Zadośćuczynienie a odszkodowanie
Odszkodowanie wyrównuje straty, które można wyliczyć w pieniądzu. Po wypadku są to np. rachunki za leczenie, leki i rehabilitację, koszty opieki, utracony zarobek albo naprawa samochodu. Każdą taką pozycję potwierdza się rachunkiem, fakturą albo zaświadczeniem.
Zadośćuczynienie dotyczy krzywdy, której nie da się udokumentować fakturą. Chodzi o ból fizyczny, cierpienie psychiczne, utratę możliwości prowadzenia dotychczasowego trybu życia, a także poczucie upokorzenia. Jedno zdarzenie zwykle rodzi oba roszczenia, dlatego w zgłoszeniu i w piśmie do ubezpieczyciela warto podać je osobno, z odrębnym uzasadnieniem. Zakres odszkodowania z OC opisuje poradnik Odszkodowanie z OC sprawcy wypadku.
Od czego zależy wysokość zadośćuczynienia
Przy ocenie wysokości zadośćuczynienia bierze się pod uwagę m.in.:
- rozmiar krzywdy, od lekkich obrażeń po trwałe kalectwo;
- czas trwania bólu i leczenia;
- trwały uszczerbek na zdrowiu, np. bliznę, utratę słuchu albo węchu;
- wiek poszkodowanego i wpływ urazu na jego dalsze życie i pracę;
- następstwa psychiczne, np. bezsenność albo zespół stresu pourazowego;
- okoliczności zdarzenia, w tym zachowanie sprawcy.
Kwotę ustala sąd w konkretnej sprawie albo strony w ugodzie. Kwoty podawane w internecie jako „średnie” albo „typowe” nie są podstawą do oceny konkretnego żądania. Dwie osoby z podobnym urazem mogą odczuwać jego skutki zupełnie inaczej, a o wysokości świadczenia decydują okoliczności danej osoby.
Ograniczenia, które warto znać
Przy wypadku komunikacyjnym roszczenie można kierować bezpośrednio do ubezpieczyciela OC sprawcy (art. 19 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych). Ubezpieczyciel odpowiada jednak tylko do wysokości sumy gwarancyjnej z umowy. Gdy łączne roszczenia mogą ją przekroczyć, sposób dochodzenia pozostałej części wymaga oceny w konkretnej sprawie.
Drugim ograniczeniem może być współudział poszkodowanego. Gdy część winy za zdarzenie przypisano poszkodowanemu, może to wpłynąć na wysokość należnych kwot. Ustalenie tego podziału i jego skutków, zwłaszcza przy zderzeniu dwóch pojazdów, wymaga oceny konkretnego zdarzenia.
Trzecim ograniczeniem jest czas. Roszczenie o naprawienie szkody na osobie przedawnia się z upływem 3 lat od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się albo przy należytej staranności mógł się dowiedzieć o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia (art. 442¹ § 1 KC). Przy szkodzie na osobie nie stosuje się granicy 10 lat od zdarzenia (art. 442¹ § 3 KC). Szczegóły, w tym wyjątki dla przestępstwa i dla małoletnich, opisuje poradnik Przedawnienie odszkodowania z OC.
Odrębną kategorią są roszczenia najbliższych po śmierci poszkodowanego w wypadku. Reguluje je art. 446 KC, który przewiduje osobne żądania i wymaga osobnego uzasadnienia.
Jak opisać krzywdę i zebrać dowody
Krzywdę opisuje się faktami, a nie ogólnymi określeniami. Zamiast stwierdzenia „bardzo cierpiałem” lepiej wskazać, jak długo trwało leczenie, ile było zabiegów, z czego poszkodowany musiał zrezygnować i jak zmieniło się jego codzienne życie. Taki opis łatwiej porównać z dokumentacją medyczną.
Przydatne są zwłaszcza:
- pełna dokumentacja medyczna, w tym karty leczenia szpitalnego i wyniki badań;
- zaświadczenia o niezdolności do pracy;
- dokumentacja rehabilitacji i terapii psychologicznej, jeśli była prowadzona;
- chronologiczny opis dolegliwości, prowadzony na bieżąco od dnia wypadku;
- zdjęcia obrażeń i blizn wykonane w różnych etapach leczenia;
- dane osób, które mogą opisać zmianę w życiu poszkodowanego, np. członków rodziny lub współpracowników.
Roszczenie o zadośćuczynienie po wypadku
- Dokumentacja od początkuZachowanie dokumentacji medycznej i prowadzenie opisu dolegliwości od dnia wypadku.
- ZgłoszenieWskazanie zadośćuczynienia jako odrębnej pozycji w zgłoszeniu szkody z OC sprawcy, z opisem krzywdy.
- Decyzja ubezpieczycielaPorównanie przyznanej kwoty z opisem krzywdy i dokumentacją.
- Dalsze krokiReklamacja, Rzecznik Finansowy albo pozew, z kontrolą terminu przedawnienia.co do zasady 3 lata od dowiedzenia się o szkodzie i osobie obowiązanej
Jeżeli ubezpieczyciel przyznał kwotę, z którą poszkodowany się nie zgadza, możliwe kroki opisuje poradnik Odszkodowanie od ubezpieczyciela: odmowa lub zaniżona kwota. Spór z ubezpieczycielem można przedstawić Rzecznikowi Finansowemu. Sposób przygotowania pozwu, gdy sprawa trafia do sądu, opisuje poradnik Pozew o odszkodowanie i zadośćuczynienie.