Sprzedaż udziałów
Sprzedaż pozwala uzgodnić cenę, datę zapłaty i dodatkowe rozliczenia. Umowa spółki może uzależniać zbycie od zgody spółki albo ograniczać je inaczej. Co do zasady wymagana jest forma pisemna z podpisami notarialnie poświadczonymi. Dla spółki utworzonej przez wzorzec przewidziano również właściwy wzorzec systemowy (art. 180 i 182 KSH).
O przejściu udziałów trzeba zawiadomić spółkę i przedstawić dowód czynności. Dopiero otrzymanie tego zawiadomienia z dowodem wywołuje skutek przejścia wobec spółki (art. 187 KSH). Szerzej opisuje to poradnik Sprzedaż udziałów w spółce z o.o..
Umorzenie dobrowolne i przymusowe
Udział można umorzyć po wpisie spółki do rejestru i tylko wtedy, gdy umowa to przewiduje. Umorzenie dobrowolne odbywa się za zgodą wspólnika przez nabycie udziału przez spółkę. Przesłanki i tryb umorzenia przymusowego muszą wynikać z umowy spółki (art. 199 KSH).
Uchwała określa podstawę i wynagrodzenie. Przy umorzeniu przymusowym wynagrodzenie nie może być niższe od ustawowo określonej części aktywów netto. Umorzenie bez wynagrodzenia jest możliwe za zgodą wspólnika. Jeżeli wymaga obniżenia kapitału, skuteczność następuje z chwilą obniżenia. Spór o samą uchwałę opisuje poradnik Uchylenie uchwały zgromadzenia wspólników.
Wyłączenie wspólnika przez sąd
Sąd może wyłączyć wspólnika z ważnych przyczyn dotyczących tej osoby. Zasadniczo żądają tego wszyscy pozostali wspólnicy, których udziały przekraczają połowę kapitału. Umowa może przyznać prawo mniejszej liczbie wspólników, lecz ich udziały nadal muszą przekraczać połowę kapitału. W tym wariancie pozwani muszą być wszyscy pozostali wspólnicy (art. 266 KSH).
Udziały wyłączonego wspólnika muszą zostać przejęte. Sąd ustala cenę na podstawie rzeczywistej wartości w dniu doręczenia pozwu. Wyznacza też termin zapłaty z odsetkami od doręczenia pozwu. Brak zapłaty lub depozytu w terminie powoduje bezskuteczność wyłączenia. Może również powstać roszczenie o naprawienie szkody (art. 266–267 KSH).
Opłata od pozwu o wyłączenie wspólnika wynosi 5000 zł. Osobno mogą wystąpić koszty opinii biegłego i pełnomocnika. Zabezpieczenie może polegać na zawieszeniu wspólnika w wykonywaniu praw udziałowych, jeżeli są ważne powody (art. 268 KSH, art. 29 ustawy o kosztach).
Wyjście ze spółki cywilnej
Spółka cywilna podlega odrębnym przepisom. Przy umowie na czas nieoznaczony wspólnik może wypowiedzieć udział na trzy miesiące naprzód na koniec roku obrachunkowego. Z ważnych powodów może wypowiedzieć go bez zachowania terminu, również przy umowie na czas oznaczony. Rozliczenie wkładu i udziału w majątku następuje według art. 871 KC. Tych reguł nie przenosi się na udziały w spółce z o.o. (art. 869–871 KC).
Co przygotować przed rozmową z adwokatem
Rozmowa przebiega sprawniej, gdy dokumenty spółki są zebrane w jednym miejscu. Przydatne są w szczególności:
- umowa spółki ze wszystkimi zmianami albo jej tekst jednolity, jeżeli spółka go sporządziła;
- aktualny odpis lub informacja z Krajowego Rejestru Sądowego;
- księga udziałów i inne dokumenty, z których wynika, ile udziałów ma każdy wspólnik;
- uchwały wspólników związane ze sporem, jeżeli zostały podjęte;
- porozumienia zawarte między wspólnikami, jeżeli istnieją;
- informacje o tym, czy udziały są obciążone lub zajęte;
- korespondencja między wspólnikami dotycząca konfliktu i warunków wyjścia ze spółki.
Pomocna jest także chronologia konfliktu. Zdarzenia warto wypisać od najstarszego do najnowszego, z datą, uczestnikami i dokumentem, który pozwala je odtworzyć. Ogólne wskazówki zawiera poradnik Jak uporządkować informacje przed rozmową.
Wyjście wspólnika ze spółki z o.o. i wyłączenie wspólnika przez sąd krok po kroku
- Droga wyjściaRozróżnienie sprzedaży, umorzenia i sądowego wyłączenia.
- WarunkiSprawdzenie umowy, przyczyn i udziału w kapitale osób żądających wyłączenia.
- RozliczenieUstalenie ceny albo sądowej wyceny i terminu zapłaty.
- SkutecznośćKontrola doręczeń, przejścia udziałów i wymaganych czynności w spółce.