Zmiana nazwiska a sprostowanie aktu
Przepisy rozróżniają dwie sytuacje, które w rozmowach często się mieszają. Sprostowanie dotyczy błędu w akcie stanu cywilnego, na przykład literówki w nazwisku lub złej daty, gdy prawidłowe dane wynikają z innych dokumentów. Zmiana imienia lub nazwiska dotyczy natomiast danych wpisanych poprawnie, które osoba chce zastąpić innymi.
Od tego rozróżnienia zależy tryb. Błąd w akcie prostuje kierownik urzędu stanu cywilnego albo sąd, co opisujemy w poradniku Błąd w akcie urodzenia, małżeństwa lub zgonu – urząd czy sąd?. Zmiana poprawnie wpisanego imienia lub nazwiska wymaga wniosku i uzasadnienia.
Odrębnym trybem jest także zmiana oznaczenia płci w akcie urodzenia. Ten temat omawia poradnik Uzgodnienie płci.
Wniosek o zmianę imienia lub nazwiska
Wniosek składa się na podstawie ustawy o zmianie imienia i nazwiska. Sprawa toczy się co do zasady w trybie administracyjnym i kończy się decyzją. Przed złożeniem wniosku warto ustalić w urzędzie stanu cywilnego, który urząd jest właściwy, jakie dokumenty przygotować i czy trzeba wnieść opłatę skarbową.
Uzasadnienie wniosku
Wniosek o zmianę imienia lub nazwiska trzeba uzasadnić. Urząd ocenia przedstawione powody w konkretnej sprawie, dlatego nie istnieje jedno uniwersalne uzasadnienie, które zawsze prowadzi do zgody.
W uzasadnieniu warto rzeczowo opisać:
- jakie imię lub nazwisko osoba nosi obecnie i jakie chce nosić;
- czy i od kiedy posługuje się nowym imieniem lub nazwiskiem w życiu codziennym, rodzinnym lub zawodowym;
- dlaczego obecne imię lub nazwisko stanowi dla niej trudność;
- inne okoliczności, które mają znaczenie w jej sytuacji.
Opis powinien być prawdziwy i dotyczyć własnej sprawy. Przepisanie cudzego uzasadnienia zwykle nie oddaje sytuacji wnioskodawcy.
Dokumenty
Lista dokumentów zależy od sprawy i warto ją potwierdzić w urzędzie. Odpis zupełny aktu stanu cywilnego to dosłowne powtórzenie treści aktu razem z dołączonymi wzmiankami. Osoba, której akt dotyczy, może złożyć wniosek o odpis także przez usługę elektroniczną.
Zmiana imienia lub nazwiska krok po kroku
- Ustalenie właściwego trybuZmiana dotyczy imienia lub nazwiska wpisanego poprawnie. Błąd w akcie stanu cywilnego prostuje się w innym trybie – u kierownika urzędu stanu cywilnego albo w sądzie.
- Sprawdzenie wymogów w urzędzieW urzędzie stanu cywilnego warto ustalić, który urząd jest właściwy, jakie dokumenty przygotować i czy trzeba wnieść opłatę skarbową.
- Przygotowanie uzasadnieniaRzeczowy i prawdziwy opis własnej sytuacji: obecne i nowe imię lub nazwisko, czy i od kiedy nowe jest używane na co dzień oraz dlaczego obecne stanowi trudność.
- Złożenie wnioskuWniosek składa się na podstawie ustawy o zmianie imienia i nazwiska. Listę dokumentów warto potwierdzić w urzędzie. Pełnomocnik nie jest wymagany.
- Decyzja administracyjnaSprawa co do zasady kończy się decyzją, także gdy urząd nie uwzględni wniosku. Pouczenie w decyzji wskazuje, czy przysługuje odwołanie, do jakiego organu i w jakim terminie.przy odmowie – termin według pouczenia w decyzji
- Aktualizacja dokumentów i danychPo zmianie aktualizuje się m.in. dowód osobisty, paszport, prawo jazdy oraz dane w banku, u pracodawcy i w ZUS lub KRUS.
Powrót do nazwiska po rozwodzie
Rozwód sam nie zmienia nazwiska. Były małżonek, który przy ślubie zmienił nazwisko, może wrócić do nazwiska noszonego przed ślubem, składając oświadczenie w urzędzie stanu cywilnego. Termin na oświadczenie liczy się od dnia, w którym wyrok rozwodowy stał się prawomocny.
Po upływie tego terminu powrót do poprzedniego nazwiska nadal jest możliwy, ale wymaga wniosku o zmianę nazwiska z uzasadnieniem. W separacji przepisu o powrocie do nazwiska sprzed ślubu się nie stosuje (art. 61⁴ KRO). Szczegóły opisujemy w poradniku Zmiana nazwiska po rozwodzie.
Inne sytuacje, na przykład powrót do nazwiska sprzed ślubu w trakcie małżeństwa albo po śmierci małżonka, wymagają osobnego ustalenia trybu w urzędzie stanu cywilnego albo z adwokatem.
Zmiana nazwiska lub imienia dziecka
Nazwisko dziecka to osobna sprawa, z własnymi zasadami. O istotnych sprawach dziecka rodzice decydują wspólnie, a w braku porozumienia rozstrzyga sąd opiekuńczy (art. 97 § 2 KRO). To, jak ta reguła przekłada się na zmianę nazwiska lub imienia dziecka, w tym przy sprzeciwie drugiego rodzica, omawiamy w poradniku Zmiana nazwiska dziecka.
Gdy rodzice nie mogą się porozumieć, warto omówić sprawę z adwokatem. Zakres pomocy w sporach rodziców o sprawy dziecka opisuje strona Władza rodzicielska i miejsce pobytu dziecka.
Gdy urząd odmówi
Wniosek o zmianę imienia lub nazwiska kończy się decyzją administracyjną, także wtedy, gdy urząd go nie uwzględni. Odmowa dokonania czynności z zakresu rejestracji stanu cywilnego również ma formę decyzji, a w sprawach nieuregulowanych w Prawie o aktach stanu cywilnego stosuje się Kodeks postępowania administracyjnego.
Na końcu decyzji znajduje się pouczenie. Wynika z niego, czy przysługuje odwołanie, do jakiego organu i w jakim terminie, dlatego warto przeczytać je od razu po doręczeniu decyzji.
Po zmianie: dokumenty i instytucje
Po zmianie imienia lub nazwiska trzeba zaktualizować dokumenty i dane w instytucjach. Zwykle dotyczy to:
- dowodu osobistego i paszportu;
- prawa jazdy;
- banku i innych umów, na przykład telefonu, mediów i ubezpieczeń;
- pracodawcy oraz ZUS lub KRUS;
- urzędu skarbowego, jeśli osoba prowadzi działalność gospodarczą;
- księgi wieczystej, jeśli osoba jest właścicielem nieruchomości.
W każdej z tych instytucji warto zapytać, jakiego dokumentu potwierdzającego zmianę wymaga i w jakim terminie trzeba ją zgłosić.
Kiedy warto porozmawiać z adwokatem
Sam wniosek o zmianę imienia lub nazwiska albo oświadczenie po rozwodzie składa się w urzędzie i nie wymaga pełnomocnika. Pomoc adwokata ma znaczenie przede wszystkim wtedy, gdy urząd wydał decyzję odmowną, a także gdy rodzice nie zgadzają się co do nazwiska lub imienia dziecka.
Jeśli otrzymali Państwo decyzję odmowną albo spór dotyczy nazwiska dziecka, przed rozmową warto przygotować decyzję z pouczeniem, kopię wniosku i odpisy aktów stanu cywilnego. Zakres pomocy w sprawach dotyczących aktów stanu cywilnego opisuje strona Sprostowanie aktów stanu cywilnego.