Opoka · Krawczyk
ADWOKACI

Umowa wspólników obok umowy spółki: co w niej ustalić

Umowa wspólników, nazywana SHA, reguluje uzgodnienia jej stron dotyczące współpracy, finansowania i wyjścia ze spółki. Nie zastępuje wymaganych uchwał ani zmiany umowy spółki.

Opoka · KrawczykStan prawny:

Umowa wspólników a umowa spółki

Strony mogą kształtować stosunek umowny w granicach ustawy, natury stosunku i zasad współżycia społecznego. SHA może więc określać finansowanie, sposób współpracy, poufność i uzgodnione zasady wyjścia. Skutki naruszenia ustala się między innymi według art. 471 KC (art. 353¹ KC).

Dla zmiany umowy spółki pozostają wymagane uchwała i wpis do rejestru. SHA podpisana przez wspólników nie zastępuje tych czynności. Jeżeli jej wykonanie wymaga uchwały, zgody spółki lub odpowiedniej reprezentacji, elementy te trzeba przeprowadzić osobno (art. 255 KSH).

Skutki wobec spółki i nabywcy udziałów

Najpierw trzeba ustalić, kto jest stroną SHA i do jakiego świadczenia się zobowiązał. Spółkę należy ocenić odrębnie, zwłaszcza gdy nie podpisywała porozumienia. Przyrzeczenie zachowania osoby trzeciej nie zastępuje jej własnego zobowiązania. Art. 391 KC przewiduje w takim przypadku odpowiedzialność przyrzekającego za określoną szkodę.

Przy sprzedaży udziałów trzeba osobno zbadać czynność przystąpienia nabywcy do SHA. Samo zawiadomienie spółki o przejściu udziałów służy skuteczności tego przejścia wobec spółki. Nie zastępuje analizy, czy kupujący złożył oświadczenie o przyjęciu obowiązków z SHA (art. 187 KSH). Formalności samej sprzedaży opisuje poradnik Sprzedaż udziałów w spółce z o.o..

Pierwszeństwo i przyłączenie do sprzedaży

Nie wystarczy nazwać postanowienia prawem pierwszeństwa albo prawem przyłączenia. Trzeba określić zdarzenie uruchamiające procedurę, cenę lub sposób jej ustalenia, terminy, treść zawiadomień i skutki odmowy współpracy. Prawo pierwokupu ma własne reguły z art. 596–599 KC. Nie każda klauzula pierwszeństwa stanowi taki pierwokup.

Przyłączenie do sprzedaży może polegać na obowiązku zapewnienia sprzedaży udziałów drugiego wspólnika na określonych warunkach. Jeżeli wykonanie wymaga udziału nabywcy będącego osobą trzecią, trzeba uregulować sposób uzyskania jego oświadczenia i odpowiedzialność strony przyrzekającej. Sama nazwa klauzuli nie przenosi udziałów (art. 353¹ i 391 KC, art. 180 KSH). Ustawowe drogi wyjścia ze spółki opisuje poradnik Jak wyjść ze spółki z o.o..

Forma umowy i skuteczność roszczeń

Sam tytuł SHA nie wyznacza jednej szczególnej formy dla wszystkich jej postanowień. Forma pisemna pozwala utrwalić treść uzgodnień. Jeżeli dokument obejmuje zbycie udziałów, trzeba dochować pisemnej formy z podpisami notarialnie poświadczonymi, z uwzględnieniem właściwego wyjątku S24 (art. 180 KSH).

Przy umowie przedwstępnej o zbycie udziałów zachowanie formy wymaganej dla umowy przyrzeczonej ma znaczenie dla żądania jej zawarcia. Umowa przedwstępna musi określać istotne postanowienia przyszłej umowy. Bez wymaganej formy pozostaje odrębna ocena roszczenia odszkodowawczego (art. 389–390 KC).

Uzupełnienie lub zmiana SHA wymaga formy, którą ustawa lub strony przewidziały dla jej zawarcia. Postanowienia SHA trzeba porównać także z ograniczeniami zbycia z umowy spółki (art. 77 KC, art. 182 KSH).

Co przygotować przed rozmową z adwokatem

  • umowę spółki ze wszystkimi zmianami albo jej tekst jednolity;
  • aktualny odpis lub informację z Krajowego Rejestru Sądowego;
  • księgę udziałów i inne dokumenty, z których wynika, ile udziałów ma każdy wspólnik;
  • dotychczasowe porozumienia między wspólnikami, jeżeli istnieją;
  • informacje o pożyczkach, poręczeniach i innych rozliczeniach między wspólnikami a spółką;
  • roboczą listę tematów, które wspólnicy chcą uregulować.

Sposób porządkowania informacji przed spotkaniem opisuje poradnik Jak uporządkować informacje przed rozmową.

Umowa wspólników obok umowy spółki: co w niej ustalić krok po kroku

  1. Strony i celeUstalenie, kto ma się zobowiązać i jakie sprawy ma regulować SHA.
  2. SpójnośćPorównanie z umową spółki i wymaganymi uchwałami.
  3. WyjścieOpis procedury pierwszeństwa lub przyłączenia, ceny i terminów.
  4. FormaZachowanie formy wymaganej dla faktycznych czynności i zabezpieczenie wykonania.

Najczęstsze pytania

Umowa wspólników a umowa spółki – czym się różnią?

SHA reguluje zobowiązania jej stron. Umowa spółki wyznacza zasady funkcjonowania spółki w reżimie KSH. Zmiana SHA nie zastępuje uchwały i wpisu wymaganego do zmiany umowy spółki.

Czy kupujący udziały automatycznie przejmuje SHA?

Trzeba odrębnie ustalić, czy i w jakim zakresie nabywca przystąpił do porozumienia. Samo przejście udziałów oraz zawiadomienie spółki nie zastępują analizy jego oświadczeń wobec stron SHA.

Czy prawo pierwszeństwa i przyłączenia można zapisać w SHA?

Można uzgodnić takie mechanizmy w granicach art. 353¹ KC. Skuteczność zależy od konkretnej treści, formy, kręgu stron oraz wymaganych czynności zbycia udziałów.

Czy umowa wspólników wymaga notariusza?

Zależy to od czynności zawartych w porozumieniu. Zbycie udziałów zasadniczo wymaga podpisów notarialnie poświadczonych. Forma może też wpływać na możliwość dochodzenia zawarcia umowy przyrzeczonej.

Czy jest jeden wzór umowy wspólników?

Treść powinna odpowiadać umowie spółki, układowi udziałów i przyjętemu sposobowi finansowania oraz wyjścia. Ogólna klauzula nie zastępuje opisu procedury i konsekwencji jej naruszenia.

Opis konkretnej sprawy można przekazać przez formularz kontaktowy.

Powiązane poradniki

Mieszkają Państwo za granicą?

Sprawami Polaków za granicą zajmuje się serwis TwojaSprawa.

TwojaSprawa

Mają Państwo pytanie dotyczące własnej sprawy?

Prosimy krótko opisać, czego dotyczy sprawa. Odpowiemy, czy i w jaki sposób możemy pomóc.

Kontakt z kancelarią

Źródła

  • Kodeks cywilny – art. 60, 77, 353¹, 389–391, 471 i 596–599. Tekst urzędowy
  • Kodeks spółek handlowych – art. 180, 182, 187 i 255. Tekst urzędowy

Odczyt źródeł 15 listopada 2026 r. Wykorzystano teksty ujednolicone Kancelarii Sejmu z uwzględnieniem oznaczonych dat wejścia zmian w życie.

Materiał ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej w konkretnej sprawie.