takich informacji opisujemy w poradniku Jak uporządkować informacje przed rozmową. Opis sytuacji można przesłać przez formularz kontaktowy.
Typowe błędy
- Odkładanie decyzji o odwołaniu. Termin 21 dni biegnie od doręczenia zawiadomienia, niezależnie od tego, kiedy pracownik zacznie działać.
- Brak dowodu daty doręczenia. Wyrzucenie koperty albo usunięcie wiadomości utrudnia później ustalenie, kiedy termin zaczął biec.
- Mylenie zwolnienia dyscyplinarnego z wypowiedzeniem. Oba tryby mają ten sam termin na odwołanie, ale inne skutki dla trwania umowy.
- Założenie, że decyzja pracodawcy jest ostateczna. Zwolnienie dyscyplinarne podlega ocenie sądu pracy.
- Rezygnacja z pozwu z obawy przed kosztami. Pracownik nie płaci opłaty od pozwu niezależnie od wartości sporu.