Opoka · Krawczyk
ADWOKACI

Zakaz konkurencji po ustaniu pracy: umowa i odszkodowanie

Zakaz konkurencji po ustaniu stosunku pracy wynika z odrębnej umowy między pracodawcą a pracownikiem. Pracownik zobowiązuje się w niej, że przez określony czas nie będzie pracować dla konkurenta ani prowadzić działalności konkurencyjnej wobec dawnego pracodawcy.

Pytania o taką umowę pojawiają się najczęściej w dwóch momentach: przy przyjęciu nowej oferty pracy oraz wtedy, gdy pracodawca przestaje wypłacać umówione odszkodowanie. W obu sytuacjach punktem wyjścia jest dokładny odczyt dokumentu i daty ustania zatrudnienia.

Opoka · KrawczykStan prawny:

Na czym polega zakaz konkurencji po ustaniu zatrudnienia

Umowa o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy ma chronić interesy pracodawcy po odejściu pracownika, w szczególności jego tajemnice. Pracownik godzi się na ograniczenie swojej aktywności zawodowej, a w zamian otrzymuje odszkodowanie. Zakres ograniczenia wynika z treści umowy, dlatego każdą z nich należy czytać osobno.

Okres zakazu biegnie od ustania stosunku pracy i trwa tyle, ile wskazano w umowie. Data ustania zależy od sposobu rozwiązania umowy o pracę. Przy wypowiedzeniu umowa trwa jeszcze przez okres wypowiedzenia, co opisuje poradnik Odwołanie od wypowiedzenia umowy o pracę.

Co sprawdzić w umowie o zakazie konkurencji

Przed podjęciem nowej pracy albo działalności warto zestawić treść umowy z planowanym zajęciem. Pomaga w tym krótka notatka obejmująca kilka punktów:

  • datę zawarcia umowy i to, czy jest odrębnym dokumentem, czy częścią umowy o pracę;
  • opis działalności objętej zakazem, w tym to, czy wymienia konkretne branże, usługi lub podmioty;
  • czas obowiązywania zakazu oraz datę, od której liczy się jego bieg;
  • wysokość odszkodowania, sposób jego wypłaty i terminy poszczególnych rat;
  • inne postanowienia dotyczące skutków naruszenia lub wcześniejszego zakończenia zakazu.

Ogólne sformułowania, np. „działalność konkurencyjna wobec pracodawcy”, warto odnieść do tego, czym pracodawca faktycznie się zajmował. Przydatny jest opis jego oferty i klientów z okresu zatrudnienia. Obok warto zapisać, czym zajmuje się nowy pracodawca i jakie obowiązki obejmuje nowe stanowisko.

Jeżeli umowa nie przewiduje odszkodowania albo przewiduje kwotę niższą niż ustawowe minimum, jej skutki wymagają oceny w konkretnej sprawie. Tak samo warto podejść do postanowień, których znaczenie budzi wątpliwości.

Odszkodowanie za zakaz konkurencji

Gdy zakaz ma chronić tajemnice pracodawcy, pracownikowi przysługuje odszkodowanie w wysokości co najmniej 25% wynagrodzenia. Strony mogą umówić się na kwotę wyższą. Sposób ustalenia podstawy i okresu, za który liczy się odszkodowanie, warto sprawdzić na tle konkretnej umowy.

Jeżeli pracodawca nie wypłaca odszkodowania, pracownik może dochodzić zapłaty przed sądem pracy. Do oceny sprawy przydadzą się umowa o zakazie, świadectwo pracy lub inny dokument z datą ustania zatrudnienia, wyciągi z rachunku oraz korespondencja z pracodawcą. Pisemne wezwanie powinno wskazywać zaległe kwoty i okresy, których dotyczą.

Ogólny przebieg sprawy o zapłatę przed sądem pracy, w tym wybór sądu i dokumenty, omawia poradnik Pozew do sądu pracy o zapłatę zaległego wynagrodzenia. Przy zakazie konkurencji szczególne znaczenie ma jednak treść umowy o zakazie, dlatego warto przedstawić ją w całości.

Naruszenie zakazu i roszczenia pracodawcy

Jeżeli pracownik naruszy zakaz, pracodawca może żądać odszkodowania. Co do zasady musi jednak wykazać szkodę, np. utratę klienta albo skutki ujawnienia informacji. Ocena istnienia szkody i jej rozmiaru należy do sądu.

Pismo pracodawcy zarzucające naruszenie zakazu warto zachować w całości, wraz z kopertą lub wiadomością, w której nadeszło. Obok należy zapisać, od kiedy i u kogo podjęto nowe zajęcie oraz czym ono się różni od dotychczasowego. Taki opis porządkuje odpowiedź na zarzut i pozwala oddzielić fakty od ocen drugiej strony.

Przy odejściu z pracy dobrze jest też zadbać o to, by nie zabierać dokumentów ani danych klientów dawnego pracodawcy. Spór o naruszenie zakazu często dotyczy właśnie informacji, a nie samego faktu zatrudnienia u nowego podmiotu.

Zakaz konkurencji po odejściu z pracy

  1. Ustanie zatrudnieniaZapisanie daty ustania stosunku pracy, od której biegnie okres zakazu.
  2. Odczyt umowyZestawienie zakresu zakazu, czasu obowiązywania i warunków odszkodowania z planowanym zajęciem.
  3. OdszkodowanieSprawdzenie kolejnych wypłat i wezwanie pracodawcy w razie zaległości.
  4. SpórZachowanie pism dotyczących zarzutu naruszenia oraz opis nowego zajęcia z datami.
  5. Koniec zakazuPo upływie okresu z umowy zakaz przestaje obowiązywać.

Koniec zakazu konkurencji

Po upływie okresu wskazanego w umowie zakaz przestaje obowiązywać. Od tego momentu dawny pracownik może podjąć działalność, której wcześniej dotyczyło ograniczenie. Warto przy tym zachować dokumenty z okresu zakazu, ponieważ spór o odszkodowanie albo o naruszenie może pojawić się później.

Jeżeli strony rozmawiały o wcześniejszym zakończeniu zakazu, ustalenia najlepiej mieć na piśmie. Ich skutki dla wypłaty odszkodowania wymagają oceny na tle treści umowy.

Najczęstsze pytania

Co, gdy umowa o zakazie konkurencji nie przewiduje odszkodowania?

Kodeks pracy przewiduje odszkodowanie dla pracownika objętego zakazem konkurencji po ustaniu zatrudnienia. Skutki umowy, która go nie przewiduje, albo sytuacji, w której pracodawca go nie wypłaca, wymagają oceny konkretnego dokumentu. Pytania o taką umowę można przekazać przez kontakt.

Jak długo trwa zakaz konkurencji po odejściu z pracy?

Czas obowiązywania zakazu określa umowa, a jego bieg rozpoczyna się z ustaniem stosunku pracy. Przed podjęciem nowego zajęcia warto ustalić datę początkową i końcową zakazu. Po upływie tego okresu zakaz przestaje obowiązywać.

Czy pracodawca może żądać odszkodowania za złamanie zakazu konkurencji?

Pracodawca może dochodzić odszkodowania, jeżeli pracownik naruszył zakaz. Co do zasady musi jednak wykazać szkodę, a sąd ocenia jej istnienie i rozmiar. Znaczenie ma więc zarówno treść umowy, jak i konkretne skutki zarzucanego działania.

Powiązane poradniki

Mieszkają Państwo za granicą?

Sprawami Polaków za granicą zajmuje się serwis TwojaSprawa.

TwojaSprawa

Mają Państwo pytanie dotyczące własnej sprawy?

Prosimy krótko opisać, czego dotyczy sprawa. Odpowiemy, czy i w jaki sposób możemy pomóc.

Kontakt z kancelarią

Źródła

  • Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy, przepisy o zakazie konkurencji (art. 101¹ i nast.).

Materiał ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej w konkretnej sprawie.