Umowa wspólników a umowa spółki
Strony mogą kształtować stosunek umowny w granicach ustawy, natury stosunku i zasad współżycia społecznego. SHA może więc określać finansowanie, sposób współpracy, poufność i uzgodnione zasady wyjścia. Skutki naruszenia ustala się między innymi według art. 471 KC (art. 353¹ KC).
Dla zmiany umowy spółki pozostają wymagane uchwała i wpis do rejestru. SHA podpisana przez wspólników nie zastępuje tych czynności. Jeżeli jej wykonanie wymaga uchwały, zgody spółki lub odpowiedniej reprezentacji, elementy te trzeba przeprowadzić osobno (art. 255 KSH).
Skutki wobec spółki i nabywcy udziałów
Najpierw trzeba ustalić, kto jest stroną SHA i do jakiego świadczenia się zobowiązał. Spółkę należy ocenić odrębnie, zwłaszcza gdy nie podpisywała porozumienia. Przyrzeczenie zachowania osoby trzeciej nie zastępuje jej własnego zobowiązania. Art. 391 KC przewiduje w takim przypadku odpowiedzialność przyrzekającego za określoną szkodę.
Przy sprzedaży udziałów trzeba osobno zbadać czynność przystąpienia nabywcy do SHA. Samo zawiadomienie spółki o przejściu udziałów służy skuteczności tego przejścia wobec spółki. Nie zastępuje analizy, czy kupujący złożył oświadczenie o przyjęciu obowiązków z SHA (art. 187 KSH). Formalności samej sprzedaży opisuje poradnik Sprzedaż udziałów w spółce z o.o..
Pierwszeństwo i przyłączenie do sprzedaży
Nie wystarczy nazwać postanowienia prawem pierwszeństwa albo prawem przyłączenia. Trzeba określić zdarzenie uruchamiające procedurę, cenę lub sposób jej ustalenia, terminy, treść zawiadomień i skutki odmowy współpracy. Prawo pierwokupu ma własne reguły z art. 596–599 KC. Nie każda klauzula pierwszeństwa stanowi taki pierwokup.
Przyłączenie do sprzedaży może polegać na obowiązku zapewnienia sprzedaży udziałów drugiego wspólnika na określonych warunkach. Jeżeli wykonanie wymaga udziału nabywcy będącego osobą trzecią, trzeba uregulować sposób uzyskania jego oświadczenia i odpowiedzialność strony przyrzekającej. Sama nazwa klauzuli nie przenosi udziałów (art. 353¹ i 391 KC, art. 180 KSH). Ustawowe drogi wyjścia ze spółki opisuje poradnik Jak wyjść ze spółki z o.o..
Forma umowy i skuteczność roszczeń
Sam tytuł SHA nie wyznacza jednej szczególnej formy dla wszystkich jej postanowień. Forma pisemna pozwala utrwalić treść uzgodnień. Jeżeli dokument obejmuje zbycie udziałów, trzeba dochować pisemnej formy z podpisami notarialnie poświadczonymi, z uwzględnieniem właściwego wyjątku S24 (art. 180 KSH).
Przy umowie przedwstępnej o zbycie udziałów zachowanie formy wymaganej dla umowy przyrzeczonej ma znaczenie dla żądania jej zawarcia. Umowa przedwstępna musi określać istotne postanowienia przyszłej umowy. Bez wymaganej formy pozostaje odrębna ocena roszczenia odszkodowawczego (art. 389–390 KC).
Uzupełnienie lub zmiana SHA wymaga formy, którą ustawa lub strony przewidziały dla jej zawarcia. Postanowienia SHA trzeba porównać także z ograniczeniami zbycia z umowy spółki (art. 77 KC, art. 182 KSH).
Co przygotować przed rozmową z adwokatem
- umowę spółki ze wszystkimi zmianami albo jej tekst jednolity;
- aktualny odpis lub informację z Krajowego Rejestru Sądowego;
- księgę udziałów i inne dokumenty, z których wynika, ile udziałów ma każdy wspólnik;
- dotychczasowe porozumienia między wspólnikami, jeżeli istnieją;
- informacje o pożyczkach, poręczeniach i innych rozliczeniach między wspólnikami a spółką;
- roboczą listę tematów, które wspólnicy chcą uregulować.
Sposób porządkowania informacji przed spotkaniem opisuje poradnik Jak uporządkować informacje przed rozmową.
Umowa wspólników obok umowy spółki: co w niej ustalić krok po kroku
- Strony i celeUstalenie, kto ma się zobowiązać i jakie sprawy ma regulować SHA.
- SpójnośćPorównanie z umową spółki i wymaganymi uchwałami.
- WyjścieOpis procedury pierwszeństwa lub przyłączenia, ceny i terminów.
- FormaZachowanie formy wymaganej dla faktycznych czynności i zabezpieczenie wykonania.