Zwrot wadium PZP a dokumenty postępowania
Pierwszym krokiem jest zebranie dokumentów, z których wynika, czego zamawiający wymagał i co wykonawca zrobił. Chodzi przede wszystkim o specyfikację warunków zamówienia, ogłoszenie, złożoną ofertę oraz wszystkie wyjaśnienia i zmiany treści dokumentów, które pojawiły się w toku postępowania.
Osobno warto przygotować dowód wniesienia wadium. Przy wpłacie pieniężnej będzie to potwierdzenie przelewu z datą i tytułem płatności. Jeśli wadium wniesiono w innej formie, potrzebna będzie kopia dokumentu przekazanego zamawiającemu wraz z potwierdzeniem jego złożenia.
Trzecią grupę stanowi korespondencja z zamawiającym po otwarciu ofert. Dotyczy to wezwań, odpowiedzi wykonawcy, informacji o wyborze oferty albo o unieważnieniu postępowania. Dopiero zestawienie tych dokumentów pozwala ocenić, na jakim etapie postępowanie się zakończyło.
Wadium w formie gwarancji
Wadium można wnieść w pieniądzu, gwarancji bankowej, gwarancji ubezpieczeniowej albo ustawowo wskazanym poręczeniu. Dopuszczalne jest użycie jednej lub kilku form (art. 97 ust. 7 PZP).
Przy gwarancji lub poręczeniu przekazuje się zamawiającemu oryginał dokumentu w postaci elektronicznej. Zwrot następuje przez oświadczenie zamawiającego o zwolnieniu wadium skierowane do gwaranta lub poręczyciela (art. 98 ust. 5). Nie polega więc na przelewie pieniędzy wykonawcy.
Jeżeli gwarant otrzymał żądanie zapłaty, trzeba zachować je z datą. Treść gwarancji i ustawową podstawę zatrzymania należy ocenić oddzielnie.
Kiedy przepada wadium w przetargu
Art. 98 ust. 6 PZP wiąże zatrzymanie z określonymi sytuacjami. Obejmują one zawinione po stronie wykonawcy braki odpowiedzi na ustawowe wezwania lub brak zgody na poprawienie wskazanej omyłki, jeżeli uniemożliwiło to wybór oferty.
Zatrzymanie dotyczy również wybranego wykonawcy, który odmawia podpisania umowy na warunkach oferty albo nie wnosi wymaganego zabezpieczenia należytego wykonania. Kolejną podstawą jest niemożność zawarcia umowy z przyczyn leżących po stronie wybranego wykonawcy.
Nie każde nieuzupełnienie dokumentu spełnia komplet przesłanek zatrzymania. Należy sprawdzić podstawę wezwania, przyczynę braku i wpływ na możliwość wyboru. Przy gwarancji lub poręczeniu zamawiający występuje o zapłatę do odpowiedniego podmiotu.
Termin zwrotu wadium i zwłoka zamawiającego
Zamawiający zwraca wadium niezwłocznie, najpóźniej w ciągu siedmiu dni od upływu terminu związania ofertą, zawarcia umowy albo właściwego unieważnienia postępowania. Przy unieważnieniu trzeba uwzględnić zastrzeżenie dotyczące odwołania i terminu jego wniesienia (art. 98 ust. 1 PZP).
Art. 98 ust. 2 przewiduje także zwrot na wniosek określonego wykonawcy. Dotyczy m.in. wycofania oferty przed terminem, jej odrzucenia oraz wykonawców niewybranych po wyborze oferty. Wówczas termin siedmiu dni liczy się od wniosku.
Złożenie wniosku z ust. 2 powoduje rozwiązanie stosunku prawnego z wykonawcą i utratę prawa do środków ochrony prawnej z działu IX. Dlatego przed żądaniem takiego zwrotu trzeba ustalić, czy wykonawca zamierza zaskarżyć czynność (art. 98 ust. 3).
Przy pieniądzu zwrot obejmuje odsetki z rachunku, po ustawowym pomniejszeniu o koszty i prowizję za przelew. Przy sporze o zatrzymanie lub brak zwrotu trzeba ustalić właściwy środek. Odwołanie w reżimie PZP wymaga spełnienia art. 505 i 513 oraz terminu art. 515. Roszczenie o zapłatę wymaga osobnej oceny cywilnoprawnej. Terminy i wymogi odwołania opisuje poradnik Odwołanie do KIO.
Co przygotować przed rozmową z adwokatem
Wykonawca, który czeka na zwrot wadium albo otrzymał informację o jego zatrzymaniu, może zebrać m.in.:
- specyfikację warunków zamówienia, ogłoszenie oraz wyjaśnienia i zmiany ich treści;
- złożoną ofertę wraz z załącznikami;
- potwierdzenie przelewu albo kopię dokumentu gwarancji i potwierdzenie jego złożenia;
- całą korespondencję z zamawiającym, w tym wezwania i odpowiedzi wraz z datami;
- informację o wyniku postępowania albo o jego unieważnieniu;
- pismo o zatrzymaniu wadium i ewentualną korespondencję z gwarantem.
Lista jest pomocnicza, a komplet dokumentów zależy od sprawy.
Typowe błędy
- Brak dowodu wniesienia wadium. Bez potwierdzenia przelewu albo kopii gwarancji trudno odtworzyć przebieg sprawy.
- Czytanie tylko pierwszej strony gwarancji. Znaczenie dla sprawy mogą mieć zapisy z dalszej części dokumentu.
- Pozostawienie pisma o zatrzymaniu wadium bez reakcji. Warto od razu zapisać datę otrzymania i omówić pismo z adwokatem.
- Ustalenia wyłącznie telefoniczne. Korespondencja pisemna pozwala później wykazać, co i kiedy uzgodniono.
- Mylenie przetargu publicznego z licytacją komorniczą. Wadium w licytacji komorniczej to odrębny temat, którego tu nie omawiamy.
Powiązane tematy
O tym, co sprawdzić w umowie handlowej przed podpisem, piszemy w poradniku Umowa handlowa – co sprawdzić przed podpisem. O karach umownych w relacjach między firmami piszemy w poradniku Kara umowna między firmami.
Krótki opis sprawy można przekazać przez formularz kontaktowy.